جزیرۀ متروکۀ ژاپنی که به سرزمین خرگوشها تبدیل شده است
اوکونوشیما که زمانی میزبان مرکز تحقیقاتی گازهای سمی بود، اکنون مقصد گردشگری محبوبی در اینستاگرام شده است.
فرادید| باوجود طرحهای گوش خرگوش روی پنجره، نشانهی چندانی وجود ندارد که نشان دهد قایق مسافربری به جزیرهای رسیده که پر از خرگوش است، اما چند لحظه پس از پیاده شدن مسافران، زیر بوتهها جنب و جوشی دیده میشود. یک خرگوش تنها از میان گیاهان میجهد و کاملاً بیتوجه به بازدیدکنندگان مسیر خودش را در بین علفها پیش میگیرد.
به گزارش فرادید، پیادهروی کوتاهی در امتداد ساحل، بازدیدکنندگان را به قلمروی خرگوشها در اوکونوشیما میبرد، یکی از ۳۰۰۰ جزیره در دریای ژاپن.
دو خرگوش خاکستری که از قایق مسافربری استقبال کرده بودند، به بوتههای بدون برگ باز میگردند. کاسههای کمعمق آب که توسط داوطلبان گذاشته شدند، در نقاطی از جزیره دیده میشوند. حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ خرگوش جزیره معمولاً در انتظار غذاهای خردشدهای هستند که بازدیدکنندگان میگذارند؛ زیرا رژیم طبیعی آنها از برگهای افتاده، پوست درخت، ریشهها و علفها تشکیل شده است.
خرگوشها اکنون برای تأمین غذا به بازدیدکنندگان و داوطلبان وابسته هستند
با وجود زیبایی طبیعی و محبوبیت جزیره به عنوان مقصد گردشگری، اوکونوشیما که جز کارکنان هتل و مهمانانش کسی در آن زندگی نمیکند؛ با آیندهای نامشخص مواجه است و همین نکته در مورد ساکنان چهارپای آن هم صدق میکند.
از سال ۱۹۲۹ تا پایان جنگ جهانی دوم، این جزیره میزبان تأسیسات تحقیق و تولید گاز سمی بوده که توسط ارتش امپراتوری ژاپن اداره میشدند. این عملیات آنچنان محرمانه بود که اوکونوشیما در نقشههای آن دوران ژاپن درج نشده بود.
کارگران با یونیفرمهای لاستیکی، دستکش، چکمههای بلند و ماسکهای گاز، گاز خردل و مقادیر کوچکتر گاز اشکآور و سیانید تولید میکردند.
ساخت سلاحهای شیمیایی که تا دهه ۱۹۸۰ افشا نشد، آغاز ارتباط جزیره با خرگوشها بود. حدود ۲۰۰ خرگوش برای آزمایشِ اثربخشیِ گاز استفاده شدند که ارتش ژاپن در جنگ چین و ژاپن و بعدها برای بمبهای بادکنکی به کار میبرد.
هر یک از دو اتاق تأسیسات سابق ذخیره گاز سمی، زمانی محل نگهداری یک مخزن ۱۰ تنی روی پایه بتنی بوده است
یک نیروگاه (بالا سمت چپ) که زمانی برق کارخانه گاز را تأمین میکرد (نمونههایی از لولهکشی و تجهیزات آن، بالا سمت راست)؛ ماسک گازی که در کارخانه استفاده میشد در موزه جزیره به نمایش گذاشته شده (بالا سمت چپ)؛ بزرگترین تأسیسات ذخیره گاز جزیره (بالا سمت راست) زمانی شش مخزن با ظرفیت هرکدام حدود ۱۰۰ تن داشته است
اوایل دهه ۱۹۷۰، یک مدرسه ابتدایی آن نزدیک، تعداد کمی خرگوش را در جزیره متروکه رها کرد تا به احیای آنها کمک کنند. سال ۲۰۲۴، نزدیک به ۲۰۰۰۰۰ نفر از اوکونوشیما بازدید کردند.
علاقه به تاریخ جنگ سبب شد «کوجی یاماموتو» پنج سال پیش برای نخستین بار به اوکونوشیما بیاید. اما این خرگوشها هستند که مدام او را بازمیگردانند. او در حالی که خرگوشهای خاکستری دانههایی که او برایشان گذاشته را میخورند، میگوید: «این سیامین بار است که به اینجا آمدهام».
«چون پوشش گیاهی طبیعی زیادی وجود ندارد، فکر کردم خوب است که مرتب بیایم و به آنها غذا بدهم، مخصوصاً در زمستان که گردشگران کم هستند.»
نیروهای ژاپنی شکستخورده تلاش کردند مدارک فعالیتهای جنگی خود را از بین ببرند، از جمله نابود کردن مجموعه خرگوشهای سفید آزمایشگاهیشان.
کارشناسان هنوز امکان ارتباط ژنتیکی بین خرگوشهای آزمایششده در جنگ و خرگوشهای امروزی اوکونوشیما را رد نکردهاند. هرچند به گفته شینگو کانکو، استاد دانشکده سیستمهای همزیستی دانشگاه فوکوشیما که در حال مطالعه DNA خرگوشها برای بررسی اجداد آنهاست، احتمال آن «بسیار کم» است.
«حتی اگر یک خرگوش تک از آزمایشهای جنگی جان سالم به در برده باشد، ادامه نسلش بسیار دشوار بوده است. اما نمیتوانم صددرصد نه بگویم. این داستانی است که مردم دوست دارند واقعی بودن آن را باور کنند.»
یک پرچم خوششانسی ژاپنی در «موزه گاز سمی» جزیره نمایش داده شده که با عبارت «تبریک برای پیوستن به ارتش» و امضاها و پیامهای خانواده و دوستان نوشته شده است
مطالعه کانکو روی صدها مدفوع نشان داده که خرگوشها تنوع ژنتیکی زیادی دارند که نشان میدهد حیوانات در چند نوبت در جزیره رها شدهاند، احتمالاً توسط افرادی که قصد داشتند حیوانات خانگی ناخواسته را به خانه جدیدی ببرند.
خرگوشها که قادر به رقابت با حیوانات بزرگتر برای منابع غذایی طبیعیِ کمشده نیستند، اکنون کاملاً به بازدیدکنندگان و داوطلبان برای غذا وابسته هستند. کانکو میگوید: «آنها به انسانها وابستهاند و این خوب نیست. غذای طبیعی کافی وجود ندارد. خرگوشها در شبکههای اجتماعی خوشحال به نظر میرسند، اما زندگیشان روزبهروز شکنندهتر میشود.»
یاماموتو جای خود را ترک نمیکند تا خرگوشها آخرین تکه غذا را بخورند. او میگوید: «باید کنارشان بمانید تا غذایشان تمام شود، وگرنه حیوانات دیگر میآیند و خودشان غذا را برمیدارند». شکارچیان (معمولاً گرازهای وحشی و کلاغها) نهتنها غذای خرگوشها را میخورند، بلکه گاهی به خود آنها هم حمله میکنند.
لابی تنها هتلِ اوکونوشیما
با افزایش نگرانیها درباره آینده جمعیت خرگوشها، برخی نگران فراموش شدن گذشته جزیره هستند.
کازوهیتو تاکاشیما، مدیر موزه گاز سمی، جایی که لباسهای کارگران و عکسهای آسیبهای شیمیایی آنها به نمایش گذاشته شده میگوید: «حدود ۸۵٪ افرادی که به اوکونوشیما میآیند، فقط برای دیدن خرگوشهاست و از تاریخ این مکان بیخبر میگذرند. بیشتر ژاپنیها از تأسیسات گاز سمی خبر ندارند. ما چنین چیزهایی را در مدرسه یاد نگرفتیم.»
وقتی گردشگران با قایق تفریحی لاپینا اوکونوشیما را ترک میکنند، آخرین عکسهای خود از خرگوشها را میگیرند و سپس به فروشگاه سوغاتی ۱۵ دقیقهای آن طرف آب میروند.
کانکو میگوید اکنون گردشگران زیادی به اینجا میآیند، اما تضمینی نیست که همیشه همینطور باشد. او اضافه میکند که کمبود مدفوع قابلمشاهده، نشان میدهد جمعیت خرگوشها پس از افزایش، دوباره در حال کاهش است.
«وقتی اوکونوشیما را ترک میکنم، تعارض زیادی احساس میکنم. اینجا مکان تاریکی و روشنایی است. ارتباطش با گاز سمی ۸۰ سال پیش پایان یافت، اما به این معنی نیست که مشکلی ندارد. مشکلاتش فقط از نوع دیگری هستند.»
مترجم: زهرا ذوالقدر
