چگونه باکتریهای باستانی جو زمین را دگرگون کردند؟
اگرچه دانشمندان میدانند حیات میکروبی نقش اصلی را در تولید اکسیژن ایفا کرده است، اما هنوز مشخص نیست چه فرایندهایی باعث شدند اکسیژن در نهایت به سطحی پایدار برسد و شرایط لازم برای ظهور جانوران و گیاهان پیچیده فراهم شود.
امروزه اکسیژن حدود ۲۱ درصد جو زمین را تشکیل میدهد و وجود آن برای حیات پیچیده ضروری است، اما این وضعیت همیشه وجود نداشته است. شواهد زمینشناسی نشان میدهد در میلیاردها سال نخست تاریخ زمین، اکسیژن آزاد در جو بسیار ناچیز بود.
دانشمندان معتقدند نقطه عطف این روند حدود ۲.۴ میلیارد سال پیش و در رویدادی موسوم به «اکسیژنگیری بزرگ» رخ داد؛ زمانی که سیانوباکتریها با انجام فتوسنتز شروع به تولید مقادیر قابلتوجهی اکسیژن کردند.
با این حال، بررسی سنگهای باستانی نشان میدهد سطح اکسیژن زمین پس از این رویداد نیز برای صدها میلیون سال دچار نوسان بوده و بهتدریج افزایش یافته است. برخی پژوهشگران معتقدند فعالیت میکروارگانیسمها به تنهایی نمیتواند این تغییرات را توضیح دهد. عواملی مانند فعالیتهای آتشفشانی، تغییرات شیمیایی اقیانوسها، فرسایش قارهها و چرخه عناصر مختلف نیز احتمالاً در تنظیم میزان اکسیژن جو نقش داشتهاند.
اگرچه دانشمندان میدانند حیات میکروبی نقش اصلی را در تولید اکسیژن ایفا کرده است، اما هنوز مشخص نیست چه فرایندهایی باعث شدند اکسیژن در نهایت به سطحی پایدار برسد و شرایط لازم برای ظهور جانوران و گیاهان پیچیده فراهم شود. به همین دلیل، چگونگی تثبیت اکسیژن در جو زمین همچنان یکی از مهمترین معماهای تاریخ سیاره ما به شمار میرود.
منبع: عصر ایران
