آمریکا یا چین؛ کدام یک ماه را زودتر فتح خواهد کرد؟

در حالی که ناسا با برنامه «آرتمیس» قصد دارد یک پایگاه پایدار روی ماه برای حضور دائمی انسان روی این تنها قمر زمین ایجاد کند، چین نشان داده است که می‌تواند در قامت یک رقیب جدی در مسابقه سفر به ماه ظاهر شود و شاید حالا تا فتح ماه، فقط مسئله زمان باشد.

کارشناسان به بررسی تلاقی فناوری فضایی و سیاست می‌پردازند و تفسیرهای تأمل‌برانگیزی در مورد آخرین پیشرفت‌ها و تحولات نظارتی در این بخش ارائه می‌دهند.

چهره‌های برجسته صنعت فضایی ایالات متحده مدت‌هاست اذعان کرده‌اند که موشک ماه ناسا موسوم به «سیستم پرتاب فضایی»(SLS)، به طور چشمگیری از بودجه تخصیص یافته اولیه خود فراتر رفته و در عین حال نتوانسته به ریتم پرتاب مورد نظر خود نزدیک شود. با این حال، تحت مدیریت جرد آیزاکمن(Jared Isaacman)، مدیر ناسا، به نظر می‌رسد که این آژانس فضایی اکنون در حال برداشتن گام‌های قاطعی برای رسیدگی به این مشکل است.

منتقدان خاطرنشان کرده‌اند که ناسا بیش از سه سال فرصت داشته است تا مشکلات نشت هلیوم در فضاپیمای اوریون(Orion) را قبل از مامویت «آرتمیس ۲» حل کند. آنها همچنین خاطرنشان می‌کنند که تحت بازنگری جدید برنامه آرتمیس، ماموریت «آرتمیس ۳» دیگر تلاشی برای فرود بر ماه نخواهد داشت.

با این حال، طرح آیزاکمن ممکن است نشان‌دهنده یک گام به عقب برای حرکت بهتر رو به جلو باشد. البته ممکن است هنوز برای ایالات متحده کافی نباشد تا چین را در رقابت برای رسیدن به ماه شکست دهد.

بازسازی «آرتمیس»

آیزاکمن در جریان یک کنفرانس مطبوعاتی در مرکز فضایی کِنِدی در تاریخ ۲۷ فوریه اعلام کرد که این آژانس برنامه آرتمیس خود را که هدف آن ایجاد حضور پایدار انسان در ماه و به عنوان سنگ بنایی برای اکتشافات عمیق‌تر فضاست، بازسازی خواهد کرد.

طبق این طرح جدید، ماموریت «آرتمیس ۳» دیگر تلاشی برای فرود بر ماه نخواهد کرد. در عوض، این ماموریت سرنشین‌دار، ملاقات و پهلوگیری در مدار پایین زمین را انجام خواهد داد تا فناوری‌های کلیدی مورد نیاز برای ماموریت‌های آینده را نشان دهد. این کار شامل یکی از سیستم‌های فرود تجاری انسان که در حال حاضر در دست توسعه است، خواهد بود که یا استارشیپ HLS شرکت اسپیس‌ایکس خواهد بود یا فرودگر MK1 شرکت بلو اوریجین.

نکته مهم این است که ماموریت‌های آینده «آرتمیس» به پیش رانده می‌شوند. این بدان معناست که اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود و البته این یک «اگر» بزرگ است؛ دو ماموریت فرود بر ماه در سال، پس از انجام ماموریت «آرتمیس ۳» انجام خواهد شد.

به گفته آیزاکمن، ماموریت «آرتمیس ۴» اکنون برای اوایل سال ۲۰۲۸ هدف‌گذاری شده است و اولین فرود سرنشین‌دار روی ماه از زمان «آپولو ۱۷» در سال ۱۹۷۲ را رقم خواهد زد.

همچنین ماموریت «آرتمیس ۵» که برای اواخر سال ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است، می‌تواند ساخت زیرساخت‌های اولیه ماه را آغاز کند و به طور بالقوه آغاز عملیات پایدارتر روی ماه را رقم بزند.

این به چه معناست؟

با توجه به موانع زیادی که بر برنامه «آرتمیس» تأثیر گذاشته است، از جمله تأخیرها و هزینه‌های اضافی برای موشک SLS و همچنین چالش‌های مربوط به فرودگر استارشیپ شرکت اسپیس‌ایکس، حتی دستیابی به یک فرود روی ماه تا سال ۲۰۲۸ یک دستاورد قابل توجه خواهد بود.

نکته مهم این است که در حالی که تیترهای خبری تأکید کرده‌اند که ماموریت «آرتمیس ۳» دیگر یک مأموریت فرود روی ماه نیست، این تغییر ساختار نشان دهنده یک تغییر مهم و مثبت در اولویت‌های ناسا است. به عبارت دیگر، به نظر می‌رسد که ناسا اکنون تعیین هدف واقع‌بینانه را بر حفظ تصویر عمومی خود در اولویت قرار داده است.

مدتی است که مشخص شده است که برنامه آرتمیس و در واقع ناسا به طور کلی، نیاز به تغییر ساختار دارد. لوری گارور(Lori Garver)، معاون سابق مدیر ناسا در سال ۲۰۲۲ گفت که حتی او هم نمی‌توانست تصور کند که ماموریت «آرتمیس ۱» چقدر دیر انجام می‌شود و چقدر بیش از حد بودجه مصرف می‌کند. در بحبوحه انتقادات فزاینده در طول سال‌ها، به نظر می‌رسد فرهنگ ایمنی ناسا ضربه خورده است، زیرا رهبری این آژانس دیوانه‌وار قصد اصلاح مسیر را داشته است.

مدیریت اولیه ترامپ در ناسا مطمئناً راه را برای یک فرهنگ قوی‌تر در سراسر آژانس هموار نکرده است. با این حال، رهبری آیزاکمن ممکن است به این آژانس کمک کند تا به مسیر خود بازگردد.

این فضانورد کهنه‌کار بر اهمیت کاهش سرعت برای جلوگیری از نتایج فاجعه‌بار تأکید کرده است. وی در کنفرانس مطبوعاتی ۲۷ فوریه گفت: ما به تدریج به آنجا خواهیم رسید، همچنان که بیشتر یاد می‌گیریم، ریسک را کاهش می‌دهیم و این اطلاعات را در طرح‌های بعدی به کار می‌گیریم. ما باید به اصول اولیه برگردیم.

این تأکید مجدد بر ایمنی با طبقه‌بندی اخیر ناسا توسط آیزاکمن به عنوان اولین ماموریت سرنشین‌دار استارلاینر(Starliner) به عنوان یک حادثه نوع A، بیشتر برجسته شد. این نام‌گذاری، این ماموریت را در همان سطح رسمی از جدیت فاجعه‌های مرگبار شاتل‌های چلنجر (۱۹۸۶) و کلمبیا (۲۰۲۳) قرار می‌دهد.

آیزاکمن در یک کنفرانس مطبوعاتی جداگانه اعتراف کرد که با توجه به مشکلات فنی حل نشده‌ای که قبل از پرتاب شناخته شده بودند، «استارلاینر» هرگز نباید فضانوردان را حمل می‌کرد.

پرداختن به سرعت کند پرتاب موشک SLS

با این حال، مسئله فقط ایمنی نیست. تغییر ساختار آرتمیس ناسا همچنین ناشی از نگرانی‌ها در مورد کند بودن بیش از حد آهنگ پرتاب موشک SLS است.

مقامات ناسا نگرانند که انتظار طولانی بین ماموریت‌ها، همانطور که در مورد آرتمیس ۱ و ۲ رخ داده است، به مشکلات فنی، از دست دادن حافظه عضلانی تیم‌ها، چالش‌های حفظ نیروی کار و ریسک کلی برنامه منجر شود.

آیزاکمن در کنفرانس مطبوعاتی اعلام تغییر ساختار، خاطرنشان کرد که پرتاب چنین موشک پیچیده‌ای هر سه سال یک بار، راهی برای موفقیت نیست.

این تغییر ساختار با استانداردسازی پیکربندی SLS به این مشکل رسیدگی خواهد کرد. ناسا پس از ماموریت‌های اولیه، ارتقاء برنامه‌ریزی‌شده Block 1B، از جمله مرحله اکتشافی پیچیده‌تر بالایی را کنار خواهد گذاشت.

این سازمان به تنظیمات موجود Block 1 با مرحله پیشرانش برودتی موقت یا تقریباً معادل آن نزدیک‌تر خواهد ماند. این امر از تغییرات عمده پیکربندی بین پروازها که قبلاً تولید، آزمایش و ادغام را کند می‌کرد، جلوگیری می‌کند. در نهایت، هدف این است که موشک SLS هر 10 تا 12 ماه یک بار پرتاب شود.

تنور داغ رقابت فضایی ایالات متحده و چین

این تغییر ساختار همچنین تا حدودی ناشی از نگرانی‌هایی است که چین می‌تواند به زودی در بازگرداندن فضانوردان به ماه از ایالات متحده پیشی بگیرد.

به نظر می‌رسد آیزاکمن اکنون بر رویکردی آهسته و پیوسته برای جلوگیری از یک شکست فاجعه‌بار در تلاش برای پیروزی در مسابقه بازگشت به ماه تأکید دارد.

همانطور که او در کنفرانس خود اشاره کرد، با افزایش رقابت از سوی بزرگترین دشمن ژئوپلیتیکی آمریکا، باید سریع‌تر حرکت کنیم، تأخیرها را از بین ببریم و به اهداف خود برسیم.

چین گام‌های بلندی در جهت هدف خود برای فرود فضانوردان روی ماه قبل از سال ۲۰۳۰ برداشته است. در واقع، جیم برایدنستاین(Jim Bridenstine)، مدیر سابق ناسا در جلسه استماع کمیته بازرگانی سنا در سپتامبر سال گذشته گفت: اگر چیزی تغییر نکند، بسیار بعید است که ایالات متحده از جدول زمانی پیش‌بینی‌شده چین پیشی بگیرد.

چین با موشک «لانگ مارچ-۱۰»( Long March-10)، فضاپیمای سرنشین‌دار منگژو(Mengzhou) و فرودگر قمری لانیو(Lanyue)، پیشرفت آرامی دارد.

این شور پروازهای ارتفاع صفر و فرار از فشار دینامیکی حداکثر «منگژو»، آزمایش‌های فرود و برخاست «لانیو» و تأییدهای احتراق و پرواز در ارتفاع پایین «لانگ مارچ-۱۰» را تکمیل کرده است و یک پرواز آزمایشی بدون سرنشین «منگژو» می‌تواند امسال به پرواز درآید.

بازنگری آیزاکمن ممکن است مسیری را برای تثبیت برنامه‌ای که با تأخیرها و افزایش هزینه‌ها دست و پنجه نرم کرده است، ارائه دهد. با این حال، اینکه آیا در نهایت به ایالات متحده اجازه می‌دهد رهبری خود را در پروازهای فضایی انسانی حفظ کند، همچنان یک سؤال بی‌پاسخ است.

منبع: ایسنا