معماری منحصربه‌فرد خانه‌ای در کوهسار کرج که نامزد جایزه جهانی شد

فرادید| پروژۀ معماری «خانه گلاره»، یک ویلای تعطیلاتی واقع در کوهسار در فاصله حدود ۷۵ کیلومتری تهران و ۲۵ کیلومتری کرج را به خانه‌ای دائمی تبدیل کرده است. این پروژه به جای تخریب ساختمان موجود آن را گسترش داده است. هدف پروژه این بوده است که خانه جدید نه جایگزین بنای قدیمی، بلکه ادامه طبیعی آن باشد.

به گزارش فرادید؛ معماران برای گسترش خانه، شکل اولیه ویلا را به سادگی تکرار نکرده‌اند و در عین حال چیزی کاملاً جدا از آن نیز نساخته‌اند. الحاقات جدید از منطق فضایی و ساختاری ساختمان اصلی شروع می‌شوند و همان ویژگی‌های مصالح و شیوه ساخت را ادامه می‌دهند، اما هندسه‌ای متفاوت دارند.

فرم ساده ویلای اولیه به مجموعه‌ای از طاق‌های منحنی و به‌هم‌پیوسته تبدیل شده است؛ طاق‌هایی که مانند اندام‌های یک موجود زنده از ساختمان اصلی بیرون می‌آیند، روی هم قرار می‌گیرند، در یکدیگر فرو می‌روند و به تدریج در امتداد باغ کوتاه‌تر می‌شوند. به این ترتیب، ساختمان به جای آنکه صرفاً بزرگ‌تر شود، گویی رشد می‌کند.

این ایده رشد در رنگ نیز دیده می‌شود. رنگ یکدست ساختمان قدیمی به تدریج به طیفی از رنگ‌ها تبدیل می‌شود که از هسته اصلی خانه به سمت بخش‌های جدید امتداد پیدا می‌کند. رنگ، همراه با تغییر تدریجی فرم و مقیاس، مرز میان ساختمان قدیمی و بخش‌های تازه را کم‌رنگ می‌کند و باعث می‌شود کل مجموعه مانند یک خانه واحد و پیوسته به نظر برسد، نه دو ساختمان جدا از هم.

طاق‌های جدید علاوه بر ایجاد فضاهای متفاوت، نقش سازه‌ای نیز دارند. قرارگیری و هم‌پوشانی آنها اجازه می‌دهد نور طبیعی از بالا و از میان شکاف‌های کنار دیوارها وارد خانه شود. بعضی از طاق‌ها به سمت داخل خم می‌شوند و بخش‌هایی از باغ را دربر می‌گیرند. در نتیجه، باغ دیگر فقط منظره‌ای نیست که از داخل خانه دیده شود، بلکه به بخشی از فضای زندگی تبدیل می‌شود.

یکی از ویژگی‌های مهم پروژه همین رابطه میان خانه و باغ است. بخش‌های جدید در زمین باز و بدون درخت باغ گسترش یافته‌اند، اما طوری قرار گرفته‌اند که قسمت‌هایی از زمین همچنان برای کشت و نگهداری باقی بماند. ساکنان می‌توانند در باغ حرکت کنند، از آن مراقبت کنند و محصولات آن را برداشت کنند؛ بنابراین زندگی روزمره و کار در باغ در یک محیط پیوسته با فضای خانه قرار می‌گیرند.

خانه گلاره در نهایت برداشتی تازه از مفهوم دیوار ضخیم در معماری سنتی ایران ارائه می‌دهد. در اینجا دیوار دیگر عنصری ثابت و صلب نیست، بلکه به سیستمی سیال و قابل گسترش تبدیل شده که می‌تواند به تدریج تغییر شکل دهد و فضاهای تازه‌ای ایجاد کند. مجموعه‌ای از قواعد هندسی، تغییرات فرم، اندازه و رنگ را هدایت می‌کنند و باعث می‌شوند تمام بخش‌های پروژه، با وجود تفاوت‌هایشان، از یک زبان معماری مشترک پیروی کنند.