عکس| ردپاهای عجیب روی مریخ؛ ناسا راز تصاویر ثبتشده توسط مریخنورد کنجکاوی را فاش کرد
مریخنورد کنجکاوی ناسا در جریان کاوشهای خود روی کوه شارپ مریخ، تصاویری از فرورفتگیهایی در سطح سنگها ثبت کرده که در نگاه اول شباهت زیادی به رد پای انسان دارند. با این حال، بررسی دانشمندان نشان میدهد این ساختارها نشانهای از حضور موجودات زنده روی مریخ نیستند و احتمالاً در نتیجه فرسایش سنگها شکل گرفتهاند.
مریخنورد کنجکاوی (Curiosity) که حدود ۱۴ سال است سطح مریخ را بررسی میکند، بار دیگر تصویری عجیب از سیاره سرخ ثبت کرده است؛ تصویری که در نگاه نخست ممکن است مخاطب را به یاد ردپای موجودی زنده بیندازد.
این تصاویر در منطقه کوه شارپ (Mount Sharp) ثبت شدهاند؛ جایی که کنجکاوی طی سالهای گذشته مشغول بررسی ساختار زمینشناسی و ترکیبات سنگی آن بوده است. اعضای تیم علمی مأموریت نیز هنگام بررسی تصاویر، این ساختارها را متفاوت از نمونههایی دانستهاند که پیشتر در این منطقه مشاهده شده بود. با وجود ظاهر غیرعادی، ناسا توضیح سادهتری برای این «ردپاها» دارد.
ردپاهای مریخی در واقع فرورفتگیهای سنگی هستند
بررسی تصاویر نشان میدهد این ساختارها در واقع فرورفتگیهای پهن و کمعمق روی بستر سنگی هستند. چنین حفرههایی در سطح سنگهای مریخ پدیدهای ناشناخته نیستند و میتوانند در اثر فرسایش شکل بگیرند. میشل مینیتی، معاون پژوهشی تیم دوربین MAHLI مریخنورد کنجکاوی، توضیح داده است که وقتی گرههای مقاوم یا سنگریزههایی که درون یک سنگ قرار دارند در اثر فرسایش از آن خارج میشوند، جای خالی آنها میتواند به شکل یک حفره روی سطح سنگ باقی بماند.
با این حال، ویژگی جالب این نمونه جدید، شکل آن است. این حفرهها نسبت به نمونههای قبلی پهنتر و کمعمقتر هستند و در اطراف آنها نیز اشیای مشخصی دیده نمیشود که بتوان گفت زمانی داخل این حفرهها قرار داشتهاند. به همین دلیل، تیم علمی کنجکاوی این ساختارها را بهعنوان یک معمای زمینشناسی جدید مورد بررسی قرار داده است.
دوربینهای کنجکاوی از «ردپاها» تصویربرداری سهبعدی کردند
برای بررسی دقیقتر، چند ابزار مریخنورد کنجکاوی از جمله دوربین Mastcam و دوربین نزدیکبرد MAHLI تصاویر متعددی از این ساختارها ثبت کردند. دانشمندان با استفاده از مجموعه تصاویر همپوشان میتوانند ساختاری سهبعدی از سطح سنگ ایجاد کنند و عمق، شکل و هندسه این فرورفتگیها را دقیقتر بررسی کنند.
به گفته مینیتی، این ساختارها فرصت مناسبی برای بررسی فرایندهایی هستند که در طول زمان روی لایههای سنگی کوه شارپ اثر گذاشتهاند. در واقع، آنچه از فاصله دور شبیه یک ردپای عجیب به نظر میرسد، میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ زمینشناسی مریخ در اختیار دانشمندان قرار دهد.
آیا واقعاً موجودی روی مریخ راه رفته است؟
ظاهر برخی تصاویر مریخ در سالهای گذشته بارها باعث شده است کاربران اینترنت تصور کنند نشانهای از حیات یا حتی موجودات ناشناخته در آنها دیده میشود. اما در بسیاری از موارد، توضیح علمی به پدیدهای طبیعی یا خطای تصویری بازمیگردد. در مورد ساختارهای جدید نیز هیچ مدرکی وجود ندارد که آنها را به موجود زندهای نسبت دهد. شباهت ظاهری یک سنگ یا فرورفتگی به ردپای انسان، بهتنهایی نمیتواند نشانه وجود حیات باشد.
کنجکاوی نیز برای جستوجوی مستقیم موجودات زنده طراحی نشده است؛ این مریخنورد عمدتاً ویژگیهای زمینشناسی، شیمیایی و محیطی مریخ را بررسی میکند تا مشخص شود آیا این سیاره در گذشته شرایط مناسبی برای حیات میکروبی داشته است یا خیر.
«عروس دریایی» مریخ هم یک خطای تصویری بود
این نخستینبار نیست که تصاویر مریخنورد کنجکاوی باعث شکلگیری برداشتهای عجیب میشوند. پیشتر تصویری از سطح مریخ منتشر شده بود که در آن جسمی کوچک و تیرهرنگ با شکلی شبیه حرف T دیده میشد. برخی آن را به موجودی شبیه «عروس دریایی» تشبیه کردند.
اما بررسیهای علمی نشان داد که این تصویر احتمالاً یک اثر ناشی از برخورد پرتو کیهانی با حسگر دوربین است؛ پدیدهای که میتواند در هنگام ثبت تصویر، یک نقطه یا شکل غیرعادی ایجاد کند. این نمونه نشان میدهد چرا تصاویر خام مریخ باید پیش از تفسیر، توسط تیمهای علمی بررسی شوند.
سنگهای شبیه مرجان و «فلس اژدها» در مریخ
کنجکاوی در طول مأموریت طولانی خود تصاویر دیگری نیز ثبت کرده که شباهت عجیبی به اشیای آشنا روی زمین دارند. یکی از نمونهها سنگی با ساختاری شاخهشاخه و پیچیده است که ظاهر آن به مرجانهای دریایی شباهت دارد.
نمونه دیگری نیز ساختارهایی چندضلعی روی سطح سنگها نشان میدهد که ناسا آنها را «چندضلعیهای لانهزنبوری» توصیف کرده است. این ساختارها در منطقهای موسوم به دهانه آنتوفاگاستا مشاهده شدهاند؛ دهانهای کوچک با قطر حدود ۱۰ متر. البته شباهت این سنگها به مرجان یا فلس اژدها به معنای وجود چنین موجوداتی روی مریخ نیست. شکلهای مشابه میتوانند در نتیجه فرایندهای طبیعی زمینشناختی و فرسایشی ایجاد شوند.
چرا تصاویر مریخ گاهی شبیه اشیای آشنا هستند؟
مغز انسان تمایل دارد در میان شکلهای نامنظم، الگوهای آشنا پیدا کند. به همین دلیل ممکن است یک سنگ، سایه یا فرورفتگی را شبیه چهره، حیوان، ردپا یا حتی یک شیء ساختهشده توسط انسان ببینیم. در تصاویر مریخ این مسئله بیشتر به چشم میآید؛ زیرا سطح این سیاره پر از سنگهای فرسایشیافته، سایههای شدید و ساختارهای زمینشناسی ناشناخته است.
به همین دلیل، دانشمندان برای تفسیر چنین تصاویری تنها به ظاهر آنها اکتفا نمیکنند و از دادههای چند دوربین، اندازهگیریهای دقیق و بررسی ترکیبات سنگها استفاده میکنند.
منبع: خبرآنلاین
