مردم در "روز بدون تحریم" چه میگویند
در خیابان لالهزار از کافههای قدیمی و سالنهای تئاتر و هنرمندان جور و واجور خبری نیست. هرچه هست چلچراغ است و سیم و پریز و بازاریهایی که شب گذشته را با خبرهای اجرای برجام و برداشتهشدن تحریمها گذراندهاند. دیروز برای خیلی از آنها یک روز خوب و برای خیلیها یک روز معمولی بود. برای خیلیها اما ٢٧ دی ٩٤ یک روز تازه بود؛ یک روز متفاوت. آنهایی که نیمهشب گذشته را پای تلویزیونها و شبکههای اجتماعی گذراندند، همراه با خبرهای مذاکرات وین و لحظه نهایی اعلام لغو تمام تحریمها.
به گزارش شهروند، تعداد زیادی از مشتریهای مغازههای الکتریکی لالهزار، دیروز را متفاوت شروع کردند؛ مثل «حسنِ» ٢٥ساله که حالا دوسال است کنار خیابان قدیمی و پرخاطره تهران یواشکی دستفروشی میکند و امروز چشمهایش با امید بیشتری اطراف را نگاه میکند. او اهل کرمانشاه است، آنجا کشاورز بوده و دوسال است که برای کار و زندگی با همسرش به تهران آمده؛ «حسن» میگوید با دستفروشی ماهیانه تا یکمیلیون تومان هم درآمد داشته و «خداراشکر زندگی میچرخد»: «من خبرها را از دیشب دنبال نکردم ولی امروز توی خیابان دیدم که خیلیها درباره دیشب حرف میزنند. انگار دارد خبرهایی میشود و من خوشحالم. اگر این مذاکرات و برداشتهشدن تحریمها باعث ارزانی شود، خیلی خوب است. زندگی بهتر میشود. شهر ما خشکسالی بود و کار نبود، مجبور شدیم بیاییم تهران.»
او میگوید به آینده ایران بعد از تحریم امیدوار است: «صددرصد امیدوارم. این موضوع برای همه مفید است. کشور پررونق میشود و این برای جوانها خوب است، مثلا من یکی دیگر لازم نیست دستفروشی کنم، من فوقدیپلم دارم و میتوانم در یک شرکت استخدام شوم. برای ما خیلی خوب میشود.»
«حامد» که ٣٦ساله است و درخیابان لالهزار مغازه لوازم الکتریکی دارد اما نظرش متفاوت است: «در این سهسال این دفعه دهم است که از این خبرها اعلام میشود. این خبرها برای ما عادی شده است. الان اوضاع چه فرقی کرده؟ امروز دلار از دیروز هم گرانتر شده، ما با دلار کار داریم و فعلا میبینیم که این رفع تحریمها اثری روی کار ما نداشته است. ما به زیرساختهایی که قرار است بعدا درست شود، کاری نداریم، همین الان را کار داریم. ما لوازم برقی وارد میکنیم. تحریمها برای ما بهتر بود، چون جنس را قاچاقی میآوردیم و به دست مردم میرساندیم. ما در این ١٢سال خدمت بزرگی به اقتصاد کشور کردیم. مثلا مردم برای خریدن جنسهای آمریکایی باید ماهها صبر میکردند و تازه آن شرکتها هم اگر میفهمیدند جنس برای ایران است، آن را نمیفروختند ولی ما جنسها را با روشهای مختلف میخریدیم و به دست مردم میرساندیم.»
او میگوید: اگر مثلا دلار بشود همان هزار تومانی که بود، ما هم خوشحال میشویم: «یا اگر مثلا وضع طوری شود که اگر من الان با ٢٠٠میلیون تومان یک خودروی کرهای میخرم، بتوانم یک خودروی آمریکایی بخرم، خب این خوب است، کی از راحتی و ارزانی بدش میآید؟ ولی همه اینها به شرطی است که واقعا این اتفاقها بیفتد نه اینکه پولهای بلوکهشده به ایران برگردد و حتی یک ریالش به دست مردم عادی نرسد.»
خیابان لالهزار از شمال، جایی تمام میشود که خیابان جمهوری شروع میشود؛ جایی که «محمدِ»، ٣٢ساله مغازه کارت ازدواجفروشی دارد و امروز امیدوارتر از همیشه است: «فعلا منتظریم ببینیم چه میشود. هنوز کسی مطمئن نیست که برداشتن تحریمها چه تاثیری روی زندگی ما میگذارد. به هرحال ما امیدواریم. ما یاد گرفتهایم که باید صبر کرد. ١٢سال گذشته را ما ایرانیها واقعا صبوری کردیم. کلا هم از وقتی دولت آقای روحانی سر کارآمد و بعد مذاکرات هستهای شروع شد، خیلیها امیدوار شدند. کلا استرس زندگی اجتماعی کمتر شده، ولی باز هم باید دید که شرایط چطور پیش میرود.»
او از شرایط کارش در زمان تحریمها میگوید: «من سالهاست که مشغول این کارم. بزرگترین آسیبی که تحریمها به ما زد، گرانشدن همه چیز بود. ما گران خریدیم و گران فروختیم و همه چیز گران ماند. هرقطعهای هم که سخت وارد ایران میشد، قاچاقی وارد شد و کار ما کلا روی گرانی چرخید. الان هم میگویند قرار است پول زیادی وارد ایران شود ولی باز هم معلوم نیست که از این پولها چیزی به مردم میرسد یا نه. به هرحال اما من مطمئنم که وضع بهتر از قبل میشود.»
تغییر برای سیدخندان به بالاست
«حسینِ» ٥٥ساله راننده تاکسی خط چهارراه استانبول تا کریمخان است. او یک روز بعد از برداشتن تحریمها با زبان کارش حرف میزند: «در این مدت ما مشکلات زیادی داشتهایم، از این به بعد هم اگر با نظارت، کارها پیش برود، بله وضع بهتر میشود. در سالهای تحریم به ما خیلی سخت گذشت. دخل و خرج ما با هم جور نمیشد و بچههایمان بیکار بودند. پسر من لیسانس دارد و بیکار است. در این سالها مشکلات مادی به ما فشار زیادی آورد و شرمنده زن و بچهمان شدیم. اگر قرار باشد وضع اقتصادی بهتر شود، روی زندگی ما هم تأثیر مستقیمی میگذارد. البته من فکر میکنم تغییر و تحول برای بالاییها خوب است، یعنی از سیدخندان به بالا. وقتی تحریمها لغو شود، بیشتر آنها استفادهاش را میکنند تا ما. وقتی هشتسال جنگ بود، ما این وضع را نداشتیم که حالا داریم. الان ما جنگ را نداریم ولی هزینه زندگی آنقدر بالاست که نمیتوانیم زندگیمان را بچرخانیم، اما حالا که تحریمها برداشته شده، میتوان امید خیلی بیشتری به آینده داشت.»
او اینها را میگوید و دنباله حرفش را زن جوانی میگیرد که عقب خودرو، کنار پنجره جا خوش کرده است: «ما تمام دیشب را جلوی تلویزیون گذراندیم. من یک پسر نوجوان دارم که از بس سرش توی گوشی و لپتاپ است، از همه چیز سر درمیآورد. دیشب به من میگفت مامان خوشحالم که تحریمها را برمیدارند، اینطوری خیلی از محصولات خارجی را که دوست دارم، میتوانم به راحتی از ایران بخرم. او عاشق گوشی و بازیهای رایانهای است و میگفت از این بابت خیلی خوشحال است.»
«ظریف پهلوان، ظریف امیرکبیر»
خیلیها اما در روزی که گذشت، از یک نفر تشکر ویژه داشتند: «محمدجواد ظریف»، وزیر امورخارجه ایران. کسی که تعداد زیادی از مردم و کاربران شبکههای اجتماعی از او با نام امیرکبیر دوم یاد میکنند. «لیلا» یکی از آنهاست. او در ظهر روز برداشتهشدن تحریمها، در خیابان ولیعصر منتظر رسیدن تاکسی است و میگوید از تیم هستهای ایران برای برگرداندن امید به مردم متشکر است: «امیدوارم همه مردم ایران عزیزمان از این به بعد زندگی بهتری پیشرو داشته باشند. واقعا باید به تیم مذاکرهکنندهمان تبریک و خسته نباشید گفت.»
«حدیثه» دوست «لیلا»ست و ٢٨ساله است. او مهندس برق است و امروز را با امید بیشتری شروع کرده است: «واقعا دستمریزاد که بعد از این همه مشکلات، با اقتدار و دیپلماسی خاص به جای خوبی رسیدیم و این واقعا جای تشکر و تبریک دارد. من واقعا امروز را بهتر از دیروز شروع کردم و امید بیشتری برای آینده کاری و زندگیام دارم. مثلا شما فرض کنید همه شرکتهای خارجی بتوانند در ایران نمایندگی داشته باشند و همه مردم جهان به ما به چشم مردم عادی و با احترام نگاه کنند. این خیلی امیدوارکننده است.»
«زهرا» هم یکی دیگر از جوانان تهرانی است که میگوید: از «محمدجواد ظریف» متشکر است: «خیلی او را دوست دارم و از تهدل برای او و همه ایرانیها، فرداهایی بهتر و توفیق روزافزون برای ملت ایران آرزو میکنم. برجام ارزش همه چیز را دارد و از برداشتهشدن تحریمها واقعا خوشحالم.»
«ساسان» هم یکی از کاربران فیسبوک است که در صفحه وزیر امورخارجه ایران نوشته است: «ما تمام مردم ایران زمین دستبوس تمام زحمات بیخوابیها و نگرانیهای شخص شما هستیم. جناب دکتر کار شما در تاریخ نوشته میشود.» «فرناز» هم نظرش را دراینباره اینطور اعلام کرده: «خسته نباشید دکتر ما به همچین سیاستمدارایی افتخار میکنیم. سرزنده باشید. خداقوت مرد، هرگز زحمات طاقتفرسایت را فراموش نمیکنیم. چه خوندلهایی که خوردی و دم برنیاوردی. اجرومزدت با خدای رحمان و رحیم.»
صبح امید وطن
کاربران فضای مجازی هم اما در روزی که گذشت، مثل همیشه پیشرو بودند. شبکههای اجتماعی مجازی و موبایلی در این دو روز پر بودند از واکنشهای مختلف مردم به آمدن روزی که بعد از ١٢سال، بوی امید میداد. آنها در نیمهشب یکشنبه و بعد از خواندهشدن متن مشترک ایران و ١+٥، بارها تصویر وزیر امورخارجه ایران، رئیسجمهوری و تیم هستهای را همخوان کردند و از صبح ٢٧ دی ٩٤ با عنوان «صبح امید وطن» یاد کردند. «مریم»، یکی از کاربران اینستاگرام بود که با منتشرکردن عکسی از هیأت دولت یازدهم، خوشحالیاش را از به فرجام رسیدن برجام نشان داد: «امیدوارم چرخ اقتصاد بچرخد و شادی به چهره مردم بیاید. امیدوارم این شادی تداوم داشته باشد و همیشه مزه احترام و گفتوگو و صلح را بچشیم.»
«فرداد»، یکی دیگر از کاربران مجازی هم دراینباره در صفحه فیسبوکش نوشت: «انشاءالله این برجام برای کشور و تمام آحاد مردم موجب عزت و سربلندی و مایه پیشرفت باشد. نباید از خانوادههای معظم شهدا و بهویژه شهیدان هستهای هم غافل شویم. از این شهدا با قرائت فاتحهای یاد کنیم و یادشان همواره گرامی باد.» «شبنم» هم دراینباره در فیسبوک نوشته است: «واقعا خسته نباشند چون خیلی زحمت کشیدند. شرایط زندگی واسه همه سخته و انکارناپذیر نیست ولی درهرشرایطی باید واقعبین بود. تمام تلاش آقای روحانی و دولتش پرکردن چالههای ایجاد شده است که اونم وقت میبره ولی تا الان موفق بوده. حقش نیست بیانصافی کنیم و کوتاهی دیگری رو گردن کس دیگری بیندازیم.»
«محمد» هم با انتشار عکسی از رئیسجمهوری در اینستاگرامش نوشته است: «از تمام زحمات شما و تیم همکاریتان در دوسال گذشته تشکر ویژه میکنم و برای عمران و آبادی ایران عزیز آرزو میکنم. شما برگ زرینی در تاریخ ایران رقم زدید و نشان دادید گفتوگو و مذاکره و آشتی از بهترین راههای به نتیجه رساندن مشکلات در دهکده جهانی است، اما شما کار شگفت دیگری هم در دنیا کردید و آن به عقببردن زمان بود. شما توانستید ما را به شرایط تقریبا خوب اوایل دهه٨٠ شمسی ببرید. زمانی که میزان تولید ملی ما خیلی بیشتر از الان بود. شرکتها و صنایع مختلف در شهرکهای صنعتی کوچک و بزرگ درکشور بسیار فعال بودند و کمتر جوانی پیدا میشد که پس از یک دوره مهارتی و جستوجو و تلاش شخصی نتواند فرصت شغلی پیدا کند.»