نیکنامی: تجارت فردای ایران با الگوهای دیروز ساخته نمی‌شود

رئیس انجمن صنفی کارفرمایی فناوری دیجیتال و هوشمندسازی کشور، در تشریح اهداف و محورهای نشست راهبردی تجارت خارجی ایران که ۲۱ مهرماه در تهران برگزار می‌شود، بر ضرورت بازتعریف جایگاه ایران در تجارت آینده تأکید کرد و گفت: این نشست با هدف عبور از نگاه سنتی به تجارت و بررسی پیوند میان فناوری، هوشمندسازی، برند، زنجیره‌های ارزش، انرژی و تاب‌آوری برگزار می‌شود و باید زمینه‌ای برای تبدیل گفت‌وگوهای راهبردی به تصمیم و پروژه‌های قابل اندازه‌گیری باشد.

سیف‌اله نیکنامی با اشاره به تحولات شتابان در ساختار تجارت جهانی اظهار کرد: جهان تجارت در حال تغییر است و طبیعی است که نگاه ما به تجارت نیز باید متناسب با این تغییرات تغییر کند. بازآرایی زنجیره‌های تأمین، شکل‌گیری مسیرها و کریدورهای جدید، گسترش اقتصاد پلتفرمی و ورود داده و هوش مصنوعی به فرآیندهای تصمیم‌گیری اقتصادی، قواعد رقابت را تغییر داده‌اند.

وی افزود: نشست راهبردی تجارت خارجی با این نگاه شکل گرفته است که نمی‌توان با الگوهای دیروز، تجارت فردای ایران را ساخت. مسئله امروز فقط میزان صادرات یا تعداد بازارهای مقصد نیست؛ بلکه باید درباره جایگاه ایران در بازارها، کریدورها، شبکه‌های تأمین و زنجیره‌های ارزش در پنج تا ۱۰ سال آینده فکر کنیم و همزمان زیرساخت‌های لازم برای تثبیت این حضور را مورد توجه قرار دهیم.

از مدیریت تجارت موجود تا طراحی جایگاه ایران در تجارت آینده

رئیس انجمن صنفی کارفرمایی فناوری دیجیتال و هوشمندسازی کشور گفت: هدف از برگزاری این نشست، صرفاً بررسی وضعیت موجود تجارت خارجی نیست، بلکه تلاش برای حرکت از «مدیریت تجارت موجود» به سمت «طراحی جایگاه ایران در تجارت آینده» است.

نیکنامی با بیان اینکه مفهوم تجارت نیز در حال تغییر است، ادامه داد: تجارت آینده فقط تجارت کالا نیست. خدمات، فناوری، نرم‌افزار، دانش فنی، داده، انرژی، سرمایه، برند و سایر دارایی‌های نامشهود سهم بیشتری در ارزش‌آفرینی پیدا کرده‌اند و اگر نگاه ما به تجارت همچنان محدود به کالا، کانتینر و مرز فیزیکی باشد، بخش مهمی از اقتصاد آینده را نخواهیم دید.

وی تصریح کرد: اقتصاد جهانی بدون مرز نشده، اما شبکه‌ای‌تر شده است. مقررات، استانداردها، نظام مالی، امنیت و ژئوپلیتیک همچنان اهمیت دارند، اما در کنار فاصله جغرافیایی، کیفیت اتصال به بازار نیز به یکی از عوامل تعیین‌کننده تبدیل شده است.

چرا انجمن فناوری دیجیتال در نشست تجارت خارجی حضور دارد؟

نیکنامی در تشریح جایگاه انجمن صنفی کارفرمایی فناوری دیجیتال و هوشمندسازی کشور در این رویداد گفت: حضور انجمن در این نشست به معنای ورود به حوزه وظایف نهادهای متولی تجارت نیست. نقش انجمن، ایجاد پیوند میان ظرفیت‌های فناوری، داده و هوشمندسازی کشور با مسائل واقعی تجارت، صنعت، انرژی، لجستیک، بازار و برند است.

وی افزود: اگر قرار است تجارت خارجی ایران در سال‌های آینده رقابت‌پذیرتر، سریع‌تر، کم‌هزینه‌تر و تاب‌آورتر شود، فناوری نمی‌تواند در حاشیه این فرآیند قرار داشته باشد. فناوری باید به بخشی از معماری تجارت آینده تبدیل شود.

رئیس انجمن فناوری دیجیتال و هوشمندسازی کشور همچنین همکاری راهبردی با مجمع دیپلماسی برند را در همین چارچوب دانست و گفت: این همکاری با این هدف شکل گرفته است که ظرفیت فناوری و هوشمندسازی در خدمت بازارسازی، شبکه‌سازی، توسعه اعتماد و ایجاد حضور پایدار برندهای ایرانی در بازارهای بین‌المللی قرار گیرد.

هوشمندسازی؛ از ابزار فناوری تا حل مسئله اقتصادی

نیکنامی با تأکید بر اینکه هوشمندسازی نباید به استفاده نمایشی از فناوری تقلیل پیدا کند، اظهار کرد: نقطه شروع هوشمندسازی، فناوری نیست؛ مسئله است.

به گفته وی، فناوری زمانی برای تاجر ارزش ایجاد می‌کند که شناخت او از بازار را افزایش دهد، تغییرات تقاضا را زودتر شناسایی کند و ریسک معامله را کاهش دهد. در صنعت، زمانی معنا پیدا می‌کند که مصرف انرژی، توقف تولید و اتلاف منابع را کاهش دهد و در حوزه برند نیز زمانی ارزشمند است که شناخت دقیق‌تری از بازار و مشتری ایجاد کند.

وی افزود: بنابراین فناوری باید در نهایت به تصمیم بهتر، بهره‌وری بیشتر، هزینه کمتر، بازار بزرگ‌تر یا ریسک پایین‌تر منجر شود. یکی از اهداف نشست نیز بررسی همین پیوند میان فناوری و مسائل واقعی تجارت خارجی است.

هشت محور برای گفت‌وگو درباره تجارت آینده ایران

رئیس انجمن صنفی کارفرمایی فناوری دیجیتال و هوشمندسازی کشور درباره محورهای اصلی نشست ۲۱ مهرماه گفت: هشت محور برای این نشست در نظر گرفته شده که باید آنها را نه به‌عنوان موضوعاتی جدا از یکدیگر، بلکه به‌عنوان اجزای یک معماری جدید برای تجارت خارجی ایران دید.

به گفته نیکنامی، حرکت از دیجیتالی‌شدن به تجارت هوشمند و پیش‌بین یکی از این محورهاست؛ مسیری که در آن داده و فناوری از سطح ثبت اطلاعات و الکترونیکی‌کردن فرآیندها فراتر رفته و وارد فرآیند تصمیم‌گیری می‌شوند.

حرکت از مبادله تجاری به روابط اقتصادی عمیق و پایدار نیز محور دیگری است که در آن، موضوعاتی همچون سرمایه‌گذاری مشترک، تولید مشترک، توسعه فناوری، خدمات، شبکه توزیع و حضور در زنجیره ارزش مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی همچنین تنوع هوشمند شرکا، بازارها و مسیرهای تجاری را از دیگر محورهای نشست عنوان کرد و گفت: هدف، جایگزینی روابط موجود نیست، بلکه افزایش قدرت انتخاب و کاهش وابستگی است. ظرفیت بازارهایی مانند هند، پاکستان، عمان، روسیه، قزاقستان و سایر بازارهای منطقه‌ای باید بر اساس مزیت واقعی و قابلیت بنگاه‌های ایرانی بررسی شود.

حکمرانی هوشمند و زنجیره تأمین تاب‌آور

نیکنامی، حرکت از سامانه‌های پراکنده به حکمرانی هوشمند تجارت را از دیگر محورهای نشست دانست و گفت: نمی‌توان از فعال اقتصادی انتظار هوشمندی داشت، اما محیط تجارت همچنان با داده‌های پراکنده، فرآیندهای موازی و سامانه‌های غیرمتصل مواجه باشد.

وی افزود: یکپارچگی داده، گمرک هوشمند، پنجره واحد و تصمیم‌گیری داده‌محور می‌تواند به کاهش هزینه و زمان تجارت و ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری کمک کند.

به گفته وی، حرکت از حمل‌ونقل به شبکه هوشمند و تاب‌آور زنجیره تأمین نیز یکی دیگر از محورهای نشست خواهد بود؛ رویکردی که در آن بندر، ریل، جاده، انبار، گمرک، ناوگان، انرژی و اطلاعات به‌عنوان اجزای یک شبکه واحد دیده می‌شوند.

از صادرات محصول تا ساخت برند و حضور پایدار

رئیس انجمن فناوری دیجیتال و هوشمندسازی کشور، حرکت از صادرات محصول به حضور در زنجیره ارزش و ساخت برند را از مهم‌ترین محورهای مورد توجه در این رویداد عنوان کرد و گفت: صادرات نباید پایان مسیر باشد.

نیکنامی ادامه داد: بنگاه ایرانی برای ماندگاری در بازار هدف، علاوه بر فروش محصول، به شبکه توزیع، خدمات، شناخت مشتری، مشارکت محلی و اعتبار برند نیاز دارد.

وی تأکید کرد: برند صرفاً نام و نشان تجاری یا تبلیغات نیست؛ برند حاصل تجربه‌ای است که بازار از کیفیت، خدمات، تعهد و قابلیت اعتماد یک بنگاه به دست می‌آورد. بنابراین اگر قرار است درباره حضور بین‌المللی ایران صحبت کنیم، باید در کنار جهانی‌شدن فروش، برای جهانی‌شدن اعتبار برندهای ایرانی نیز برنامه داشته باشیم.

نیکنامی افزود: فناوری می‌تواند شناخت بازار و مشتری را دقیق‌تر کند، اما اعتماد را نمی‌توان با الگوریتم ساخت. اعتماد حاصل کیفیت و تعهدی است که در طول زمان اثبات می‌شود.

انرژی و تاب‌آوری؛ دو مؤلفه تجارت آینده

وی حرکت از تجارت انرژی به اکوسیستم هوشمند انرژی و تجارت را یکی دیگر از محورهای نشست عنوان کرد و گفت: انرژی را نباید فقط در صادرات نفت، گاز یا برق دید. انرژی با صنعت، فناوری، زیرساخت، سرمایه‌گذاری و رقابت‌پذیری پیوند دارد و انرژی پایدار، پیش‌شرط فعالیت صنعت، زیرساخت دیجیتال، مراکز داده و لجستیک است.

نیکنامی همچنین از حرکت از مدیریت بحران به معماری تاب‌آوری تجارت به‌عنوان هشتمین محور نشست نام برد و گفت: اگر بازاری دچار اختلال شد، بازار جایگزین چیست؟ اگر مسیری بسته شد، مسیر دوم کدام است؟ اگر تأمین‌کننده، انرژی، زیرساخت دیجیتال یا شبکه پرداخت دچار مشکل شد، فعالیت اقتصادی چگونه باید ادامه پیدا کند؟

وی تأکید کرد: تاب‌آوری یعنی پاسخ این پرسش‌ها را در روز بحران جست‌وجو نکنیم؛ بلکه از قبل برای آنها پاسخ داشته باشیم.

نشست ۲۱ مهرماه؛ از گفت‌وگو تا پروژه

رئیس انجمن صنفی کارفرمایی فناوری دیجیتال و هوشمندسازی کشور در پایان با اشاره به اهمیت خروج نشست از سطح مباحث نظری گفت: ارزش واقعی یک نشست راهبردی زمانی شکل می‌گیرد که بتواند گفت‌وگو را به تصمیم، تصمیم را به پروژه و پروژه را به نتیجه قابل اندازه‌گیری تبدیل کند.

وی گفت: اگر این هشت محور را در کنار یکدیگر قرار دهیم، سه مفهوم در همه آنها جاری است؛ فناوری، برند و تاب‌آوری. فناوری باید کمک کند بهتر ببینیم و بهتر تصمیم بگیریم؛ برند باید برای بنگاه ایرانی اعتماد و حضور پایدار بسازد و تاب‌آوری باید کمک کند این حضور در شرایط تغییر و اختلال نیز ادامه پیدا کند.

نیکنامی در پایان تأکید کرد: ایران ظرفیت‌های بزرگی در جغرافیا، انرژی، صنعت و سرمایه انسانی دارد، اما داشتن منابع به‌تنهایی مزیت رقابتی پایدار ایجاد نمی‌کند. منبع بدون اتصال، ظرفیت بالقوه است و شبکه هوشمند است که آن را به مزیت اقتصادی تبدیل می‌کند.

نشست راهبردی تجارت خارجی ایران قرار است ۲۱ مهرماه در تهران برگزار شود و محورهای آن بر بررسی آینده تجارت خارجی ایران، نقش فناوری و هوشمندسازی، توسعه بازارهای هدف، زنجیره‌های تأمین، برند، انرژی و معماری تاب‌آوری تجارت متمرکز خواهد بود.