کشتی هزارناخدا مغلوب موج است
تئاتر ایران از یک وضعیت چندگانه، از یک آشوب چندسلیقهای، از هجوم ایدههای مدیریتی، از عدم ثبات و عدم تکامل طرحها و برنامههای مختلف راهبردی و از عدموجود مرجعیت کیفی در تأیید یا عدمتأیید تولیدات نمایشی رنج میبرد.
کد خبر :
۸۲۲۳
بازدید :
۹۷۳
تئاتر ایران از یک وضعیت چندگانه، از یک آشوب چندسلیقهای، از هجوم ایدههای مدیریتی، از عدم ثبات و عدم تکامل طرحها و برنامههای مختلف راهبردی و از عدموجود مرجعیت کیفی در تأیید یا عدمتأیید تولیدات نمایشی رنج میبرد.
تئاتر ایران بهواقع دارد دوران گذاری را سپری میکند که اگر چه از یکسو طیفها و اشخاص مختلف، معمولا یکدیگر را برنمیتابند و برخلاف ذات تئاتر که دیالوگ و گفتوگوست، از دیالوگ و گفتوگو فراری هستند، اما از دیگرسو کمیت گروهها، تولیدات و ارتباط بیشتر طبقه متوسط با تئاتر، میتواند نقاط روشن و امیدواریهای فردا باشد.
در این وضعیت، گامهای بلند تئاتر، در برخی استانها و رشد تئاتر در میان برخی گروههای ساکن در شهرستانهای کشور، نقاط امیدواری روشنتر و بزرگتری هستند که تا پیش از این بسیار مورد غفلت مدیران و متولیان مرکز قرار گرفته بود.
بسیاری از گروههای تئاتر شهرستان که به درک درستی از تئاتر دست یافتهاند و تولیدات آنها در ارتباط با مخاطبان خود، موفقیت بالایی داشتهاند معمولا در دل مدیران و متولیان استانی جایگاهی ندارند چراکه اساسا تئاتر، برای بسیاری از این مدیران، اولویت محسوب نمیشود.
نادیدهانگاشتن این گروهها توسط نهاد ملی تئاتر که در مرکز مستقر است اجحاف بزرگتری در حق این گروههاست. این نادیدنها، باعث سرخوردگی و در نهایت، ترک جغرافیای کاری یا زیرزمینیشدن رفتارها میشود. سیوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر، در گزینش آثار در بخشهای مختلف، نشان داده که رویکرد تازهای به تئاتر شهرستان دارد.
اختصاص حدود ٥٠ درصد جدول این جشنواره به آثار شهرستانهای کشور، اتفاق شایستهای است که در این دوره از جشنواره رخ داده و از معدود دفعاتی است که شعار مدیران مرکز، مبنیبر حمایت از تئاتر شهرستان به عمل تبدیل میشود.
اگرچه حضور همین تعداد گروه در ویترین تئاتر کشور، همچنان گویای تمام ظرفیت تئاتر شهرستان نیست. اما نمیتوان از جشنوارهای که در زمانی محدود و با بودجهای اندک برگزار میشود انتظار داشت تمام این ظرفیت را بنماید. تیم اجرائی جشنواره سیوچهارم، از همان ابتدا نشان داده که قصد تغییر در برخی روشها را دارد.
حذف جشنوارههای مناطق یکی از رفتارهای آزمونی این تیم بود و اکنون توجه ویژه به تئاتر شهرستان، تغییر رفتار دیگری از مدیریت مرکز، دبیر جشنواره، سعید اسدی و تیم اجرائی جشنواره سیوچهارم تئاتر فجر است. بعد از حذف جشنوارههای مناطق، صدای اعتراض بسیاری از گروههای شهرستانی بلند شد.
کسی نمیتواند منکر رکود و سکون در جشنوارههای استانی و مناطق طی دو دهه اخیر باشد. بالاخره یک جایی باید دست به آزمون زد تا رفع رکود و ساختاری تازه ایجاد شود و همیشه آزمونها با خطاهایی نیز همراه هستند. معمولا مدیرانی که چندان تمایلی به دردسر و شنیدن صدای اعتراض زیرمجموعهها ندارند، ترجیح میدهند بر مدار کلیشههای قبلی پیش بروند و تغییری در روشها ایجاد نکنند.
اما از آنجایی که اغلب ما خیلی سخت با تغییرات کنار میآییم، بنابراین معمولا اجازه آزمودن نیز به کسی نمیدهیم. اما واقعیت این است که تئاتر کشور صرفا با نشستن و حرفزدن، به ساختار مدیریتی و انسجام مطلوب دست نمییابد. باید از جایی حرکت کرد، هرچند این حرکات باعث تغییر برخی الگوهای قبلی و در نتیجه اعتراض دیگران شود.
به نظر میرسد جشنواره سیوچهارم تئاتر فجر، نقطه آغازی برای ایجاد برخی تغییرات در سازوکارهای اجرائی و مدیریتی تئاتر کشور باشد. در این مسیر مدیران و متولیان باید بههوش باشند که هیچ روش نوآزمودهای، قطعی و صددرصد درست نیست. این تفکر در برابر اعتراضها به آنها صبوری میدهد و گوشها را برای شنیدن باز میگذارد.
از سوی دیگر جامعه تئاتر کشور، باید به یک ترکیب مدیریتی اعتماد کند. حداقل برای مدتی نهچندان کوتاه. باید سکان هدایت را به دست کسانی بسپارد و اجازه دهد تا روشها و آزمونها به نتیجه برسند. با این دیدگاه مخرب که هرکس دبیر شد، اگر من نبودم یا دوست من نبود، علیهش وارد عمل شویم، راه به جایی نمیبریم. گاهی باید صبر کرد. گاهی باید از خودخواهی دست برداشت و به همکاران خود اعتماد کرد و برای مدتی منطقی منتظر ماند تا برنامهها آزموده شوند.
آنچه در جشنواره تئاتر سیوچهارم درخصوص انتخاب آثار شهرستانها- از لحاظ کمیت عرض میکنم و نه کیفیت، چراکه هنوز اثری را ندیدهایم که قضاوت کیفی کنیم- اتفاق افتاد، نشان داد که مدیران این دوره، قصد تغییر دارند. همین که قصد تغییر وجود دارد ارزشمند است.
بنابراین بهجای پیش داوری و شلیک بهسوی مدیران، کمی صبر پیشه کنیم و رصد کنیم که حاصل این تغییرات آیا بهنفع تئاتر کشور هست یا خیر. شکی وجود ندارد که جامعه تئاتر کشور، فرهیختگی بالایی دارد. اساسا تئاتریها خصوصا کارگردانهای تئاتر، در امر مدیریت دارای ایده و نظر هستند چراکه تولید یک اثر نمایشی و بهاجرابردن آن خود قدرت مدیریتی بالایی میطلبد.
بنابراین جامعه تئاتر همیشه پر است از مدیران بالقوه؛ بسیاری از این افراد اگر در جایگاه مدیریت تئاتر قرار بگیرند و سکاندار آن شوند، این کشتی را به سویی هدایت خواهند کرد. اما بسیار بدیهی است که در یک کشتی که دهها ناخدا وجود دارد، بالاخره باید به یک ناخدا اعتماد کرد و سکان را به یکنفر سپرد و اجازه داد تا در کوران باد و موج و توفان، مدتی جستوجو کند و راه را بیابد.
تغییر زودهنگام مدیران تئاتری، گرههای تئاتر کشور را کورتر میکند و بر مشکلات میافزاید. جشنواره سیوچهارم تئاتر فجر هنوز برگزار نشده است. کمی صبر کنیم تا حاصل عمل تیم اجرائی این دوره را ببینیم. پس از آن میتوان نقاط ضعف را دید و با نیت اصلاح گوشزد کرد. باید کمی باهمبودن را بیاموزیم نه همیشه برهمبودن را.
تئاتر ایران بهواقع دارد دوران گذاری را سپری میکند که اگر چه از یکسو طیفها و اشخاص مختلف، معمولا یکدیگر را برنمیتابند و برخلاف ذات تئاتر که دیالوگ و گفتوگوست، از دیالوگ و گفتوگو فراری هستند، اما از دیگرسو کمیت گروهها، تولیدات و ارتباط بیشتر طبقه متوسط با تئاتر، میتواند نقاط روشن و امیدواریهای فردا باشد.
در این وضعیت، گامهای بلند تئاتر، در برخی استانها و رشد تئاتر در میان برخی گروههای ساکن در شهرستانهای کشور، نقاط امیدواری روشنتر و بزرگتری هستند که تا پیش از این بسیار مورد غفلت مدیران و متولیان مرکز قرار گرفته بود.
بسیاری از گروههای تئاتر شهرستان که به درک درستی از تئاتر دست یافتهاند و تولیدات آنها در ارتباط با مخاطبان خود، موفقیت بالایی داشتهاند معمولا در دل مدیران و متولیان استانی جایگاهی ندارند چراکه اساسا تئاتر، برای بسیاری از این مدیران، اولویت محسوب نمیشود.
نادیدهانگاشتن این گروهها توسط نهاد ملی تئاتر که در مرکز مستقر است اجحاف بزرگتری در حق این گروههاست. این نادیدنها، باعث سرخوردگی و در نهایت، ترک جغرافیای کاری یا زیرزمینیشدن رفتارها میشود. سیوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر، در گزینش آثار در بخشهای مختلف، نشان داده که رویکرد تازهای به تئاتر شهرستان دارد.
اختصاص حدود ٥٠ درصد جدول این جشنواره به آثار شهرستانهای کشور، اتفاق شایستهای است که در این دوره از جشنواره رخ داده و از معدود دفعاتی است که شعار مدیران مرکز، مبنیبر حمایت از تئاتر شهرستان به عمل تبدیل میشود.
اگرچه حضور همین تعداد گروه در ویترین تئاتر کشور، همچنان گویای تمام ظرفیت تئاتر شهرستان نیست. اما نمیتوان از جشنوارهای که در زمانی محدود و با بودجهای اندک برگزار میشود انتظار داشت تمام این ظرفیت را بنماید. تیم اجرائی جشنواره سیوچهارم، از همان ابتدا نشان داده که قصد تغییر در برخی روشها را دارد.
حذف جشنوارههای مناطق یکی از رفتارهای آزمونی این تیم بود و اکنون توجه ویژه به تئاتر شهرستان، تغییر رفتار دیگری از مدیریت مرکز، دبیر جشنواره، سعید اسدی و تیم اجرائی جشنواره سیوچهارم تئاتر فجر است. بعد از حذف جشنوارههای مناطق، صدای اعتراض بسیاری از گروههای شهرستانی بلند شد.
کسی نمیتواند منکر رکود و سکون در جشنوارههای استانی و مناطق طی دو دهه اخیر باشد. بالاخره یک جایی باید دست به آزمون زد تا رفع رکود و ساختاری تازه ایجاد شود و همیشه آزمونها با خطاهایی نیز همراه هستند. معمولا مدیرانی که چندان تمایلی به دردسر و شنیدن صدای اعتراض زیرمجموعهها ندارند، ترجیح میدهند بر مدار کلیشههای قبلی پیش بروند و تغییری در روشها ایجاد نکنند.
اما از آنجایی که اغلب ما خیلی سخت با تغییرات کنار میآییم، بنابراین معمولا اجازه آزمودن نیز به کسی نمیدهیم. اما واقعیت این است که تئاتر کشور صرفا با نشستن و حرفزدن، به ساختار مدیریتی و انسجام مطلوب دست نمییابد. باید از جایی حرکت کرد، هرچند این حرکات باعث تغییر برخی الگوهای قبلی و در نتیجه اعتراض دیگران شود.
به نظر میرسد جشنواره سیوچهارم تئاتر فجر، نقطه آغازی برای ایجاد برخی تغییرات در سازوکارهای اجرائی و مدیریتی تئاتر کشور باشد. در این مسیر مدیران و متولیان باید بههوش باشند که هیچ روش نوآزمودهای، قطعی و صددرصد درست نیست. این تفکر در برابر اعتراضها به آنها صبوری میدهد و گوشها را برای شنیدن باز میگذارد.
از سوی دیگر جامعه تئاتر کشور، باید به یک ترکیب مدیریتی اعتماد کند. حداقل برای مدتی نهچندان کوتاه. باید سکان هدایت را به دست کسانی بسپارد و اجازه دهد تا روشها و آزمونها به نتیجه برسند. با این دیدگاه مخرب که هرکس دبیر شد، اگر من نبودم یا دوست من نبود، علیهش وارد عمل شویم، راه به جایی نمیبریم. گاهی باید صبر کرد. گاهی باید از خودخواهی دست برداشت و به همکاران خود اعتماد کرد و برای مدتی منطقی منتظر ماند تا برنامهها آزموده شوند.
آنچه در جشنواره تئاتر سیوچهارم درخصوص انتخاب آثار شهرستانها- از لحاظ کمیت عرض میکنم و نه کیفیت، چراکه هنوز اثری را ندیدهایم که قضاوت کیفی کنیم- اتفاق افتاد، نشان داد که مدیران این دوره، قصد تغییر دارند. همین که قصد تغییر وجود دارد ارزشمند است.
بنابراین بهجای پیش داوری و شلیک بهسوی مدیران، کمی صبر پیشه کنیم و رصد کنیم که حاصل این تغییرات آیا بهنفع تئاتر کشور هست یا خیر. شکی وجود ندارد که جامعه تئاتر کشور، فرهیختگی بالایی دارد. اساسا تئاتریها خصوصا کارگردانهای تئاتر، در امر مدیریت دارای ایده و نظر هستند چراکه تولید یک اثر نمایشی و بهاجرابردن آن خود قدرت مدیریتی بالایی میطلبد.
بنابراین جامعه تئاتر همیشه پر است از مدیران بالقوه؛ بسیاری از این افراد اگر در جایگاه مدیریت تئاتر قرار بگیرند و سکاندار آن شوند، این کشتی را به سویی هدایت خواهند کرد. اما بسیار بدیهی است که در یک کشتی که دهها ناخدا وجود دارد، بالاخره باید به یک ناخدا اعتماد کرد و سکان را به یکنفر سپرد و اجازه داد تا در کوران باد و موج و توفان، مدتی جستوجو کند و راه را بیابد.
تغییر زودهنگام مدیران تئاتری، گرههای تئاتر کشور را کورتر میکند و بر مشکلات میافزاید. جشنواره سیوچهارم تئاتر فجر هنوز برگزار نشده است. کمی صبر کنیم تا حاصل عمل تیم اجرائی این دوره را ببینیم. پس از آن میتوان نقاط ضعف را دید و با نیت اصلاح گوشزد کرد. باید کمی باهمبودن را بیاموزیم نه همیشه برهمبودن را.
۰