«کوزۀ گنج روسی» بعد از 600 سال از زیر خاک بیرون آمد
باستانشناسان در جریان کاوشها در مرکز تاریخی شهر کولومنا، بزرگترین گنجینه شناختهشده از سکههای نقره روسی متعلق به نیمه نخست قرن پانزدهم را کشف کردهاند.
فرادید| این گنجینه شامل بیش از ۲۶۰۰ سکه نقره است که «دنگا» نامیده میشدند. سکهها داخل یک کوزه کوچک سفالی دفن شده بودند. کوزه سطحی ساده و نقاشیشده داشت و در گودالی کمعمق قرار گرفته بود که در خاک طبیعی حفر شده بود. این کشف در محدوده سکونتگاه شهری نزدیک کرملین به دست آمده است.
به گزارش فرادید؛ بخش عمده سکهها در دوره فرمانروایی دو شاهزاده بزرگ مسکو ضرب شدهاند: واسیلی اول دیمیتریویچ که از سال ۱۳۸۹ تا ۱۴۲۵ حکومت کرد و واسیلی دوم واسیلیویچ، معروف به واسیلی تیره، که از ۱۴۲۵ تا ۱۴۶۲ بر مسکو فرمان راند. بیشتر سکههای گنجینه محصول ضرابخانههای وابسته به شاهزادگان بزرگ هستند و سکههای شاهزادگان محلی تقریباً در آن دیده نمیشود.
این ترکیب، تصویر کمنظیری از نحوه استفاده از پول در کولومنای قرون وسطی ارائه میدهد. در سدههای چهاردهم و پانزدهم میلادی، کولومنا پس از مسکو مهمترین شهر این شاهزادهنشین به شمار میرفت. این شهر همچنین مستقیماً تحت اختیار شاهزاده بزرگ قرار داشت و همین مسئله میتواند حضور پررنگ سکههای او را توضیح دهد.
یکی از غیرمعمولترین بخشهای این گنجینه، مجموعه بزرگی از سکههایی است که در سالهای پایانی حکومت واسیلی اول در ضرابخانه کولومنا ضرب شدهاند. روی این سکهها تصویر یک پرنده در حال پرواز دیده میشود و چنین سکههایی در گنجینههای دیگر مناطق بهندرت یافت شدهاند.
پژوهشگران تاکنون نمونههایی بسیار کمیاب در میان این سکهها شناسایی کردهاند. برخی از انواع آنها حتی در مجموعههای بزرگترین موزههای روسیه نیز وجود نداشتهاند. بررسیهای اولیه همچنین به شناسایی بیش از ۳۵۰ گونه ناشناخته از سکههای کولومنا انجامیده است.
تعداد زیاد سکههای محلی فقط فهرستی از نمونههای کمیاب در اختیار پژوهشگران قرار نمیدهد. بسیاری از این سکهها با استفاده از جفت قالبهای متفاوت ضرب شدهاند؛ ابزارهایی که برای نقشزدن طرح سکه روی قطعه نقره به کار میرفتند. تفاوتهای ظریف میان نقشها به پژوهشگران اجازه میدهد سکههایی را که با قالبهای مرتبط ساخته شدهاند، از یکدیگر تشخیص دهند.
این ارتباطات به پژوهشگران کمک میکند توالی ضرب سکهها در کولومنا را بازسازی کنند. شواهد موجود نشان میدهد که ضرب این سکهها در چند مرحله و طی دستکم ۱۵ سال انجام شده است. گنجینه همچنین شامل آخرین نمونههای شناختهشده از سکههای دارای نقش پرنده در حال پرواز است که در پایان دوران حکومت واسیلی اول ضرب شدهاند.
اندازه قابلتوجه و دستنخورده ماندن این گنجینه، آن را به سندی کمنظیر از پول رایج در منطقه کولومنا در زمان دفن سکهها تبدیل کرده است. بسیاری از گنجینههای سکهای که در طول زمان کشف شدهاند، بخشی از محتویات اولیه خود را از دست دادهاند؛ اما این مجموعه تصویر بسیار کاملتری از وضعیت پول و گردش سکه در منطقه ارائه میکند.
ارزش بالای این گنجینه نیز نشان میدهد که صاحب آن احتمالاً فردی ثروتمند بوده است. پژوهشگران احتمال میدهند صاحب سکهها یکی از مقامهای بلندپایه یا خدمتگزاران نظامی بوده که از شاهزاده بزرگ مسکو دستمزد میگرفته است. یک مأمور حکومتی یا بازرگان موفق نیز میتوانسته صاحب چنین ثروتی باشد.
جدیدترین سکههای موجود در گنجینه در دوره واسیلی دوم و در نیمه دوم دهه ۱۴۲۰ میلادی ضرب شدهاند. تاریخ این سکهها نشان میدهد که گنجینه احتمالاً در همین سالها، یعنی حدود اواسط دهه ۱۴۲۰، دفن شده است.
زمان دفن گنجینه همچنین احتمال ارتباط آن با شیوع بیماریهایی را مطرح میکند که در فاصله سالهای ۱۴۲۵ تا ۱۴۲۷ میلادی شهرهای روسیه را درگیر کردند. ممکن است صاحب گنجینه در جریان یکی از این همهگیریها جان خود را از دست داده و پسانداز خود را در زیر خاک باقی گذاشته باشد؛ پساندازی که برای قرنها فراموش شد.
بررسیهای بیشتر این سکهها میتواند به بازسازی دقیقتر روند ضرب سکه در کولومنا کمک کند و نشان دهد پول در دورهای که شاهزادهنشین مسکو تحولات مهمی را پشت سر میگذاشت، چگونه در این شهر و منطقه جابهجا و مصرف میشده است.
