چرا این فضاپیما 1.5 میلیون کیلومتر به سمت خورشید سفر کرده است؟
فضاپیمای «آیمپ» ناسا به تازگی به مقصد نهایی خود رسیده است؛ جایی که قرار است به مطالعهی نقطهی پایان منظومه شمسی و آغاز فضای میانستارهای بپردازد.
فرادید| اگرچه این فضاپیما خود به لبهی منظومه شمسی سفر نخواهد کرد، اما بهترین دیدگاه ممکن را از آن منطقه به ما ارائه خواهد داد. مرزهای منظومه شمسی هنوز به درستی شناخته نشدهاند. ما میدانیم که درون این منظومه و در منطقهای به نام «هلیوسفر» (خورشیدکره) قرار داریم؛ جایی که ذرات گسیلشده از خورشید حاکمیت دارند. فراتر از آن، جریان ذرات فضای میانستارهای غالب میشود.
به گزارش فرادید؛ در میان این دو قلمرو، یعنی جایی که هلیوسفر با فضای میانستارهای ملاقات میکند، پدیدههای «هلیوپاز» (خورشیدایست) و «شوک کمانی» قرار دارند. اکنون مأموریت جدید ناسا قصد دارد بینشهایی حیاتی درباره هر دوی آنها ارائه دهد.
این کاوشگر که نام کاملش «کاوشگر نقشهبرداری میانستارهای و شتاب» است، سپتامبر گذشته پرتاب شد و همین چند هفته پیش به مکان نهایی خود یعنی نقطه لاگرانژی ۱ (L1) رسید. این نقطه در فاصله ۱.۵ میلیون کیلومتری از زمین و مستقیماً به سمت خورشید قرار دارد؛ جایی که گرانش خورشید و زمین یکدیگر را خنثی میکنند و تلسکوپ میتواند همراه با زمین ظرف یک سال به دور خورشید بچرخد.
بررسی کاوشگر آیمپ قبل از پرتاب
شاید استقرار در نزدیکی مرکز منظومه شمسی برای مطالعه لبههای آن عجیب به نظر برسد، اما راز IMAP در طراحی آن نهفته است: این فضاپیما برای مطالعه تابشهای ناشی از هلیوپاز و شوک کمانی ساخته شده است. وقتی بادهای خورشیدی با ذرات محیط میانستارهای برخورد میکنند، «اتمهای خنثای پرانرژی» تولید میشود. آیمپ با مطالعه این اتمها میتواند اطلاعاتی درباره این منطقه و تغییرات آن، از جمله چگونگی تغییر شکل مرزها با فعالیتهای خورشیدی، به ما بدهد.
از نقطه L1، این کاوشگر دیدی ۳۶۰ درجه به هلیوسفر و نمایی بدون مانع از خورشید دارد. این مأموریت همچنین آبوهوای فضایی را رصد کرده و میتواند در صورت گسیل تابشهای مضر از سوی خورشید، ۳۰ دقیقه زودتر هشدار دهد.
مأموریت IMAP به طور رسمی از اول فوریه آغاز میشود، اما فضاپیما در این مدت بیکار نبوده است. در طول فاز آمادهسازی، تیم پروژه در حال آزمایش تجهیزات بوده تا از صحت عملکرد آنها اطمینان یابد. همه چیز به طرز فوقالعادهای پیش میرود که نشاندهنده نزدیکی به زمان گشایش رازهای هلیوسفر است. دیوید مککوماس، استاد دانشگاه پرینستون و محقق اصلی مأموریت، در بیانیهای اعلام کرد: «بسیار شگفتانگیز است که تنها در چند هفته اول مشاهدات، دادههای شفاف و پایداری از اتمهای خنثی دریافت کردهایم. این شروعِ عالی، نویدبخش موفقیت کامل مأموریت است».
تا به امروز تنها دو ساختهی دست بشر یعنی «وویجر ۱» و «وویجر ۲» به فضای میانستارهای وارد شدهاند. آنها تغییر ذرات را هنگام عبور از هلیوپاز و مواجهه با شوک کمانی (دیواره آتشین پس از مرز منظومه شمسی) اندازهگیری کردند. اگرچه پیشنهادهایی برای ارسال مأموریتی جهت مشاهده منظومه شمسی از بیرون مطرح شده، اما هنوز برنامهای عملیاتی در دست نیست. با این حال، نتایج کار IMAP ممکن است ضرورت انجام چنین مأموریتی را بیش از پیش آشکار کند.
