شواهد تازه از نقش کهکشان راه شیری در شکلگیری قارههای زمین
پژوهشگران با بررسی قدیمیترین کانیهای زمین به شواهدی رسیدهاند که نشان میدهد عبور منظومه شمسی از بازوهای کهکشان راه شیری شاید در شکلگیری نخستین قارههای زمین نقش داشته است.
دانشمندان در پژوهشی تازه فرضیهای ارائه کردهاند که اگر با شواهد بیشتری تأیید شود، میتواند نگاه ما به منشأ قارههای زمین را تغییر دهد. بر اساس این مطالعه، شکلگیری نخستین قارههای زمین احتمالا تنها نتیجه فرآیندهای درونی سیاره نبوده، بلکه حرکت منظومه شمسی در میان بازوهای مارپیچی کهکشان راه شیری نیز در این رویداد نقش داشته است.
به گزارش ساینسالرت، تا امروز بیشتر زمینشناسان معتقد بودند قارهها در اثر فعالیتهای داخلی زمین، مانند جابهجایی پوسته و جریانهای درون گوشته، شکل گرفتهاند. اما گروهی از پژوهشگران به سرپرستی «کریس کرکلند» از دانشگاه کرتین استرالیا میگویند یک عامل کیهانی نیز ممکن است این روند را تحت تأثیر قرار داده باشد.
به گفته این پژوهشگران، منظومه شمسی هنگام گردش به دور مرکز کهکشان، هر چند صد میلیون سال یکبار از بازوهای مارپیچی راه شیری عبور میکند؛ مناطقی که تراکم گاز، غبار و اجرام آسمانی در آنها بیشتر است. آنها معتقدند این عبورها میتوانسته تعادل ابر اورت، مخزن عظیم دنبالهدارهای یخی در حاشیه منظومه شمسی، را بر هم بزند و تعداد زیادی دنبالهدار را به سمت بخش داخلی منظومه هدایت کند.
در نتیجه، برخوردهای بزرگ این اجرام با زمین جوان ممکن است انرژی لازم برای شکلگیری نخستین بخشهای پایدار پوسته قارهای را فراهم کرده باشد؛ هستههایی که بعدها به قارههای امروزی تبدیل شدند.
پژوهشگران برای بررسی این فرضیه به سراغ بلورهای بسیار ریز و مقاوم زیرکن رفتند؛ کانیهایی که میلیاردها سال از عمر آنها میگذرد و اطلاعات ارزشمندی از شرایط زمین در دوران اولیه در خود حفظ کردهاند. آنها با تحلیل ترکیب ایزوتوپی این بلورها در ۱۱ منطقه بسیار کهن از پوسته زمین، الگوهای مشابهی پیدا کردند که از دورههای تکرارشونده رشد پوسته قارهای حکایت دارد.
سپس این دادهها با زمانهای احتمالی عبور منظومه شمسی از بازوهای راه شیری و همچنین شواهد برخوردهای بزرگ ثبتشده روی زمین و ماه مقایسه شد. نتیجه نشان داد این رویدادها در بسیاری از موارد با یکدیگر همزمان بودهاند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها هنوز اثبات قطعی این ارتباط نیست. بازسازی مسیر حرکت منظومه شمسی در میلیاردها سال گذشته بسیار پیچیده است و عوامل زمینشناسی دیگری نیز میتوانند در شکلگیری قارهها نقش داشته باشند. به همین دلیل، آنها این پژوهش را گامی مهم برای بررسی نقش احتمالی محیط کهکشانی در تاریخ زمین میدانند، نه پاسخی نهایی به این پرسش.
منبع: همشهری
