5 تغییر جالب حیات وحش در منطقۀ ممنوعۀ «چرنوبیل»
تقریباً ۴۰ سال پس از انفجار رآکتور هستهای، اکوسیستم اطراف چرنوبیل به مکانی کاملاً متفاوت از هر جای دیگر روی زمین تبدیل شده است.
فرادید| پس از انفجار در ۲۶ آوریل ۱۹۸۶، بسیاری تصور میکردند که زمینهای اطراف برای نسلها از نظر زیستی مرده خواهند ماند. منطقه ممنوعه یعنی همان جایی که میزان تشعشع بالاست و ورود به آن محدود شده، حدود ۲۶۰۰ کیلومتر مربع در اوکراین را پوشش میدهد، تقریباً به اندازه کشور لوکزامبورگ.
به گزارش فرادید؛ اگر مناطق آلوده در بلاروس هم در نظر گرفته شوند، این گستره به بیش از ۴۵۰۰ کیلومتر مربع میرسد. با چنین شرایطی، تصور آیندهای غیر از یک بیابان متروک برای چرنوبیل دشوار بود. در واقع در ماههای ابتدایی پس از حادثه، شواهد نیز همین را نشان میدادند. جنگلهای کاج نزدیک نیروگاه، چنان مقدار زیادی تشعشع جذب کردند که سوزنهایشان قرمز-نارنجی شد و از بین رفت؛ پدیدهای که بعدها «جنگل سرخ» نام گرفت. مطالعات اولیه نیز کاهش شدید پستانداران کوچک و بیمهرگان را در مناطق آلوده گزارش کردند.
اما ۳۰ سال بعد، میتوانید آنجا بایستید و حرکت آرام سگهای آبی در آبهای اطراف نیروگاه را تماشا کنید. این آبها که زمانی برای خنک نگهداشتن یک رآکتور هستهای استفاده شده بودند، اکنون زیستگاهی طبیعی برای حیوانات شدهاند.
برخلاف تصور عمومی که چرنوبیل را پر از موجودات جهشیافته عجیب میداند، واقعیت متفاوت است. عقابها، ماهیگیرها، لکلکها و حتی گرگها در این منطقه زندگی میکنند—نه بهعنوان موجوداتی عجیب، بلکه دقیقاً مانند هر زیستگاه طبیعی دیگر.
امروزه، این منطقه به یکی از عجیبترین آزمایشهای طبیعی جهان تبدیل شده؛ جایی که نهتنها تشعشع، بلکه نبود انسان و گذر زمان، قوانین معمول اکولوژی را تغییر دادهاند.
۱. شکوفایی پستانداران بزرگ
معمولاً در بحرانهای زیستمحیطی، حیوانات بزرگ زودتر از بین میروند. اما در چرنوبیل، وضعیت برعکس است. گرگها، خرسهای قهوهای، گاومیشهای اروپایی، گوزنها، گرازها و حتی اسبهای وحشی در این منطقه بهخوبی رشد کردهاند. به نظر میرسد عامل اصلی این رشد، نبود انسان است: شکار متوقف شده، کشاورزی از بین رفته و مزاحمت انسانی تقریباً حذف شده است.
۲. قورباغههایی که سیاه شدند
قورباغههای درون منطقه ممنوعه بهطور قابل توجهی تیرهتر از نمونههای خارج از آن هستند—حدود ۴۰ درصد. این تیرگی بهدلیل افزایش ملانین است، مادهای که از سلولها در برابر تشعشع محافظت میکند. در واقع، این یک نمونه از تکامل طبیعی است؛ قورباغههای تیرهتر بهتر زنده ماندند و این ویژگی در جمعیت گسترش یافت.
۳. قارچهایی که از تشعشع تغذیه میکنند
در برخی نقاط، قارچهای تیرهرنگی رشد میکنند که بهنظر میرسد در محیطهای پرتشعشع بهتر رشد میکنند. دانشمندان معتقدند ملانین در این قارچها ممکن است به آنها کمک کند نهتنها در برابر تشعشع مقاومت کنند، بلکه شاید حتی از آن بهره ببرند—هرچند این موضوع هنوز بهطور کامل ثابت نشده است.
۴. سگهایی که در حال تکاملاند
صدها سگ وحشی که از حیوانات رهاشده پس از تخلیه منطقه هستند، اکنون از نظر ژنتیکی با سایر سگهای اوکراین تفاوت دارند. این تفاوتها بیشتر بهدلیل انزوا، جمعیت کوچک، تغذیه متفاوت و شرایط خاص محیطی است—نه صرفاً تشعشع. این نشان میدهد که تغییرات ژنتیکی میتوانند در مدت کوتاهی و بهدلایل مختلف رخ دهند.
5. جنگل خاموش
در سالهای ابتدایی پس از حادثه، برخی مناطق بهطرز عجیبی ساکت بودند—درختان وجود داشتند، اما صدای حیات شنیده نمیشد. این پدیده به «جنگل خالی» معروف شد. اما امروز این سکوت شکسته شده است. در بسیاری از مناطق، بهویژه در بهار، صدای پرندگان دوباره شنیده میشود. اگرچه برخی نواحی هنوز دچار کاهش حشرات یا نابرابری در جمعیت پرندگان هستند، اما اکوسیستم بهتدریج در حال تغییر و بازسازی است.
در نهایت، چرنوبیل نشان میدهد که طبیعت حتی در شرایطی بهشدت غیرعادی نیز میتواند راههای غیرمنتظرهای برای بقا و سازگاری پیدا کند.
