حوادث عجیبی که «جن‌گیر ۲» را به یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های تاریخ سینما تبدیل کرد

جن‌گیر (THE Exorcist) یکی از بزرگ‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما بود، تماشاگران برای دیدن این فیلم ترسناک صف کشیده و بعضی از آن‌ها حتی هنگام تماشای فیلم از شدت ترس بیهوش می‌شدند. به همین دلیل، انتظار می‌رفت دنباله آن که در سال ۱۹۷۷ ساخته شد، با بودجه‌ای بی‌سابقه و حضور ریچارد برتون، ستاره سرشناس هالیوود، به یک فیلم پرفروش تبدیل شود.

اما فیلم جن‌گیر ۲: مرتد (Exorcist II: The Heretic) سرنوشت متفاوتی پیدا کرد و حواشی زیادی پیرامون ساخت آن شکل گرفت. کارگردان فیلم تا آستانه مرگ پیش رفت، فیلمنامه‌نویس در یک حادثه از شیشه جلوی قایق عبور کرد و یکی از بازیگران اصلی نیز درست پیش از آغاز فیلمبرداری درگذشت. ریچارد برتون هنگام فیلمبرداری در طبقات بالای ساختمانی با شماره ۶۶۶، به دلیل نوشیدن الکل نیمی از روز را مست بود. کارگردان نیز در جریان فیلمبرداری با یک حادثه جدی روبه‌رو شد و فیلمنامه بارها و بارها مورد بازنویسی قرار گرفت.

وقتی جن‌گیر ۲ به سینماها رسید، توجه تماشاگران را به خود جلب کرد؛ اما نه به دلیلی که سازندگان انتظار داشتند. این بار، صدای خنده تماشاگران سالن را پر کرد. رگان، دختر نوجوان تسخیرشده‌ای که در فیلم اول سرش به شکل ترسناکی می‌چرخید، این بار در فیلم مشغول رقصیدن روی پنجه‌های پا و اغوا کردن کشیش سالخورده‌ای با بازی ریچارد برتون به تصویر کشیده شد.

واکنش تماشاگران آن‌قدر منفی بود که برخی از آن‌ها خواستار پس گرفتن پول بلیت خود شده و حتی برخی از مدیران استودیو را در خیابان تعقیب کردند. فیلم اصلی جن‌گیر در سال ۱۹۷۳ نامزد ۱۰ جایزه اسکار شده بود، اما دنباله آن به یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های تاریخ سینما تبدیل گشت.

جن‌گیر ۲؛ فیلمی که تقریباً به قیمت نابودی حرفه کارگردان تمام شد

جان بورمن، کارگردان بریتانیایی فیلم که در آن زمان ۴۳ سال داشت و پس از موفقیت فیلم بازماندگان (Deliverance) در سال ۱۹۷۲ از کارگردانان مطرح هالیوود محسوب می‌شد، بعدها درباره واکنش تماشاگران گفت:

    در وست‌وود لس‌آنجلس شورش به راه افتاد. مردم چیزهایی به سمت پرده پرتاب می‌کردند. آن‌ها پولشان را پس می‌خواستند. من تقریباً فیلمسازی را کنار گذاشتم. تجربه‌ای غم‌انگیز و دردناک بود و تقریباً حرفه‌ام را نابود کرد.

اکنون مستندی جدید با عنوان بورمن و شیطان (­Boorman And The Devil) بار دیگر به سراغ این شکست سینمایی رفته است. ویلیام فریدکین، کارگردان فیلم اصلی جن‌گیر، و الن برستین، بازیگر نقش اصلی آن، هر دو پیشنهادهای مالی قابل‌توجه برای بازگشت به دنباله فیلم را رد کرده بودند.

لیندا بلر که نقش رگان را در فیلم اول بازی می‌کرد نیز در ابتدا هیچ تمایلی به حضور در دنباله این فیلم نداشت. اما دریافت دستمزد یک میلیون دلاری و وعده ساخت داستانی کاملاً متفاوت، نظر او را تغییر داد. بورمن که خودش علاقه‌ای به فیلم اول «جن‌گیر» نداشت، کارگردانی دنباله آن را پذیرفت. او قصد داشت فیلمی «زیبا، شاعرانه و شفابخش» بسازد که امید به بازسازی معنوی را به تصویر بکشد.

نکته عجیب اینکه مدیران کمپانی برادران وارنر که بودجه بی‌سابقه ۱۰ میلیون پوندی آن زمان را در اختیار بورمن قرار داده بودند، حتی فیلمنامه را نخواندند. پس از مرگ لی جی. کاب، بازیگر نقش کارآگاه ویلیام کیندِرمن در فیلم اول، مجبور شدند فیلمنامه را به‌سرعت بازنویسی کنند. کاب تنها ۶۴ سال داشت که درگذشت. انتخاب ریچارد برتون، بازیگر سالخورده‌ای که به خاطر سبک زندگی پرحاشیه‌اش نیز شهرت داشت، در حالی که بازیگرانی مانند جان ویت و جک نیکلسون نیز برای این نقش مطرح بودند، خیلی زود به یکی از مشکلات تولید تبدیل گشت.

برتون برای نخستین جلسه خواندن فیلمنامه با تأخیر زیادی حاضر شد و مرتب جلسه را ترک می‌کرد تا به دستشویی برود. با آغاز فیلمبرداری، او صبح‌ها کاملاً هوشیار سر صحنه حضور پیدا می‌کرد، اما بعد از ناهار به دلیل نوشیدن بیش از حد الکل، مست می‌شد. لوئیز فلچر، بازیگری که بیشتر به خاطر نقش پرستار رچد در فیلم دیوانه از قفس پرید (One Flew Over the Cuckoo’s Nest) شناخته می‌شود، درباره یکی از این روزها می‌گوید:

    او از من خواست برای ناهار به رستورانی روبه‌روی استودیو وارنر برویم. گفت: یک تام کالینز می‌خواهم. بعد گفت: یک تام کالینز دیگر می‌خواهم.

طبق قرارداد برتون، او تنها موظف بود تا ساعت ۶ عصر کار کند و حتی زمانی که برنامه فیلمبرداری با مشکلات جدی روبه‌رو می‌شد، رأس همان ساعت صحنه را ترک می‌کرد. اما بزرگ‌ترین مشکل تولید زمانی رخ داد که فیلمبرداری برای پنج هفته متوقف شد، اتفاقی که نزدیک بود به قیمت جان بورمن تمام شود.

این کارگردان که به جزئیات اهمیت زیادی می‌داد، اصرار داشت نوع خاصی از خاک به محل فیلمبرداری در لس‌آنجلس منتقل شده و سپس در صحنه پراکنده گردد. اما این خاک به ریه‌های او رفت و باعث ابتلایش به تب دره (نوعی عفونت قارچی) شد. بورمن بعدها گفت:

    به اورژانس دانشگاه UCLA رفتم. حالم آن‌قدر بد شده بود که برای پایین آوردن تب و حرارت بدنم، داخل حمام یخ می‌رفتم.

این تنها باری نبود که او در جریان ساخت فیلم تا آستانه مرگ رفت. هنگام فیلمبرداری در طبقه سی‌وپنجم یک ساختمان اداری در نیویورک، بورمن متوجه نشده بود که کمربند ایمنی‌اش به جایی متصل نیست. او می‌گوید:

    می‌توانستم از آن ساختمان به بیرون پرتاب شوم. در آن صورت دیگر مجبور نبودم بدبختی اکران جن‌گیر ۲ را تحمل کنم.

لیندا بلر که هنگام فیلمبرداری ۱۷ ساله بود، کمربند ایمنی نداشت. تنها چیزی که در صورت وقوع حادثه می‌توانست مانع سقوط او شود، یک تور ایمنی بود که عوامل تولید در پایین ساختمان نگه داشتند. در ادامه فیلمبرداری، روسپو پالِنبرگ، فیلمنامه‌نویس بریتانیایی فیلم، نیز در حادثه‌ای در تانزانیا به‌شدت آسیب دید. او از شیشه جلوی یک قایق عبور کرد و مچ دستش تا حدی برید که استخوان آن به وضوح قابل مشاهده بود. لوئیز فلچر و بازیگر دیگری به نام کیتی وین نیز به عفونت کیسه صفرا مبتلا شدند. فلچر می‌گوید:

    من مریض شدم و تقصیر را گردن شیطان انداختم. مردم کم‌کم شوخی می‌کردند که این فیلم نفرین شده است.

فیلمبرداری در سپتامبر ۱۹۷۶ در حالی که هزینه ساخت آن ۲.۵ میلیون پوند بیشتر از بودجه تعیین‌شده شده بود، به پایان رسید. بورمن قصد نداشت دنباله‌ای پر از صحنه‌های خونین و خشن بسازد، اما وقتی فیلم در ژوئن ۱۹۷۷ اکران شد، تماشاگران انتظار داشتند با فیلمی مشابه قسمت اول و سرشار از صحنه‌های ترسناک و خشن روبه‌رو شوند.

در عوض، آن‌ها با فیلمی مواجه شدند که داستانی پیچیده درباره «متافیزیک» داشت، داستانی که در آن کشیش با بازی برتون و نوجوان تسخیرشده با بازی بلر از طریق ذهن با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کردند. در نخستین نمایش فیلم، یکی از تماشاگران از جای خود بلند شد و به سمت مدیران استودیو که در ردیف‌های انتهایی نشسته بودند اشاره کرد. او با عصبانیت فریاد زد:

    کسانی که این مزخرف را ساخته‌اند، آنجا هستند.

گفته می‌شود مدیران هالیوود پس از نمایش فیلم از سوی تماشاگران در خیابان تعقیب شدند. یکی از منتقدان فیلم را «مزخرفی گیج‌کننده» توصیف کرد و منتقد دیگری آن را «احتمالاً احمقانه‌ترین فیلم مهمی که تاکنون ساخته شده» دانست.

با وجود شکست سنگین جن‌گیر ۲، حرفه جان بورمن در ادامه دوباره رونق گرفت و او با فیلم‌هایی مانند اکس‌کالیبور (Excalibur) به موفقیت رسید. بورمن بعدها گفت ساخت جن‌گیر ۲ به او یاد داد که نباید فیلم‌ها را فقط برای خودش بسازد. او افزود:

    بعد از جن‌گیر ۲، احترام بیشتری برای تماشاگران قائل شدم.

منبع: روزیاتو