چرا تانک‌های روسی کوچک‌تر هستند؟ /راز پنهان پشت ظاهری متفاوت

وقتی یک تانک روسی را کنار یک آبرامز آمریکایی قرار دهید، با واقعیتی غیرمنتظره روبه‌رو می‌شوید. غول‌های زرهی روسیه به‌طور محسوسی کوتاه‌تر و جمع‌وجورتر هستند.

این تفاوت اتفاقی نیست. پشت آن یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های مهندسی دوران جنگ سرد قرار دارد. تصمیمی که هنوز هم روی میدان‌های نبرد قرن بیست‌ویکم تأثیر می‌گذارد.

از دهه ۱۹۶۰، طراحان شوروی به این نتیجه رسیدند که تانک باید تا حد امکان کوچک باشد. منطق آن‌ها ساده بود. هرچه تانک ارتفاع کمتری داشته باشد، هدف کوچک‌تری برای دشمن ایجاد می‌کند. همچنین سطح کمتری نیاز به پوشش زرهی خواهد داشت و در نتیجه وزن کلی خودرو کاهش می‌یابد.

اما رسیدن به چنین هدفی مستلزم حذف یک عضو از خدمه بود. در بیشتر تانک‌های غربی مانند M1 Abrams، چهار خدمه شامل فرمانده، توپچی، راننده و گلوله‌گذار داخل تانک حضور دارند. وظیفه گلوله‌گذار انتقال مهمات به توپ اصلی است.

شوروی راه دیگری انتخاب کرد. مهندسان این کشور سامانه‌ بارگذار خودکار یا Autoloader را توسعه دادند. مکانیزمی که می‌توانست بدون دخالت انسان گلوله را داخل توپ قرار دهد. نتیجه این بود که دیگر نیازی به خدمه چهارم وجود نداشت.

همین تغییر ظاهراً کوچک، امکان ساخت برجک‌های بسیار کوچک‌تر را فراهم کرد. وقتی فضای مورد نیاز برای یک نفر حذف شد، طراحان توانستند ارتفاع برجک را کاهش دهند. به این ترتیب تانک‌هایی مانند T-72، T-80 و بعدها T-90 به‌وجود آمدند که نسبت به بسیاری از رقبای غربی کوتاه‌تر، سبک‌تر و فشرده‌تر بودند.

این رویکرد مزایای قابل توجهی داشت. تانک کوچک‌تر سخت‌تر دیده می‌شود. پنهان کردن آن پشت ناهمواری‌های زمین آسان‌تر است. همچنین وزن کمتر به معنای عبور راحت‌تر از پل‌ها، حمل‌ونقل ساده‌تر و هزینه تولید پایین‌تر است. در دوران جنگ سرد که شوروی برای نبرد احتمالی گسترده در اروپا آماده می‌شد، این مزایا اهمیت زیادی داشتند.

هر انتخاب مهندسی بهایی دارد

برای جا دادن سامانه بارگذار خودکار در فضای محدود، مهمات در یک مکانیزم چرخان زیر برجک ذخیره شدند. این طراحی فضای کمی اشغال می‌کرد اما مشکل دیگری ایجاد می‌کرد. مهمات در نزدیکی خدمه قرار داشتند.

در مقابل، طراحان آمریکایی در آبرامز مسیر متفاوتی را انتخاب کردند. آن‌ها فضای بیشتری به تانک اختصاص دادند و مهمات را در محفظه‌ای جداگانه در پشت برجک قرار دادند. اگر مهمات منفجر شوند، صفحات ویژه‌ای انرژی انفجار را به بیرون هدایت می‌کنند تا احتمال زنده ماندن خدمه افزایش یابد.

سیستم بارگذار خودکار در طراحی روسی

این تفاوت فلسفی طی سال‌های اخیر بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. تصاویر متعدد از جنگ اوکراین نشان داده‌اند که در برخی موارد پس از نفوذ مهمات ضدزره به تانک‌های روسی، انفجار مهمات داخلی می‌تواند باعث جدا شدن کامل برجک از بدنه شود. پدیده‌ای که تحلیلگران نظامی آن را نتیجه مستقیم محل ذخیره مهمات می‌دانند.

امروز، بیش از نیم قرن پس از شکل‌گیری این فلسفه‌ها، اختلاف میان تانک‌های روسی و غربی هنوز به‌وضوح دیده می‌شود. ارتفاع کمتر تانک‌های روسیه تنها یک ویژگی ظاهری نیست بلکه نمادی از یک نگاه کاملاً متفاوت به جنگ زرهی است. نگاهی که همچنان در میدان‌های نبرد جهان مورد آزمایش قرار می‌گیرد.

منبع: خبرآنلاین