تصاویر| اشتاینبوک؛ آخرین قمار هیتلر برای بمباران لندن
عملیات اشتاینبوک (Operation Steinbock) که گاهی با نام «بلیتس کوچک» (The Baby Blitz) شناخته میشود، آخرین تهاجم هوایی بمبافکنهای آلمانی علیه بریتانیا در جریان جنگ جهانی دوم بود.
عملیات اشتاینبوک یک کارزار بمباران هوایی بود که توسط نیروی هوایی آلمان (لوفتوافه) از ژانویه تا مه ۱۹۴۴ اجرا شد. این عملیات در پی دستور مستقیم هیتلر به لوفتوافه برای حمله به بریتانیا و در پاسخ به بمبارانهای مداوم و مشترک نیروهای متفقین علیه آلمان طراحی شد. تا سال ۱۹۴۳، لوفتوافه دیگر حاکم آسمان اروپا نبود؛ این نیرو اگرچه تضعیف شده بود اما هنوز درهم نشکسته بود و برای دور نگه داشتن بمبافکنهای سنگین متفقین از قلمرو آلمان میجنگید.
هرمان گورینگ، آدولف هیتلر و آلبرت اشپر.
منبع: بایگانی فدرال آلمان / ویکیمدیا کامنز
چگونه و چرا هیتلر آخرین حمله رعدآسا (بلیتس) آلمان به لندن را آغاز کرد؟
هیتلر دستور اجرای این عملیات را به عنوان اقدامی تلافیجویانه در پاسخ به حملات هوایی متفقین صادر کرد تا نشان دهد آلمان هنوز توان ضربه متقابل را دارد. او همچنین میخواست روحیه غیرنظامیان را در جبهه داخلی تقویت کند. از اواخر سال ۱۹۴۲، حملات روزافزون متفقین به صورت شبانهروزی شهرهای آلمان را در مینوردید و کل شهرها را با خاک یکسان میکرد.
هیتلر که از خسارتهای سنگین بمبافکنهای متفقین در آلمان خشمگین بود، در اواخر سال ۱۹۴۳ فرمان آغاز عملیات اشتاینبوک را صادر کرد. با این حال، گردآوری بمبافکنها برای اطمینان از آمادهبهکار بودن حداکثری آنها زمانبر بود. تا اوایل سال ۱۹۴۴، بمبافکنهایی که از جبهههای مختلف فراخوانده شده بودند، آماده نبرد شدند.
اولین حمله از عملیات اشتاینبوک در شب ۲۱ تا ۲۲ ژانویه ۱۹۴۴ [۳۰ دی و ۱ بهمن ۱۳۲۲] رخ داد، زمانی که ۲۲۹ بمبافکن به لندن حمله کردند. این حملات با درجات مختلفی از موفقیت تا مه ۱۹۴۴ ادامه یافت. لندن همیشه هدف اصلی نبود، اما مهمترین هدف به شمار میرفت.
لوفتوافه تحت فرماندهی «هرمان گورینگ»، رایشسمارشال دمدمیمزاج، این حملات تلافیجویانه را به اجرا گذاشت. چندین جناح بمبافکن لوفتوافه که «کامپفگشوادا» (Kampfgeschwaders) نامیده میشدند، در پایگاههای فرانسوی نزدیک به انگلستان مستقر شدند. این بمبافکنها بخش عمدهای از توان رو به افول بمبافکنهای باقیمانده لوفتوافه را تشکیل میدادند.
سپهبد (ژنراللوتننت) «یوزف کامهوبر» فرماندهی عملیات اشتاینبوک را برعهده داشت. او در آخرین مأموریت فرماندهی خود، جنگندههای شبانه لوفتوافه را رهبری میکرد و استراتژیهای مختلفی را برای متوقف کردن بمبافکنهای متفقین به کار میبست. مأموریت او مستلزم یافتن راههایی برای نفوذ به پدافند هوایی بسیار سرسخت بریتانیا بود.
چگونه عملیات اشتاینبوک لقب «بلیتس کوچک» را به خود اختصاص داد؟
این لقب که توسط انگلیسیها ابداع شد، به حملات بزرگ «بلیتس» (حملات رعدآسا) سالهای ۱۹۴۱-۱۹۴۰ به لندن اشاره داشت. بلیتس اولیه بسیار گستردهتر و بیرحمانهتر بود، زیرا لوفتوافه تمام تلاش خود را به کار بست تا برتری هوایی را به دست آورد. دستیابی به این برتری، شرط لازم برای ارتش آلمان (ورماخت) جهت آغاز «عملیات شیر دریایی» (حمله به انگلستان) و خارج کردن بریتانیا از جنگ بود. اما «بلیتس کوچک» هرگز به سطح ویرانگریِ وحشتناک بلیتس اولیه نرسید.
لندن پس از عملیات اشتاینبوک
اهداف اصلی بریتانیا در حملات هوایی آلمان در سال ۱۹۴۴
لوفتوافه به چند دلیل، منطقه «لندن بزرگ» را به عنوان کانون اصلی حملات تلافیجویانه خود هدف قرار داد. نخست اینکه لندن به عنوان پایتخت بریتانیا، ارزش نمادین بسیار بالایی داشت. آلمانیها امیدوار بودند با این کار روحیه مردم این کشور جزیرهای را درهم بشکنند و همان خسارتهای اقتصادی و منطقهای را که متفقین به آلمان وارد کرده بودند، تلافی کنند. علاوه بر این، لندن به عنوان یک مرکز بزرگ صنعتی و ترابری، هدفی استراتژیک به شمار میرفت. شهرهای دیگری مانند بریستول، ساندویچ و هال نیز بمباران شدند. این شهرها کانونهای صنعتی یا مواصلاتی بودند و لوفتوافه تلاش میکرد تا تأثیر عملیات خود را از این طریق افزایش دهد.
هواپیمای هاینکل ۱۷۷
هواپیماهای لوفتوافه در عملیات اشتاینبوک
لوفتوافه حداقل شش جناح بمبافکن (کامپفگشوادا) را از آلمان و جبهههای دیگر گرد آورد. تا اواخر سال ۱۹۴۳، ناوگان آنها به نزدیک ۵۰۰ فروند هواپیما رسید. بیشتر این هواپیماها از نوع دو موتوره بودند، ازجمله یونکرس ۸۸ و ۱۸۸ (Ju-۸۸ / Ju-۱۸۸)، دورنیه ۲۱۷ (Do-۲۱۷)، مسرشمیت ۴۱۰ (Me-۴۱۰) و جنگندههای تکموتوره فوکه-وولف ۱۹۰ (Fw-۱۹۰). آلمانیها همچنین از هاینکل ۱۷۷ (He-۱۷۷) استفاده کردند؛ یک بمبافکن سنگین «دوموتوره» که در آن دو موتور جفتشده یک پروانه را به حرکت در میآوردند. این بمبافکن با وجود طراحی نوآورانه اما پر از نقص فنی، به طرز شگفتآوری نرخ تلفات کمتری نسبت به سایر مدلها داشت.
با تداوم عملیات اشتاینبوک، تلفات آلمان سنگینتر شد. لوفتوافه در سال ۱۹۴۴ دیگر آن ماشین جنگی مرگبار سال ۱۹۴۱ نبود. تا پایان عملیات در مه ۱۹۴۴، لوفتوافه ۳۲۹ فروند هواپیما یعنی معادل ۷۰ درصد از کل توان عملیاتی خود را از دست داد.
بررسی لاشه یک فروند بمبافکن سقوطکرده یونکرس ۸۸
چگونه عملیات اشتاینبوک لوفتوافه را فلج کرد؟
تلفات سنگین عملیات اشتاینبوک، جناح بمبافکنهای لوفتوافه را فلج کرد. در این عملیات، بسیاری از خدمه پروازی باتجربه که جایگزینی برایشان وجود نداشت نیز از دست رفتند؛ این در حالی بود که در آن زمان، حتی خدمه کمآموزشدیده نیز برای آلمان غنیمت به شمار میرفتند. انتقال نیروها از جبهههای دیگر مانند جبهه شرق، آن بخشها را با کمبود جدی منابع مواجه کرد.
با سقوط هرچه بیشتر بمبافکنها، در جریان «عملیات اورلرد» (نبرد نرماندی) هواپیمای کمتری برای مقابله با دشمن در دسترس بود. پس از عملیات اشتاینبوک، آلمان دیگر هیچ حمله بمباران گستردهای انجام نداد و درعوض، آلمان نازی به حملات موشکی با تسلیحات معجزهآسا (Wunderwaffe) مانند موشکهای V۱ و V۲ روی آورد.
عملیات اشتاینبوک به چند دلیل با شکست مواجه شد. دفاع هوایی بریتانیا تا سال ۱۹۴۴ به طرز چشمگیری بهبود یافته بود و نوآوریهایی مانند توپهای ضدهوایی هدایتشونده با رادار، تلفات سنگینی به نیروی هوایی دشمن وارد کردند. با وجود تعداد بالای حملات، تأثیر استراتژیک این عملیات بسیار ناچیز بود. تا ماه مارس، اسکادرانهای بمبافکن آلمانی یا به جبهههای دیگر منتقل شده بودند و یا تمرکز خود را صرفاً بر حمله به تدارکات متفقین برای روز دی (D-Day) گذاشته بودند.
منبع: خبرآنلاین
