راز «فسیلهای دریایی» 450 میلیونساله که روی «قلۀ اورست» پیدا میشوند
در ارتفاعی بیش از ۴ هزار متر بالاتر از سطح دریا، جایی که امروز بلندترین قله زمین سر به آسمان کشیده است، دانشمندان نشانههایی از جهانی کاملاً متفاوت پیدا کردهاند: بقایای موجودات دریایی که حدود ۴۵۰ میلیون سال پیش در اعماق یک اقیانوس گرمسیری زندگی میکردند.
فرادید| پژوهشگران با کشف فسیلهای دریایی در نزدیکی قله اورست تأیید کردهاند که بلندترین نقطه روی زمین، زمانی نه یک کوه عظیم، بلکه کف یک اقیانوس باستانی بوده است؛ یعنی میلیونها سال پیش از آنکه رشتهکوه هیمالیا شکل بگیرد.
به گزارش فرادید؛ این کشف نشان میدهد سطح زمین همواره در حال تغییر است و مکانهایی که امروز دور از تصور به نظر میرسند، احتمالا در گذشتههای دور چهرهای کاملاً متفاوت داشتهاند.
از کف اقیانوس تا قله جهان
سنگهایی که در نزدیکی قله اورست پیدا شدهاند، بخشی از سازند زمینشناسی معروف به سنگ آهک کومولانگما هستند؛ نامی که از نام تبتی اورست گرفته شده است.
این نوع سنگ، یک سنگ رسوبی است که در محیطهای دریایی شکل میگیرد. درون این سنگها، دانشمندان بقایای موجودات دریایی باستانی مانند: کَفدریاییها یا کرینوئیدها، تریلوبیتها، سرپایان مانند نیاکان دور هشتپاها و ماهیهای مرکب و بازوپایان را شناسایی کردهاند.
این موجودات زمانی در آبهای کمعمق و گرم اقیانوس تتیس زندگی میکردند؛ اقیانوسی عظیم که صدها میلیون سال پیش بخش بزرگی از این منطقه را پوشانده بود.
اما چگونه بقایای جانورانی که در کف دریا زندگی میکردند، امروز در ارتفاع هزاران متری از سطح زمین قرار گرفتهاند؟ پاسخ در یکی از شگفتانگیزترین فرآیندهای زمینشناسی نهفته است.
حدود ۵۰ میلیون سال پیش، صفحه قارهای هند که در حال حرکت به سمت شمال بود، با صفحه اوراسیا برخورد کرد. این برخورد یکی از قدرتمندترین رویدادهای زمینشناسی تاریخ بود. فشار عظیم میان این دو صفحه، لایههای ضخیم رسوبات دریایی را فشرد، خم کرد و به سمت بالا راند.
نتیجه این فرآیند، شکلگیری رشتهکوه عظیم هیمالیا و در نهایت قله اورست بود. به بیان ساده، جایی که امروز کوهنوردان برای فتح بلندترین قله جهان تلاش میکنند، زمانی بخشی از بستر یک دریای گرمسیری بوده است.
این فرآیند هنوز هم متوقف نشده است. صفحات هند و اوراسیا همچنان به یکدیگر فشار میآورند و باعث میشوند هیمالیا هر سال کمی بیش از یک سانتیمتر بالاتر برود.
وجود فسیلهای دریایی در ارتفاعات اورست، یکی از شواهد مهمی است که از نظریه رانش قارهای حمایت میکند؛ نظریهای که نخستین بار در سال ۱۹۱۵ توسط دانشمند آلمانی آلفرد وگنر مطرح شد. در آن زمان، بسیاری از دانشمندان باور نمیکردند که قارهها بتوانند حرکت کنند. تصور رایج این بود که سطح زمین ثابت است.
اما یافتههایی مانند فسیلهای دریایی در کوهستانهای عظیم، به تدریج نشان دادند که پوسته زمین ساختاری پویا دارد و قارهها در طول میلیونها سال جابهجا میشوند. امروز هر قطعه سنگ آهک در قله اورست مانند یک سند تاریخی عمل میکند؛ سنگی که داستان سفری خارقالعاده را روایت میکند: سفری از کف یک اقیانوس باستانی تا بلندترین نقطه روی سیاره زمین.
اورست، که امروز «بام جهان» نامیده میشود، یادآور این حقیقت شگفتانگیز است که زمین همیشه در حال دگرگونی است؛ و حتی بلندترین کوه آن نیز روزگاری بخشی از یک دریای پرجنبوجوش بوده است.
