«محمولۀ زنگزده» بعد از 2200 سال از معدن شن و ماسه بیرون آمد
باستانشناسان در اتریش مجموعهای شامل ۵۰۰ شمش آهن را کشف کردهاند که احتمالاً حدود ۲۲۰۰ سال پیش در جریان غرق شدن یک کشتی در رود دانوب از دست رفتهاند.
فرادید| بیش از دو هزار سال پیش، کشتیای حامل محمولهای بزرگ از آهن در رود دانوب و در منطقهای که امروزه بخشی از اتریش است غرق شد. باستانشناسان اکنون این گنجینه زنگزده را که شامل مجموعهای از ۵۰۰ شمش آهن است شناسایی کردهاند؛ بزرگترین مجموعه شمشهای آهن باستانی کشفشده در اروپا که مقدار فلز موجود در آن برای تجهیز یک ارتش به سلاح کافی بوده است.
به گزارش فرادید؛ این مجموعه در سال ۲۰۱۹ کشف شد؛ زمانی که کارگرانی در نزدیکی روستای داینهام مشغول استخراج شن و ماسه از رودخانه بودند و چند شیء آهنی غیرمعمول با دو سر نوکتیز پیدا کردند. آنها این یافتهها را به مقامهای حفاظت از آثار تاریخی اتریش گزارش دادند.
پیتر تربشه، باستانشناس دانشگاه اینسبروک در اتریش، گفت: «این چیزی کمتر از یک معجزه کوچک نیست که بزرگترین کشف انبوه شمشهای آهن پیشاتاریخی در اروپا سر از دست فروشندگان ضایعات درنیاورد».
تربشه و ماریون برانژه، باستانشناس دانشگاه فناوری بلفور-مونتبلیار در فرانسه، در پژوهشی که روز دوشنبه ۲۱ سپتامبر در مجله آنتیکویتی منتشر شد، نتایج بررسی این مجموعه استثنایی از آهن باستانی را ارائه کردند. قدمت این آثار به سدههای سوم تا دوم پیش از میلاد بازمیگردد.
از میان صدها قطعه آهنی که از تودههای شن و ماسه به دست آمد، پژوهشگران ۱۹۳ شمش کامل و ۳۰۷ شمش ناقص شناسایی کردند؛ در مجموع دستکم ۵۰۰ شمش که قرنها پیش در آبهای دانوب از بین رفته بودند. شمشهای کامل بهطور میانگین ۲۸٫۵ سانتیمتر طول و حدود ۲ کیلوگرم وزن داشتند. وزن مجموع این مجموعه حدود یک تُن بود.
اما شمشهای آهن داینهام محصولات نهایی نبودند. این قطعات دو سر نوکتیز، شمشهای نیمهساختهای بودند که گاهی به آنها شمش خام گفته میشود؛ محصولاتی ابتدایی و شکلدادهشده که آهنگران میتوانستند بعداً آنها را با آهنگری به اشیای مختلف تبدیل کنند.
تربشه میگوید مقدار آهن موجود در این شمشهای نیمهساخته برای ساخت حدود ۵۰۰ شمشیر کافی بود. به گفته او، آهن کشفشده در داینهام میتوانست برای تجهیز گروه بزرگی از جنگجویان به سلاح استفاده شود یا حتی برای ساخت حدود ۸ هزار میخ آهنی کافی باشد.
از آنجا که این آهنها هنگام استخراج شن و ماسه با استفاده از یک بیل مکانیکی بزرگ پیدا شدند، زمینه و بستر اصلی این یافته باستانشناختی از بین رفته است. در نتیجه، باستانشناسان دیگر نمیتوانند با اطمینان مشخص کنند این حجم عظیم آهن دقیقاً چگونه وارد رود دانوب شده است.
پژوهشگران در مقاله خود نوشتهاند که نمیتوان احتمال قرار دادن آیینی این آهنها در رودخانه را بهطور کامل رد کرد، اما بیشتر مطالعات درباره یافتههای رودخانهای نشان دادهاند که شمشهای آهن معمولاً در جریان حملونقل از دست رفتهاند. پیش از اختراع قطار، بسیاری از جوامع باستانی برای جابهجایی کالاهای سنگین از مسیرهای آبی استفاده میکردند.
اگر این شمشها واقعاً در جریان غرق شدن یک کشتی وارد رودخانه شده باشند، احتمالاً در محلی بالادست محل کشف تولید شده بودند. شمشهای آهن مشابهی در مانشینگ آلمان، در فاصله حدود ۲۰۰ کیلومتری محل کشف، پیدا شدهاند. از این رو، پژوهشگران احتمال میدهند شمشهای داینهام در منطقه باواریا ساخته شده باشند.
محققان اکنون در حال بررسی آثار و ترکیبات عنصری موجود در شمشها هستند؛ بررسیای که ممکن است به مشخص شدن منشأ جغرافیایی دقیق آنها کمک کند.
تربشه میگوید: «باورنکردنی است که چنین حجم عظیمی از آهن در یک نوبت حمل شده و در بیش از دو هزار سال قبل برای انجام یک معامله واحد در دسترس بوده است».
