سگ‌ها بدون آموزش، تشنج انسان‌ها را بو می‌کشند!
نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که سگ‌ها می‌توانند بدون آموزش، تشنج یک فرد کاملاً غریبه را بو بکشند.
تشنج‌های صرعی به طرز چشمگیری غیرقابل پیش‌بینی هستند و تشخیص آنها دشوار است. گاهی اوقات، حتی خود بیمار هم نمی‌داند که تشنج رخ داده است، اما یک سگ ممکن است این کار را انجام دهد و حتی لازم نیست حیوان خانگیِ بیمار باشد.
یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که حتی سگ‌های آموزش ندیده بدون تجربه سابقه ابتلای انسان به صرع و بدون تجربه در کارهای تشخیص پزشکی، می‌توانند تشنج یک فرد کاملاً غریبه را بو بکشند.
محققان دانشگاه میلان نمونه‌های عرق یک دختر داوطلب ۶ ساله مبتلا به صرع را که در بیمارستان بستری نشده بود، در زمانی که دچار تشنج می‌شد و نمی‌شد، جمع‌آوری کردند. سپس این نمونه‌ها به ۳۰ سگ از نژادهای مختلف، چه مخلوط و چه اصیل که با بیمار یا بوی وی ناآشنا بودند، ارائه شد.
هر سگ با سرپرست انسانی خود همراه بود و دو دقیقه به آن فرصت داده شد تا آزادانه سه بوی مختلف را در سه ایستگاه مختلف در یک اتاق بررسی کند.
این بوها شامل عرق جمع‌آوری‌شده در طول تشنج، عرق جمع‌آوری‌شده ۶ ساعت قبل یا بعد از تشنج و یک پد گاز استریل به‌عنوان شاهد یا کنترل بودند.
محققان از طریق دوربین از راه دور تماشا می‌کردند. نه سرپرستان سگ و نه پژوهشگر نمی‌دانستند که بوی تشنج در طول هر آزمایش در کدام ایستگاه قرار دارد.
در نهایت، ۱۴ سگ ابتدا به نمونه تشنج نزدیک شدند که ۴۰ درصد بیشتر از آن چیزی است که به‌طور تصادفی انتظار می‌رود.
این یافته‌ها نشان می‌دهد که حتی سگ‌های آموزش‌ندیده نیز ممکن است واکنش حسی خودبه‌خودی به بوی تشنج داشته باشند و حتی لازم نیست که این بو متعلق به صاحبشان باشد.
در حالی که درست است که برخی از سگ‌های حاضر در آزمایش به برخی از ایستگاه‌های بو نزدیک نشدند، اما از بوی تشنج بیش از بقیه اجتناب نشد.
به نظر نمی‌رسید که این بو سگ‌ها را منصرف یا ناراحت کند، اما تمایل داشت برخی از افراد را سریع‌تر از سایر بوها به خود جذب کند.
نویسندگان این مطالعه می‌نویسند: هیچ نشانه‌ای از ناراحتی، ترس یا اضطراب مشاهده نشد. ایستگاه‌هایی که مورد بررسی قرار نگرفتند، به سادگی نادیده گرفته شدند و هیچ نشانه‌ای از ناراحتی یا کناره‌گیری قابل مشاهده‌ای از آنها مشاهده نشد.
پژوهشگران برای تشویق سگ‌های بیشتر به بررسی ایستگاه‌های بویایی، در کنار هر یک از بوها ظرف‌های خالی غذا قرار دادند. در این حالت نیز، احتمال اینکه سگ‌ها ابتدا به سراغ بوی مرتبط با تشنج بروند، بیشتر بود.
هیچ تفاوتی در مدت زمانی که سگ‌ها صرفِ بو کردنِ بوهای مختلف می‌کردند، یا در تعداد دفعاتی که به سمت یک بوی خاص بازمی‌گشتند، مشاهده نشد.
این نتایج نشان می‌دهد که سگ‌ها بوی مرتبط با تشنج را در اولویت قرار می‌دهند، اما لزوماً زمان بیشتری را صرفِ تحلیل و درک آن بو نمی‌کنند.
به گفته پژوهشگران، شاید در نمونه‌های مربوط به تشنج، نشانه‌های بویایی خاصی وجود داشته باشد که حاوی ترکیبات آلی فرارِ متمایزی هستند؛ ترکیباتی که بینی سگ می‌تواند به‌سرعت آنها را تشخیص دهد.
این تیم پژوهشی توضیح می‌دهد: در چنین شرایطی، برای تشخیص و تمایزِ ادراکی، نیازی به بررسی طولانی‌مدت نیست و کاوشِ سگ نیز فراتر از همان رویکردِ اولیه ادامه نمی‌یابد.
از دهه ۱۹۹۰ تاکنون سگ‌ها آموزش دیده‌اند تا نسبت به تشنج‌ها واکنش نشان دهند و حتی پیش از وقوع تشنج، به بیماران مبتلا به صرع هشدار دهند.
این توانایی مشابهِ مهارتی است که سگ‌ها می‌توانند برای تشخیص بوی بیماری پارکینسون، کووید-۱۹ یا برخی از انواع سرطان کسب کنند.
با این حال، با وجود روایت‌های شگفت‌انگیز درباره سگ‌های آموزش‌ندیده‌ای که تشنج صاحبانشان را پیش‌بینی کرده‌اند، مطالعات بسیار اندکی بررسی کرده‌اند که آیا این مهارت در آنها ذاتی است یا خیر.
اغلب گزارش‌های موجود، بر اساس پاسخ‌های ارائه‌شده در نظرسنجی‌هایی است که از صاحبان یا مربیان سگ‌ها گرفته شده است. حتی هنوز به‌درستی مشخص نیست که سگ‌ها چگونه تشنج را تشخیص می‌دهند؛ آیا آنها به نشانه‌های بصری تکیه می‌کنند یا از حس بویایی قدرتمند خود بهره می‌برند؟
برای نمونه، یک مطالعه کوچک روی پنج بیمار نشان داد که سگ‌ها می‌توانند یاد بگیرند بوهای مرتبط با تشنج را شناسایی کنند، اما آیا این توانایی حاصلِ آموزش‌های تخصصی مانند یادگیریِ بوی یک ماده مخدر است یا یک غریزه طبیعی و خودجوش محسوب می‌شود؟
این مطالعه جدید نشان می‌دهد که احتمالاً مورد دوم، یعنی غریزه طبیعی صحیح‌تر است.
نویسندگان می‌گویند: تا جایی که ما می‌دانیم، این نخستین مطالعه‌ای است که به‌طور خاص طراحی شده تا راهبردِ بویاییِ خودجوشِ سگ‌های آموزش‌ندیده را در مواجهه با بوی انسانیِ مرتبط با تشنج، در شرایطی کنترل‌شده و از نظر اجتماعی خنثی، بررسی و توصیف کند.
در سال ۲۰۲۴ در یک بررسیِ جامع بر روی شواهد موجود مطرح شد که اگرچه استفاده از سگ‌ها در مدیریت بیماری صرع، بسیار نویدبخش به نظر می‌رسد، اما برای نتیجه‌گیری قطعی، به آزمایش‌های کنترل‌شده بیشتری نیاز داریم. این مطالعه جدید تا حدودی به پر کردن این شکاف کمک کرده است، اگرچه هنوز محدودیت‌هایی دارد.
به عنوان مثال، از آنجا که این آزمایش فقط شامل نمونه‌های بو از یک بیمار بود، هنوز مشخص نیست که آیا نشانه بویایی تشنج که توسط سگ‌ها بو کشیده شده است، بین افراد مختلف مشترک است یا خیر.
این تیم تحقیقاتی اکنون پروژه خود را گسترش می‌دهد تا چندین اهداکننده عرق را در بر بگیرد.
اگر نتایج آنها معتبر باشد، می‌تواند نشان دهد که ترکیبات آلی فرار خاص مرتبط با تشنج توسط سگ‌ها قابل تشخیص هستند.
این مطالعه می‌تواند دری را به سوی روش‌های غربالگری بهتر برای بیماران باز کند و سگ‌ها ممکن است ما را به سمت پاسخ‌ها راهنمایی کنند.
این پژوهش در مجله Italian National Institute of Health منتشر شده است.
منبع: ایسنا
