عکس‌هایی از شیوع «آنفولانزای اسپانیایی»؛ بیماری هولناکی که ده‌ها میلیون نفر را قتل عام کرد

فرادید| یک قرن پیش، ویروسی مرگبار با سرعت و قدرتی بی‌سابقه سراسر جهان را درنوردید؛ بیماری‌ای که جوامع را از شهرهای شلوغ تا روستاهای دورافتاده در عرض چند ماه دگرگون کرد. همه‌گیری آنفلوآنزای ۱۹۱۸ یکی از مرگبارترین فاجعه‌های بهداشتی ثبت‌شده در تاریخ بشر به شمار می‌رود.

به گزارش فرادید؛ این بیماری در حدود پانزده ماه بیش از ۵۰ میلیون نفر را در سراسر جهان به کام مرگ کشاند؛ برخی برآوردها حتی رقم قربانیان را تا ۱۰۰ میلیون نفر نیز تخمین زده‌اند. اما آنچه این همه‌گیری را تا این اندازه هولناک کرد، تنها شمار قربانیان نبود، بلکه سرعت گسترش آن بود.

بیمارستان‌ها خیلی زود با کمبود تخت مواجه شدند، گورستان‌ها توان دفن این حجم از مردگان را نداشتند و جوامع مختلف ناگهان با تهدیدی روبه‌رو شدند که شناخت بسیار کمی از آن داشتند.

دولت‌ها و مقام‌های بهداشتی تا حد توان آن دوران تلاش کردند واکنش نشان دهند. مراکز قرنطینه موقت و بیمارستان‌های اضطراری تقریباً یک‌شبه ایجاد شدند، ماسک‌های پارچه‌ای در خیابان‌ها به منظره‌ای معمول تبدیل شدند و کارزارهای اطلاع‌رسانی مردم را به رعایت احتیاط و جلوگیری از انتشار بیماری دعوت می‌کردند.

با این حال، مقابله با بیماری بسیار دشوار بود. جنگ جهانی اول نیز در همان زمان به پایان خود نزدیک می‌شد و جابه‌جایی گسترده سربازان، بازگشت نیروها به خانه‌ها و انتقال افراد میان جبهه‌های مختلف، شرایطی ایده‌آل برای انتشار ویروس در سراسر قاره‌ها ایجاد کرده بود.

اگرچه نخستین موارد توجه جهانی را در اروپا، ایالات متحده و بخش‌هایی از آسیا جلب کرد، بیماری خیلی زود از مرزها عبور کرد و تقریباً به همه نقاط جهان رسید.

این همه‌گیری بعدها به نام «آنفلوآنزای اسپانیایی» شناخته شد، اما این نام بیشتر نتیجه یک اتفاق تاریخی بود. اسپانیا در جنگ جهانی اول بی‌طرف بود و برخلاف بسیاری از کشورهای درگیر جنگ، مطبوعات آن تحت سانسور شدید قرار نداشتند.

هنگامی که روزنامه مادریدی «آ ب ث» درباره شیوع بیماری گزارش داد، این موضوع ناخواسته باعث شد افکار عمومی بیماری را با اسپانیا مرتبط بداند، در حالی که اسپانیا محل آغاز آن نبود.

پژوهشگران امروزی معمولاً منشأ احتمالی نخستین موارد ثبت‌شده را به کانزاس در مرکز ایالات متحده نسبت می‌دهند؛ جایی که برخی از اولین گزارش‌های معتبر ابتلا در آنجا ثبت شده است.

پزشکی در سال ۱۹۱۸ امکانات محدودی برای مقابله با این ویروس داشت. واکسنی وجود نداشت و پزشکان ابزارهای کمی برای درمان بیماران مبتلا در اختیار داشتند.

بررسی‌های کالبدشکافی و پرونده‌های پزشکی آن دوره بعدها نشان داد که این بیماری اغلب به ذات‌الریه شدید منجر می‌شد؛ زیرا ویروس به ریه‌ها آسیب می‌زد و بدن قربانیان را در برابر عفونت‌های ثانویه آسیب‌پذیر می‌کرد.

برای بسیاری از جان‌باختگان، عامل اصلی مرگ نه علائم اولیه آنفلوآنزا، بلکه آسیب شدید به دستگاه تنفسی بود.

ابعاد این فاجعه حتی امروز نیز دشوار تصور است. در اوج شیوع، گفته می‌شود این بیماری در مدت کمی بیش از یک سال نزدیک به ۶ درصد از جمعیت کل جهان را از بین برد؛ آماری که حتی از بسیاری از تلفات جنگ جهانی اول در همان دوره نیز بیشتر بود.

خانواده‌های بسیاری به‌طور کامل نابود شدند و جوامع مختلف، از شهرهای بزرگ گرفته تا روستاهای کوچک، با اندوه، کمبود نیروی کار و فروپاشی نظم روزمره در مقیاسی روبه‌رو شدند که در تاریخ مدرن کمتر نمونه‌ای برای آن وجود دارد.

عکس‌های باقی‌مانده از آن دوران، تصویری کم‌نظیر از جهانی ارائه می‌کنند که ناگهان با بحرانی ناشناخته مواجه شد؛ جهانی که در آن خیابان‌ها خلوت شدند، بیمارستان‌ها مملو از بیماران بودند و مردم برای نخستین‌بار در مقیاسی جهانی با واقعیت یک همه‌گیری مرگبار روبه‌رو شدند. این تصاویر نه‌تنها تاریخ یک بیماری، بلکه داستان واکنش انسان‌ها در برابر یکی از بزرگ‌ترین آزمون‌های جمعی قرن بیستم را روایت می‌کنند.