تابلوی غارت‌شده کاندینسکی به دست نازی‌ها، ۴۲ میلیون دلار فروخته شد
تابلوی «زندگی رنگارنگ» اثر واسیلی کاندینسکی که نازی‌ها در جنگ جهانی دوم از یک خانواده یهودی هلندی غارت کرده بودند و پس از دهه‌ها کشمکش حقوقی در سال ۲۰۲۳ به وارثان صاحبان اصلی بازگردانده شد، اکنون در حراج کریستیز نزدیک به ۴۲ میلیون دلار فروخته شده است.
تابلویی متعلق به سال ۱۹۰۷ از واسیلی کاندینسکی، هنرمند روس، در جریان جنگ جهانی دوم به دست نازی‌ها به سرقت رفت و سپس به مدت نیم قرن در یک موزه آلمانی به نمایش گذاشته شد؛ تا اینکه در سال ۲۰۲۳ به ورثه صاحبان اصلی آن بازگردانده شد.
اکنون این تابلو با عنوان Das bunte Leben، به معنای «زندگی رنگارنگ»، در یک حراجی به قیمت حدود ۴۲ میلیون دلار فروخته شده است.
در حراج عصرگاهی آثار قرن بیستم و بیست‌ویکم لندنِ کریستیز که اوایل همین ماه برگزار شد، آدرین مِیِر، حراج‌گزار، این تابلو را «مهم‌ترین اثر اولیه این هنرمند که تاکنون به حراج گذاشته شده است» معرفی کرد. دنیل کسدی و حکمت محمد در گزارشی برای مجله آرت‌نیوز این موضوع را نوشته‌اند.
در طول شش دقیقه پرتنش، پیشنهادهای خرید از سوی حاضران در سالن مملو از جمعیت و افرادی که از طریق خطوط تلفنی در حراج شرکت می‌کردند، پی‌درپی مطرح شد. قیمت نهایی بسیار فراتر از برآورد بالای پیش از حراج، یعنی ۳۳ میلیون دلار، رفت. به نوشته کلر موزس در روزنامه نیویورک‌تایمز، حراج‌خانه هویت خریدار را اعلام نکرد.
نمای نزدیک از تابلوی نقاشی فروخته‌شده در حراج کریستیز
کاندینسکی این تابلو را در جریان اقامتش در پاریس، همراه با شریک زندگی‌اش، گابریله مونتر، نقاش آلمانی، تکمیل کرد. تابلوی Das bunte Leben با عرضی بیش از پنج فوت (حدود ۱٫۵ متر)، در زمان خلق خود بزرگ‌ترین اثر نقاشی کاندینسکی بود.
کاندینسکی که هم از فوویسم فرانسوی و هم از فولکلور سنتی روسیه تأثیر گرفته بود، به گفته وب‌سایت کریستیز، می‌خواست «بیننده را به گشت‌وگذار درون تابلو دعوت کند» و کاری کند که او «در آن غرق شود».
کاندینسکی در برابر پس‌زمینه‌ای تیره، با رنگ‌دانه‌های درخشان خود مجموعه‌ای از رهگذران، راهبان و خوش‌گذران را به تصویر کشیده است؛ از جمله مسافری سالخورده با ریشی به رنگ سبز نعنایی و زوجی عاشق که یکدیگر را در آغوش گرفته‌اند و از حرکت دسته‌ای تشییع جنازه در دوردست بی‌خبرند.
دانیلا لوکزامبورگ، دلال آثار هنری، در سال ۲۰۱۷ به هالی وات، خبرنگار روزنامه گاردین، گفت: «این اثری نمادین است. او این تابلو را در مقطع مهمی از زندگی‌اش، درست پیش از آنکه به خلق آثار کاملاً انتزاعی روی بیاورد، نقاشی کرد. این یکی از مهم‌ترین آثار اوست.»
در دهه ۱۹۲۰، این شاهکار وارد مجموعه خصوصی امانوئل لوِنشتاین، صنعتگر یهودی هلندی، و همسرش هدویک لوِنشتاین-ویرمان شد. پس از مرگ امانوئل در سال ۱۹۳۰، همسرش این اثر را برای نگهداری به موزه استدلیک در آمستردام امانت داد. پس از درگذشت هدویک در سال ۱۹۳۷، مجموعه آثار هنری این زوج به فرزندان بزرگسالشان رسید؛ فرزندانی که با قدرت گرفتن نازی‌ها، اروپا را ترک کردند و گریختند.
در ماه مه ۱۹۴۰، نیروهای نازی به هلند حمله کردند. تنها پنج ماه بعد، آثاری از مجموعه لوِنشتاین در آمستردام به حراج گذاشته شدند. تابلوی Das bunte Leben نیز، به نوشته روزنامه گاردین، تنها به قیمت ۲۵۰ گیلدر هلند فروخته شد؛ مبلغی ناچیز که حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد ارزش بازار این اثر در آن زمان بود. خانواده لوِنشتاین هرگز با این معامله موافقت نکرده بودند و هیچ درآمدی نیز از فروش تابلو دریافت نکردند.
آیا می‌دانستید؟ سوار آبی
یکی از شخصیت‌های به‌تصویرکشیده‌شده در تابلوی Das bunte Leben، شوالیه‌ای زره‌پوش سوار بر اسب است که از حماسه‌های عامیانه روسیه الهام گرفته شده است.
کاندینسکی این نقش‌مایه را به نشان رسمی گروه هنری «سوار آبی» (Der Blaue Reiter) تبدیل کرد؛ گروهی پیشگام در جنبش اکسپرسیونیسم که او در تأسیس آن در سال ۱۹۱۱ نقش داشت.
پس از آنکه این تابلو در معاملات خصوصی دست‌به‌دست شد، سرانجام در سال ۱۹۷۲ بانک آلمانی بایرن اِل‌بی آن را خرید و برای مدتی طولانی به موزه لِنباخ‌هاوس در مونیخ امانت داد؛ جایی که این اثر نزدیک به پنجاه سال به نمایش گذاشته شد.
نوادگان خانواده لوِنشتاین چندین دهه برای بازپس‌گیری این اثر تلاش کردند و در سال ۲۰۱۷ علیه بانک شکایت کردند. بن‌بست حقوقی سرانجام در سال ۲۰۲۳ شکسته شد؛ زمانی که کمیسیون مشورتی آلمان درباره آثار هنری غارت‌شده به دست نازی‌ها توصیه کرد تابلو به خانواده بازگردانده شود. به گزارش کاترین هیکلی در روزنامه نیویورک‌تایمز در سال ۲۰۲۳، این هیئت دولتی تأکید کرد: «شواهد و قرائن متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد این مورد، مصادره‌ای در نتیجه آزار و تعقیب نازی‌ها بوده است.»
اگرچه فروش Das bunte Leben رکورد فروش آثار کاندینسکی در حراج را نشکست ــ رکوردی که در سال ۲۰۲۳ با فروش تابلوی مورناو با کلیسای شماره ۲ در حراج ساتبیز به قیمت ۴۵ میلیون دلار ثبت شده بود ــ این معامله پایانی موفقیت‌آمیز بر تلاش چند نسل از یک خانواده برای دستیابی به عدالت بود.
مارک پورتر، رئیس بخش آمریکای کریستیز، در بیانیه‌ای گفت: «بازگرداندن Das bunte Leben به صاحبانش، لحظه‌ای مهم در تاریخ این تابلو به شمار می‌رود. بازگشت آن به بازار، آغاز فصل تازه‌ای برای اثری است که جایگاهی بسیار مهم در هنر مدرن دارد.»
منبع: خبرآنلاین
