شب‌نشینی زهره با ستاره آبی‌ـ‌سفید در شامگاه امشب؛ رقابت درخشش در آسمان تابستان

عضو کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران از وقوع پدیده مقارنه سیاره زهره و ستاره قلب‌الاسد در شامگاه پنجشنبه ۱۸ تیر خبر داد و گفت: این دو جرم آسمانی حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پس از غروب خورشید با فاصله زاویه‌ای حدود یک درجه در آسمان غربی قابل مشاهده خواهند بود.

علی ابراهیمی سراجی، رصدگر هلال ماه، عضو کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران و مسئول رصدخانه ماهانی با اشاره به پدیده مقارنه سیاره زهره و ستاره قلب‌الاسد که شامگاه پنج‌شنبه ۱۸ تیر رخ می‌دهد، اظهار کرد: مقارنه یکی از پدیده‌های رایج آسمان است که در آن دو جرم سماوی از دید ناظر زمینی در راستای یکدیگر یا با فاصله زاویه‌ای بسیار کم دیده می‌شوند و این هم‌راستایی ظاهری می‌تواند منظره‌ای زیبا و جذاب برای علاقه‌مندان به نجوم ایجاد کند.

وی افزود: بیشتر مقارنه‌هایی که در آسمان مشاهده می‌کنیم مربوط به ماه است؛ چرا که ماه به دلیل حرکت سریع‌تر خود در میان اجرام آسمانی، بیشتر از سایر اجرام با ستاره‌ها و سیارات مقارنه ایجاد می‌کند، اما گاهی نیز سیارات با یکدیگر یا با ستارگان پرنور آسمان مقارنه‌های زیبایی را رقم می‌زنند که رصد آنها نیز بسیار جذاب است.

این رصدگر نجومی با اشاره به ویژگی‌های دو جرم آسمانی حاضر در این مقارنه گفت: یکی از این پدیده‌ها، مقارنه سیاره زهره با ستاره قلب‌الاسد است. سیاره زهره که یکی از سیارات منظومه شمسی محسوب می‌شود، در زمان وقوع این پدیده حدود ۱۴۶ میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد و قطر آن نیز نزدیک به ۱۲ هزار کیلومتر است.

ابراهیمی سراجی ادامه داد: در مقابل، ستاره قلب‌الاسد در فاصله‌ای بسیار دورتر، حدود ۷۷ سال نوری از زمین قرار دارد. این جرم یک ستاره آبی ـ سفید است و یک همدم نیز دارد که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیست.

وی با بیان اینکه قلب‌الاسد یکی از ستارگان شاخص صورت فلکی شیر (اسد) است، افزود: این صورت فلکی در منطقة‌البروج قرار دارد؛ مسیری که خورشید، ماه و سیارات در طول سال در آن حرکت ظاهری دارند. به همین دلیل، سیارات و ماه بارها با این ستاره مقارنه ایجاد می‌کنند و در برخی مواقع حتی ماه می‌تواند از دید ناظران زمینی آن را بپوشاند.

عضو کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران درباره زمان و نحوه رصد این پدیده، گفت: مقارنه زهره و قلب‌الاسد از حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پس از غروب خورشید آغاز می‌شود و تا حدود ساعت ۲۱:۳۰ قابل مشاهده خواهد بود. در این مدت، فاصله زاویه‌ای این دو جرم حدود یک درجه است.

وی خاطرنشان کرد: از آنجا که ستاره قلب‌الاسد نسبت به سیاره زهره کم‌نورتر است، رصدگران باید پس از یافتن زهره، اندکی پایین‌تر و سمت چپ آن را جست‌وجو کنند. برای درک فاصله زاویه‌ای نیز می‌توان از انگشت کوچک دست در فاصله باز کردن دست استفاده کرد که تقریباً معادل نیم تا یک درجه از آسمان را پوشش می‌دهد.

ابراهیمی سراجی تأکید کرد: هرچه آسمان تاریک‌تر و افق غربی صاف‌تر و عاری از موانع و آلودگی نوری باشد، مشاهده ستاره قلب‌الاسد آسان‌تر خواهد بود. این ستاره با چشم غیرمسلح نیز قابل مشاهده است، اما درخشندگی آن به‌مراتب کمتر از سیاره زهره است که در حال حاضر درخشان‌ترین جرم ستاره‌مانند آسمان شامگاهی به شمار می‌رود.

ابراهیمی سراجی در تشریح ویژگی‌های ستاره قلب‌الاسد، اظهار کرد: ستاره‌هایی که در جهان وجود دارند، از نظر اندازه، جرم، دما و رنگ با یکدیگر تفاوت دارند. برای مثال خورشید یک ستاره با اندازه متوسط به شمار می‌رود، اما ستاره قلب‌الاسد از خورشید بسیار بزرگ‌تر است و قطری در حدود بیش از ۵۰ میلیون کیلومتر دارد.

وی افزود: رنگ آبی ـ سفید این ستاره بیانگر دمای بسیار بالای آن است. ستاره‌هایی با این رنگ، دمای سطحی به‌مراتب بیشتری نسبت به خورشید دارند و به همین دلیل در رده ستارگان بسیار داغ قرار می‌گیرند.

عضو کمیته آماتوری انجمن نجوم ایران ادامه داد: این دسته از ستارگان، برخلاف خورشید، در پایان عمر خود به غول سرخ معمولی تبدیل نمی‌شوند، بلکه به دلیل جرم زیاد، فرگشت متفاوتی را طی کرده و در نهایت به صورت ابرغول‌ها تکامل می‌یابند و پایان عمر آنها نیز با ستارگان خورشیدمانند متفاوت است.

وی درباره زمان رصد پدیده مقارنه زهره و قلب‌الاسد نیز گفت: این پدیده از حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه پس از غروب خورشید در شامگاه پنجشنبه آغاز می‌شود و تا حدود ساعت ۲۱:۳۰ قابل مشاهده خواهد بود.

ابراهیمی سراجی خاطرنشان کرد: اگرچه بهترین زمان رصد، شامگاه پنجشنبه است، اما سیاره زهره در شب‌های پس از آن نیز در این ناحیه از آسمان قابل مشاهده خواهد بود، هرچند فاصله زاویه‌ای آن با ستاره قلب‌الاسد به تدریج افزایش می‌یابد و حالت مقارنه از بین می‌رود.

منبع: ایسنا