شبی که پاریس برای همیشه ساکت نشد؛ داستان آخرین سفر پرنسس دایانا
پاریس در آخرین ساعات ۳۱ اوت ۱۹۹۷ هنوز بیدار بود. پرنسس دایانا از هتل ریتز بیرون آمد؛ چند موتورسیکلت در تعقیب خودروی او بودند و قرار بود سفری کوتاه در خیابانهای پاریس داشته باشد. چند دقیقه بعد، در تونل پون دو آلما، صدای برخورد فلز با بتن همهچیز را تغییر داد. دایانا دیگر هرگز به مقصد نرسید.
پاریس هنوز بیدار بود. شب ۳۱ اوت ۱۹۹۷، شهر مثل همیشه پر از نور و رفتوآمد بود. رود سن آرام از کنار ساختمانهای تاریخی میگذشت و برج ایفل، کمی دورتر، در تاریکی شب میدرخشید.
به گزارش فرارو، در هتل ریتز، یکی از مشهورترین هتلهای پاریس، زنی نشسته بود که میلیونها نفر در سراسر جهان او را میشناختند؛ زنی که سالها بود زندگی خصوصیاش دیگر خصوصی نبود.
دایانا، پرنسس ولز، ۳۶ ساله بود.
او دیگر همسر شاهزاده چارلز نبود، اما هنوز یکی از مشهورترین زنان جهان محسوب میشد. دوربینها تقریباً هر جا که میرفت دنبالش میکردند. آن شب هم همینطور بود.
دایانا همراه دودی فاید، پسر محمد الفاید، مالک وقت هتل ریتز و فروشگاه هارودز، در پاریس بود. چند ساعت قبل را در هتل و اقامتگاه متعلق به خانواده فاید گذرانده بودند. رابطه آن دو تازه شکل گرفته بود و همین موضوع خوراکی تمامنشدنی برای روزنامهها و عکاسان پاپاراتزی شده بود.
اما آن شب قرار نبود فقط یک داستان عاشقانه به پایان برسد.
قرار بود یکی از مشهورترین رازهای قرن بیستم آغاز شود.
فرار از دوربینها
کمی پیش از نیمهشب، تصمیم گرفته شد دایانا و دودی با یک مرسدس بنز S280 از هتل خارج شوند. راننده خودرو هنری پل بود؛ مدیر امنیتی هتل ریتز که آن شب پشت فرمان نشسته بود. محافظ شخصی دایانا، ترور ریس-جونز، نیز همراه آنها بود.
هدف ساده بود: رسیدن به آپارتمان دودی در خیابان آرسن هوسای، بدون اینکه پاپاراتزیها بتوانند خودرو را تعقیب کنند.
اما تعقیب آغاز شد.
موتورسواران و عکاسانی که میخواستند تصویری از دایانا و دودی به دست آورند، خودرو را دنبال کردند. مرسدس وارد خیابانهای پاریس شد و بعد به سمت تونل پون دو آلما رفت؛ تونلی در کنار رود سن که قرار بود تنها چند ثانیه از مسیر آن شب باشد.
هیچکس نمیدانست که آن تونل قرار است نام خود را برای همیشه در تاریخ ثبت کند.
در ورودی تونل، مرسدس با سرعت بسیار زیادی حرکت میکرد. گزارشهای رسمی سرعت خودرو را بسیار بالاتر از حد مجاز ارزیابی کردند. سپس اتفاقی افتاد که هنوز هم تصاویرش در ذهن کسانی که آن شب را به یاد دارند باقی مانده است.
خودرو از کنترل خارج شد.
به ستون بتنی برخورد کرد.
مرسدس چرخید و درهم شکست.
چند ثانیه بعد، پاریس دوباره ساکت شد.
اما این بار سکوت، سکوت پیش از فاجعه بود.
هنری پل و دودی فاید در همان محل جان باختند. ترور ریس-جونز بهشدت زخمی شد اما زنده ماند. دایانا نیز در خودرو گیر افتاده بود و هنوز نفس میکشید. امدادگران فرانسوی تلاش کردند او را از میان آهنهای مچالهشده خودرو بیرون بیاورند.
او را به بیمارستان پیته-سالپترییر منتقل کردند.
پزشکان ساعتها تلاش کردند قلب و بدن آسیبدیده او را نجات دهند، اما جراحات داخلی بسیار شدید بود.
حدود ساعت چهار بامداد ۳۱ اوت ۱۹۹۷، دایانا دیگر زنده نبود.
پرنسس ولز ۳۶ ساله بود.
یک زندگی، در چند ثانیه، پشت ستون بتنی یک تونل در پاریس تمام شده بود.
اما چرا همه چیز به این سادگی نبود؟
اگر داستان همینجا تمام میشد، شاید امروز مرگ دایانا فقط یکی از تراژدیهای مشهور تاریخ معاصر بود؛ یک تصادف مرگبار، یک راننده، چند عکاس و زنی که قربانی یک شب تلخ شد.
اما داستان به این سادگی تمام نشد.
تقریباً از همان روزهای نخست، پرسشها آغاز شدند.
چرا خودرو با چنین سرعتی حرکت میکرد؟
آیا راننده مست بود؟
آیا پاپاراتزیها واقعاً عامل حادثه بودند؟
چرا یک خودروی فیات اونو سفید در نزدیکی محل حادثه دیده شده بود؟
آیا نور فلاش یا چیزی شبیه آن پیش از تصادف دیده شده بود؟
و از همه مهمتر: آیا واقعاً مرگ دایانا یک حادثه بود؟
محمد الفاید، پدر دودی، سالها با این روایت مخالفت کرد. او مدعی شد که مرگ پسرش و دایانا تصادفی نبوده و حتی پای خاندان سلطنتی بریتانیا و سازمان اطلاعات خارجی این کشور، MI6، را به میان کشید.
در طول سالها، فرضیههای مختلفی شکل گرفتند؛ از ادعای توطئه برای جلوگیری از ازدواج دایانا و دودی گرفته تا این نظریه که سازمانهای امنیتی بریتانیا در طراحی حادثه نقش داشتهاند.
برخی نیز به حضور یک فیات اونو سفید در اطراف محل حادثه اشاره کردند؛ خودرویی که بعدها مشخص شد در مسیر همان شب وجود داشته، اما تحقیقات نتوانست ثابت کند که برخورد آن با مرسدس یا رانندهاش نقشی تعیینکننده در مرگ دایانا داشته است.
ماجرا حتی به مأموران اطلاعاتی، دوربینهای مداربسته، یک فلاش نور در تونل و گزارشهای مربوط به وضعیت جسمانی دایانا نیز کشیده شد.
هرچه پرسشها بیشتر میشد، داستان مرگ او بیشتر شبیه یک پرونده جنایی میشد تا یک تصادف ساده.
اما میان «مشکوک به نظر رسیدن» و «اثبات شدن» فاصلهای بزرگ وجود دارد.
عملیات پاژه؛ وقتی پرونده دوباره باز شد
در سال ۲۰۰۴، در پی ادامه ادعاهای مربوط به توطئه، پلیس متروپولیتن لندن تحقیقات گستردهای را با نام «عملیات پاژه» آغاز کرد.
پروندهای که بعدها به گزارشی ۸۳۲ صفحهای تبدیل شد.
محققان تقریباً همه چیز را دوباره بررسی کردند: رابطه دایانا و دودی، وضعیت راننده، رفتار پاپاراتزیها، خودرو، دوربینهای مداربسته، خودروی فیات اونو، ادعاهای مربوط به سرویسهای اطلاعاتی، وضعیت پزشکی دایانا و حتی ادعای بارداری یا احتمال ازدواج او با دودی.
نتیجه برای طرفداران نظریه توطئه ناامیدکننده بود.
بازرسان بریتانیایی هیچ مدرکی پیدا نکردند که نشان دهد خاندان سلطنتی یا MI6 دستور قتل دایانا را صادر کردهاند. همچنین شواهد موجود با این ادعا که حادثه از پیش طراحی شده بود، سازگار نبود.
اما یک عامل مهم وجود داشت که نمیشد نادیده گرفت: هنری پل.
بررسیهای پزشکی قانونی نشان داد سطح الکل خون او بالا بوده و توانایی رانندگی او بهشدت تحت تأثیر قرار داشته است. علاوه بر آن، تحقیقات نشان داد دایانا و دودی کمربند ایمنی نبسته بودند؛ موضوعی که در شدت جراحات نقش داشت.
در نتیجه، داستان رسمی آرامآرام شکل مشخصتری پیدا کرد: رانندهای که توانایی رانندگیاش به دلیل مصرف الکل مختل شده بود، خودرویی که با سرعت بالا حرکت میکرد و گروهی از عکاسان که آن را تعقیب میکردند.
اما هنوز یک مرحله دیگر باقی مانده بود.
حکم نهایی؛ قتل غیرقانونی یا حادثه؟
در سال ۲۰۰۷، تحقیقات قضایی بریتانیا درباره مرگ دایانا و دودی آغاز شد و ماهها ادامه پیدا کرد.
شاهدان، کارشناسان و افراد مرتبط با آخرین ساعات زندگی دایانا مورد پرسش قرار گرفتند.
سرانجام در ۷ آوریل ۲۰۰۸، هیئت منصفه به نتیجهای رسید که از یک سو با روایت «قتل سازمانیافته» فاصله داشت و از سوی دیگر، حادثه را صرفاً یک تصادف ساده نمیدانست.
حکم، «قتل غیرقانونی» بود؛ نه به معنای ترور یا نقشهای مخفی، بلکه به دلیل رانندگی بهشدت سهلانگارانه هنری پل و عملکرد پاپاراتزیهایی که خودرو را تعقیب میکردند.
هیئت منصفه همچنین اعلام کرد نبستن کمربند ایمنی در مرگ دایانا و دودی نقش داشته است.
بنابراین، در چارچوب تحقیقات رسمی بریتانیا، چیزی که دایانا را کشت یک نقشه مخفی سلطنتی نبود؛ مجموعهای مرگبار از تصمیمهای انسانی بود: رانندگی خطرناک، مصرف الکل، تعقیب پاپاراتزیها و نبستن کمربند ایمنی.
و با این حال، معما هرگز کاملاً نمیمیرد
شاید راز بزرگ مرگ دایانا همین باشد.
پرونده از نظر رسمی بسته شده است؛ اما حافظه عمومی مثل دادگاه عمل نمیکند.
در دادگاه، مدرک تعیینکننده است. در ذهن مردم، گاهی یک پرسش کافی است.
دایانا آن شب در پاریس کشته شد؛ اما چیزی که در آن تونل جان باخت فقط یک انسان نبود. بخشی از اعتماد عمومی به روایتهای رسمی نیز برای همیشه زخمی شد.
زیرا دایانا زنی عادی نبود.
زندگی او همیشه زیر نور فلاش دوربینها جریان داشت و حتی مرگش نیز از این نور فرار نکرد.
تصویر خودرو مچالهشده، موتورسیکلتهایی که پشت سرش بودند، ستون بتنی تونل، بیمارستانی که ساعتها برای نجات او جنگید و صبحی که خبر مرگش به سراسر جهان رسید، همه به بخشی از حافظه جمعی تبدیل شدند.
صبح ۳۱ اوت ۱۹۹۷، دنیا از خواب بیدار شد و فهمید دایانا مرده است.
خیابانهای لندن پر از گل شد. مردم مقابل کاخ باکینگهام جمع شدند. میلیونها نفر برای زنی عزاداری کردند که بسیاری از آنها هرگز او را از نزدیک ندیده بودند.
و شاید همینجا بود که داستان دایانا از یک تراژدی خانوادگی به یک افسانه جهانی تبدیل شد.
افسانهای که هنوز هم، هر سال در آخرین روز اوت، دوباره روایت میشود.
در نسخه رسمی، پاسخ روشن است: تصادف ناشی از رانندگی مرگبار هنری پل و تعقیب پاپاراتزیها.
در نسخههای دیگر، هنوز سؤالهایی باقی ماندهاند.
اما میان این دو، یک حقیقت قطعی وجود دارد:
آن شب، در قلب پاریس، یک مرسدس به ستون بتنی تونل پون دو آلما برخورد کرد؛ دودی فاید و هنری پل همانجا جان باختند و دایانا چند ساعت بعد در بیمارستان درگذشت.
و از آن لحظه به بعد، دنیا دیگر هیچوقت دایانا را فقط بهعنوان یک پرنسس ندید.
او تبدیل شد به زنی که مرگش هم، درست مانند زندگیاش، میلیونها چشم را به دنبال خود کشید.
فقط این بار، دوربینها دیگر نمیتوانستند لحظه آخر را پس بگیرند.
