مائو تأسیس جمهوری خلق چین را اعلام کرد؛ ۹ مهر ۱۳۳۸
در یکم اکتبر ۱۹۴۹، با اعلام تشکیل جمهوری خلق چین توسط مائو تسهتونگ، توازن قدرت در آسیا دگرگون شد؛ واقعهای که علاوه بر پایان دادن به جنگهای داخلی چین، آغازی بر دههها تنش دیپلماتیک و بحران سیاسی در روابط واشینگتن و پکن رقم زد.
[۱ اکتبر ۱۹۴۹ برابر با ۹ مهر ۱۳۳۸] مائو تسهتونگ، انقلابی کمونیست، با معرفی خود به عنوان رئیس دولت، رسماً تشکیل جمهوری خلق چین را اعلام کرد؛ چو انلای نیز به عنوان نخستوزیر منصوب شد.
این اعلامیه، نقطه اوج سالها نبرد میان نیروهای کمونیست مائو و رژیم چیانگ کایشک، رهبر ملیگرای چین بود که از حمایت مالی و تسلیحاتی دولت آمریکا برخوردار بود. از دست رفتن چین، به عنوان بزرگترین کشور آسیا، برای ایالات متحده ضربه سنگینی محسوب میشد؛ کشوری که هنوز در شوک ناشی از انفجار بمب هستهای توسط اتحاد جماهیر شوروی در یک ماه پیش از آن به سر میبرد.
مقامات وزارت امور خارجه در دولت هری اس. ترومن، با انتشار یک «سند سفید» در اوت ۱۹۴۹، تلاش کردند تا افکار عمومی آمریکا را برای بدترین سناریوی ممکن آماده کنند. این گزارش استدلال میکرد که رژیم چیانگ چنان فاسد، ناکارآمد و منفور است که هیچ میزان از کمکهای آمریکا قادر به نجات آن نیست. با این وجود، پیروزی کمونیستها در چین موجی از انتقادها را از سوی جمهوریخواهان برانگیخت؛ آنان دولت ترومن را متهم کردند که با سوءمدیریت فاحش در این وضعیت، چین را از دست داده است.
برخی دیگر از جمهوریخواهان، به ویژه سناتور جوزف مککارتی، فراتر رفتند و مدعی شدند که وزارت امور خارجه در برابر کمونیسم «مماشات» کرده است؛ مککارتی حتی با بیمبالاتی بیشتر مدعی شد که هواداران کمونیسم در این وزارتخانه نفوذ کردهاند.
ایالات متحده از به رسمیت شناختن حکومت جدید کمونیستی در چین خودداری کرد. وقوع جنگ کره در سال ۱۹۵۰، که در جریان آن نیروهای کمونیست چین و ایالات متحده با یکدیگر درگیر شدند، شکاف میان دو کشور را عمیقتر کرد. در سالهای پس از آن، تداوم حمایت آمریکا از جمهوری چینِ چیانگ که در جزیره تایوان مستقر شده بود، و همچنین مخالفت با حضور جمهوری خلق چین در سازمان ملل، برقراری روابط دیپلماتیک را غیرممکن ساخت.
پرزیدنت ریچارد نیکسون با سفر حیرتانگیز خود به چین کمونیستی در فوریه ۱۹۷۲، این بنبست را شکست. سرانجام ایالات متحده در سال ۱۹۷۹، شناسایی رسمی دیپلماتیک خود را به این کشور اعلام کرد.
منبع: خبرآنلاین