وقتی هنر را لاکچری میدانیم!
همه میگویند ادبیات یا تئاتر مهم است ولی جز دستاندرکاران و عده معدودی، هنوز که هنوز است همه فکر میکنند هنر، ادبیات، تئاتر و... جزو اقلام لوکس زندگی است که اگر بود، چه بهتر ولی اگر هم نبود، مهم نیست. اگر ناشری یک سال چهل درصد تخفیف بدهد، مردم کتاب میخرند و اگر هم تخفیف ندهد، نمیخرند و نکته دیگر اینکه بعد از بین همه این کتابهایی که میخرند، چقدر این آثار را میخوانند.
کد خبر :
۵۲۴۸۷
بازدید :
۱۱۱۹
سهیل سمی | سرانه کتاب خوب نیست و این موضوع بسیار پیچیده است زیرا در جامعهای زندگی میکنیم که هنوز درس مهم دوران ابتدایی و راهنمایی و دبیرستان دروس ریاضی است. فارسی و ادبیات شوخی است. بنابراین جوان ایرانی از همان دوران مدرسه یاد میگیرد که درس مهمش ادبیات نیست.
در ایران از آن پایه تا این بالا ادبیات جدی گرفته نمیشود و اینچنین است که وقتی جوانان ما از دبیرستان به دانشگاه میروند، هنوز نمیدانند شعر و رمان چیست، چون هیچ آموزش درستی در زمینه ادبیات به آنان داده نشده است. به هر حال اگر بخواهید سرانه کتاب را تقسیمبندی کنید، برخی از کتابها وجود دارد که یک ساله به چاپ بیستم و سیام میرسد.
بنابراین کسانی هستند که کتاب بخرند. در حال حاضر مثلا کتاب ٣٠ هزار تومانی را با ٤٠ درصد تخفیف ارایه میدهند و مردم هم مشتاق میشوند که این کتاب را بخرند، اما فست فودها پر از جوان است و برای هر وعده غذایی در این فستفودها دستکم باید بیست هزار تومان پرداخت و با اینکه هیچ تخفیفی هم نمیدهند، جوانان و مسنها و میانسالان ما همچنان به فست فودها میروند. بنابراین موضوع این نیست که کتابی را با چهل درصد تخفیف ارایه بدهیم بلکه موضوع این است که مردم فکر میکنند یک کتاب ارزش سی- چهل هزار تومان را ندارد ولی یک پیتزا دارد.
درست است که برخی از اقشار ما به لحاظ مالی خیلی تحت فشار هستند، اما اگر کتاب خریدن یا دستکم کتاب خواندن جزو برنامه زندگی همین طبقه متوسطی که در تهران دستش به دهانش میرسد، باشد، حداقلش این است که کتابخانههای ایران فعال شوند و از ناشران کتاب بخرند و مردمی که نمیتوانند یا نمیخواهند برای خرید کتاب هزینه کنند، دستکم به کتابخانهها بروند و به رایگان کتاب بخوانند.
موضوع این است که همه میگویند ادبیات یا تئاتر مهم است ولی جز دستاندرکاران و عده معدودی، هنوز که هنوز است همه فکر میکنند هنر، ادبیات، تئاتر و... جزو اقلام لوکس زندگی است که اگر بود، چه بهتر ولی اگر هم نبود، مهم نیست. اگر ناشری یک سال چهل درصد تخفیف بدهد، مردم کتاب میخرند و اگر هم تخفیف ندهد، نمیخرند و نکته دیگر اینکه بعد از بین همه این کتابهایی که میخرند، چقدر این آثار را میخوانند.
موضوع این است که همه میگویند ادبیات یا تئاتر مهم است ولی جز دستاندرکاران و عده معدودی، هنوز که هنوز است همه فکر میکنند هنر، ادبیات، تئاتر و... جزو اقلام لوکس زندگی است که اگر بود، چه بهتر ولی اگر هم نبود، مهم نیست. اگر ناشری یک سال چهل درصد تخفیف بدهد، مردم کتاب میخرند و اگر هم تخفیف ندهد، نمیخرند و نکته دیگر اینکه بعد از بین همه این کتابهایی که میخرند، چقدر این آثار را میخوانند.
این یک مشکل است و مشکل دیگر اینکه اصلا چه نوع کتابهایی در ایران خواهان دارند و ناگهان پرفروش میشوند. اگر به فهرست پرفروشها نگاه کنید، درمییابید که مثلا کتابی که شمارگان آن ٢ هزار نسخه است، وقتی به چاپ سیام و چهلم میرسد، یعنی اینکه مردم هر سال نزدیک به صدهزار جلد از همان عنوان کتاب میخرند ولی چه عنوان کتابی؟ بله، سرانه مطالعه بسیار پیچیده است.
به خصوص این روزها که عدهای وارد نشر شدهاند که در دهه سوم یا اوایل دهه چهارم زندگی خود هستند و نه همه ولی تعدادی زیادی از آنان بیسواد یا نامترجم هستند یا اینکه کارهایشان کممایه است. مطمئنم در آینده متوجه میشویم چه ضربهای از همین دوره خوردهایم. یعنی کسی که باید مشق ترجمه کند، ناگهان مشاور فلان انتشاراتی بسیار مهم است و این باعث میشود همان تعداد کمشمار کتابخوان حرفهای هم کتاب فارسی نخرند، چون مطمئن نیستند بنابراین یا نسخه انگلیسیاش را میخرند یا صبر میکنند ببینند از بین مترجمان قدیمی کدام یک چه کتابی را ترجمه میکند.
سراغ مترجمان جدید نمیروند. بارها دیدهام کسانی بعد از خریدن کتابی احساس کردهاند سرشان کلاه رفته، چون کیفیت کتاب خیلی بد بوده است. تا دو سال پیش کمی امیدوار بودم ولی حالا فکر میکنم اوضاع بسیار بسیار بسیار بد است. امیدواری یک امر دلی است، اما اگر به واقع باشد، باید فکتهایی ببینیم که بر اساس آنها عناصری امیدوارکننده دیده شود به خصوص حال که نسلی که اشاره کردم در انتشاراتیها پخش شدهاند، اینها کار نابلد هستند.
متاسفانه الان خود ناشران متوجه نیست و به اینها اعتماد میکنند، اما دو سه سال بعد که کتاب مورد بررسی قرار میگیرد، ناشر متوجه میشود که دیگر آبرویی برایش نمانده.
این روزها هم میبینیم اطمینانی که خوانندگان کتاب به برخی از نشران معتبر داشتند، کمرنگ شده است. الان بسیاری از خوانندگان حرفهای کتاب یا از اینها کتاب نمیخرند یا بااحتیاط خیلی زیادی میخرند. ناشرانی که تا ٥ سال پیش جزو بهترین انتشاراتیهای ایران بودند. اینها را میگذاریم در کنار اینکه مردم هنوز فکر میکنند ادبیات، داستانهای زرد عاشقانه است.
آن نوع کتابها فروش میرود، چون از اول سیستم آموزشی ما در زمینه ادبیات درست نبوده است. بنابراین عجیب نیست که ناگهان از بازیگر بسیار مشهوری در برنامهای تلویزیونی میپرسند آخرین کتابی که خواندهای چیست و او سرش را بالا میگیرد و کتابی را نام میبرد که نشان میدهد سطح سواد و فرهنگ درست و درمانی ندارد.
پس خانه از پایبست ویران است مگر اینکه اتفاق عجیبی رخ دهد ولی با این وضعیت اوضاع کتابخوانی روز به روز بدتر خواهد شد.
۰