اروپای شرقی به چه منطقه و کشورهایی اطلاق می‌شود؟ + اینفوگرافی

هیچ تعریف واحدی برای «اروپای شرقی» وجود ندارد و مرزهای آن بسته به زمینه‌های تاریخی، سیاسی و فرهنگی تغییر می‌کند.

روسیه، اوکراین و بلاروس تقریباً در همه تعریف‌ها از اروپای شرقی حضور دارند و هسته اصلی این منطقه را تشکیل می‌دهند.

 مرز شرقی این منطقه تقریباً مورد توافق است، اما مرز غربی آن در تعریف‌های مختلف تغییر قابل‌توجهی دارد.

نقشه زیر با استفاده از داده‌های چندین نهاد، برداشت‌های مختلف از محدوده جغرافیایی اروپای شرقی را نشان می‌دهد.

در نگاه کلی، این تصویر یک هسته متمرکز بر روسیه، اوکراین و بلاروس را نشان می‌دهد که به سمت شرق در خاک روسیه گسترش یافته و در غرب به یک مرز مورد اختلاف در اروپای مرکزی ختم می‌شود.

مرزهای اروپای شرقی چگونه تعریف می‌شوند؟

در جدول زیر، دسته‌بندی‌های اصلی از سوی سازمان ملل، کتاب حقایق جهانی CIA، کمیته نام‌های جغرافیایی آلمان (StAGN) و رسانه The European Correspondent (سازنده نقشه) آورده شده است:

منطقه‌ای که با نگاه تعریف می‌شود

برخلاف قاره‌ها یا کشورها، اروپای شرقی یک واحد جغرافیایی ثابت نیست. تعریف آن در طول زمان و تحت تأثیر امپراتوری‌ها، ایدئولوژی‌ها و نهادهای مختلف تغییر کرده است. بر اساس تعریف‌های امروزی، این منطقه می‌تواند از چند کشور محدود تا بیش از ده کشور را شامل شود.

از نظر تاریخی، این اصطلاح در دوران جنگ سرد اهمیت پیدا کرد و اغلب به کشورهایی اشاره داشت که با اتحاد جماهیر شوروی همسو بودند. این نگاه سیاسی هنوز هم بر برداشت‌ها تأثیر می‌گذارد.

هسته در برابر حاشیه

با وجود اختلاف‌ها، برخی کشورها تقریباً همیشه در این دسته قرار می‌گیرند:

    روسیه

    اوکراین

    بلاروس

این کشورها در بیشتر تعریف‌های علمی و نهادی، هسته اروپای شرقی محسوب می‌شوند. اما خارج از این هسته، وضعیت کمتر شفاف است. کشورهایی مانند لهستان، مجارستان و جمهوری چک گاهی در این دسته قرار می‌گیرند، اما اغلب به‌عنوان اروپای مرکزی طبقه‌بندی می‌شوند.

پژوهش‌هایی از نهادهایی مانند دانشگاه بازل نشان می‌دهد این تغییر در دسته‌بندی‌ها، به همان اندازه که به جغرافیا مربوط است، به هویت فرهنگی نیز وابسته است.

مرز منطقه اروپای شرقی تا کجاست؟

در گسترده‌ترین تعریف، اروپای شرقی می‌تواند از مرز شرقی آلمان تا کوه‌های اورال در روسیه امتداد داشته باشد و حتی بخش‌هایی از بالکان و اروپای مرکزی را نیز دربر بگیرد.

اما در محدودترین تعریف، این منطقه به چند کشور اسلاو شرقی محدود می‌شود. این تعاریف محدودتر معمولاً بر پایه اشتراکات فرهنگی یا زبانی شکل گرفته‌اند.

در نهایت، اینکه اروپای شرقی دقیقاً از کجا شروع می‌شود و کجا پایان می‌یابد، به دیدگاه افراد بستگی دارد؛ موضوعی که این منطقه را بیش از آنکه یک مکان ثابت روی نقشه باشد، به یک مفهوم تاریخی و ژئوپلیتیکی تبدیل کرده است.

منبع: روزیاتو