کشف گونۀ جدید «مارمولک» با انگشتان «برگی» و چشمان بزرگ در ایران
در دل یک تنگه خشک در جنوب ایران، دانشمندان با موجودی عجیب روبهرو شدند: یک مارمولک «دستبرگی» کوچک اما متفاوت که برخلاف همه بستگانش، اندامهایی کشیده و چشمان بزرگی دارد. تحقیقات نشان داد که این موجود، گونهای کاملاً جدید و قبلا کشفنشده است و از نظر ژنتیکی با نزدیکترین خویشاوندان خود در خانواده Asaccus اختلاف ۲۳ درصدی دارد.
فرادید| این مارمولک تازه کشفشده که نام علمی آن Asaccus authenticus گذاشته شده، بیستمین گونه ثبتشده از جنس Asaccus در ایران، عربستان و امارات است. اما آنچه این کشف را شگفتانگیز میکند، نه تنها ظاهر خارقالعاده جانور، بلکه فاصله ژنتیکی عظیمش با دیگر گونههای مشابه است؛ فاصلهای که نشان میدهد مسیر تکاملی او میلیونها سال مستقل از دیگر مارمولکها طی شده است.
به گزارش فرادید؛ این گونه ابتدا در سال ۲۰۱۸ در جریان یک بررسی شبانه بر دیوارههای یک تنگه دیده شد و بعداً در خاک زیر درختان و بوتههای آکاسیا نیز مشاهده شد. بررسیهای میدانی و سپس تجزیه و تحلیل ژنتیکی، هویت این مارمولک را به عنوان یک گونه جدید تأیید کرد.
این مارمولک دارای چشمان بزرگ، بدنی باریک و پوشیده از خارهای سفید، و اندامهایی کشیده با چنگالهای تیز است. با وجود ظاهر چشمگیر، طول بدن او تنها حدود ۴.۵ اینچ (حدود ۱۱ سانتیمتر) است. همین ویژگیها، نخستین نشانه از متفاوت بودن او بود، اما بررسی ژنتیکی نیز تأیید نهایی را به همراه داشت.
اختلاف ژنتیکی به میزان تفاوت توالی DNA دو گونه گفته میشود. وقتی اختلاف زیاد باشد، یعنی این گونهها مدت طولانی از یکدیگر جدا شده و مسیر تکاملی مستقلی داشتهاند. در مورد Asaccus authenticus، این اختلاف نشان میدهد که او میلیونها سال بهطور مستقل تکامل یافته و ویژگیهای ژنتیکی و فیزیولوژیکی خود را شکل داده است.
قبل از این کشف، ۱۹ گونه از مارمولکهای Asaccus در ایران، عربستان و امارات شناخته شده بودند. این گونه جدید، دورترین پراکنش شرقی جنس در ایران را نشان میدهد و دلیل غایب ماندن آن برای سالها نیز همین انزوای جغرافیایی است.
دانشمندان معتقدند که این کشف، تنها بخشی از تنوع واقعی منطقه را نشان میدهد و گونههای دیگری نیز احتمالاً هنوز کشف نشدهاند. بررسی بیشتر ژنتیک و پراکنش مارمولکهای Asaccus میتواند درک ما از تکامل، تنوع زیستی و حفاظت از این اکوسیستمها را عمیقتر کند.
خلاصه اینکه Asaccus authenticus با چشمان بزرگ، خارهای سفید و مسیر تکاملی مستقل خود، یادآوری میکند که جهان طبیعی هنوز پر از شگفتی است و بسیاری از گونهها هنوز منتظر کشف و حفاظت هستند. این کشف نشان میدهد حتی در مناطقی شناختهشده، طبیعت میتواند ناشناختهها و رازهای تازهای برای ما داشته باشد.
