ببینید| مشاهده هلیا و توله‌هایش در یوزکنام؛ امید تازه برای یوز آسیایی و هشدار درباره جاده‌ها

مشاهده یوزپلنگ ماده «هلیا» همراه با سه توله‌اش در منطقه حفاظت مشارکتی یوزکنام در شرق استان سمنان، بار دیگر توجه‌ها را به وضعیت یوز آسیایی در ایران جلب کرده است. هلیا که از یوزهای شناخته‌شده زیستگاه‌های سمنان و خراسان شمالی است، پیش‌تر همراه با پنج توله در زیستگاه‌های خراسان شمالی دیده شده بود، اما در تازه‌ترین پایش‌ها، تنها سه توله در کنار او مشاهده شده‌اند.

تکذیب زایش جدید هلیا

در روزهای اخیر برخی مطالب در فضای مجازی درباره تولد توله‌های جدید برای هلیا منتشر شد، اما سعید یوسف‌پور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان، این ادعاها را رد کرد. او اعلام کرده است که بر اساس آخرین پایش‌های میدانی، هلیا همچنان با همان سه توله‌ای دیده شده که پیش‌تر حضورشان ثبت و تأیید شده بود و نشانه‌ای از تولد توله‌های جدید مشاهده نشده است.

یوسف‌پور تأکید کرده انتشار اخبار مربوط به یوز آسیایی باید بر اساس داده‌های دقیق و گزارش‌های رسمی باشد، زیرا اطلاع‌رسانی غیرمستند می‌تواند برداشت‌های نادرست در افکار عمومی ایجاد کند و روند حفاظتی این گونه در خطر انقراض را تحت تأثیر قرار دهد.

مسیر حرکت هلیا و توله‌ها

بر اساس گزارش‌ها، هلیا و سه توله‌اش از محدوده حفاظتی خراسان شمالی وارد منطقه حفاظت مشارکتی یوزکنام در شرق استان سمنان شده‌اند. بخشی از قلمرو و مسیر جابه‌جایی این خانواده در محدوده جاده میامی ـ سبزوار و محور عباس‌آباد ـ میاندشت قرار دارد؛ مسیری که در سال‌های گذشته بارها به‌دلیل تصادف‌های جاده‌ای برای یوزهای آسیایی خبرساز شده است.

مدیرکل محیط زیست سمنان اعلام کرده است که با توجه به احتمال نزدیک شدن هلیا و توله‌هایش به این محور، طرح پایش شبانه در مسیر آغاز شده و محیط‌بانان، پلیس راه، نیروی انتظامی، یگان حفاظت، نیروهای پارک ملی توران و نیروهای مردمی در این پایش‌ها مشارکت دارند.

سابقه تلخ هلیا در جاده تهران ـ مشهد

نام هلیا پیش‌تر نیز به‌دلیل یک حادثه جاده‌ای تلخ در خبرها مطرح شده بود. یکی از توله‌های نر او که کمتر از دو سال سن داشت، ششم تیر ۱۴۰۲ در تصادف با خودروهای عبوری در محور اصلی تهران ـ مشهد تلف شد. پس از آن حادثه، گزارش شده بود هلیا چند روز در نزدیکی جاده و در فاصله‌ای حدود ۵۰ متری از مسیر، در جست‌وجوی توله‌اش باقی مانده بود.

همین سابقه باعث شده مشاهده دوباره هلیا همراه با توله‌هایش، علاوه بر اهمیت حفاظتی، از نظر افکار عمومی نیز مورد توجه قرار بگیرد. فعالان محیط زیست می‌گویند خطر تصادف جاده‌ای همچنان یکی از مهم‌ترین تهدیدها برای یوز آسیایی در ایران است.

چند یوز آسیایی در ایران شناسایی شده‌اند؟

یوز آسیایی اکنون یکی از گونه‌های در خطر شدید انقراض است و ایران تنها زیستگاه باقی‌مانده آن در جهان محسوب می‌شود. بر اساس آمارهای اعلام‌شده، جمعیت یوزها به‌دلیل گوشتخوار و شب‌فعال بودن به‌صورت دقیق قابل سرشماری نیست، اما با استفاده از دوربین‌های تله‌ای و پایش میدانی تخمین زده می‌شود.

طبق گزارش‌ها، در زیستگاه توران شهرستان شاهرود در شرق استان سمنان، ۲۶ یوز شناسایی شده‌اند که از این تعداد، ۲۰ فرد در طبیعت و ۶ فرد در سایت تکثیر نگهداری می‌شوند. با توجه به پایین بودن جمعیت این گونه، هر توله و هر مشاهده تازه از یوزها برای برنامه‌های حفاظتی اهمیت زیادی دارد.

چرا جاده میامی ـ سبزوار مهم است؟

محور میامی ـ سبزوار بخشی از مسیر ترانزیتی تهران ـ مشهد است و در محدوده‌ای قرار دارد که با زیستگاه‌ها و مسیرهای عبور یوز آسیایی تداخل دارد. به همین دلیل، سرعت خودروها، نبود توجه کافی به تابلوهای هشدار و تردد شبانه می‌تواند برای یوزها خطرساز باشد.

مسئولان محیط زیست از رانندگان خواسته‌اند در این مسیر با سرعت مطمئنه حرکت کنند، به تابلوهای هشدار حیات‌وحش توجه داشته باشند و به‌ویژه در ساعات شب و بامداد با احتیاط بیشتری رانندگی کنند.

منبع: روزیاتو