جادوی باستانی در قلب آمازون / «طلای سیاه آمازون» چیست؟

جنگل‌های بارانی آمازون به تنوع زیستی خیره‌کننده‌اش مشهور است، اما رازی که در زیر لایه‌های سبز آن نهفته، شاید شگفت‌انگیزتر از خود جنگل باشد.

 پژوهشگران از قرن نوزدهم در جنگل‌های تاریک آمازون با لکه‌های مرموزی از خاک سیاه و بسیار غنی روبرو شده‌اند که با خاک‌های شنی و ضعیف اطراف خود تفاوت فاحشی دارد. این خاک که «خاک سیاه آمازون» نامیده می‌شود، نه تنها گیاهان را با سرعتی باورنکردنی رشد می‌دهد، بلکه قادر است مقادیر عظیمی کربن را در دل خود حبس کند.

طلای سیاه آمازون

برخلاف تصور عموم، خاک طبیعی آمازون لایه‌ای نازک، شنی و فقیر از نظر مواد مغذی است. اما ترا پرتا (Terra Preta) یا خاک سیاه آمازون داستانی متفاوت دارد. در این خاک، رشد گیاهان شگفت‌انگیز است و درختان در این خاک تا ۶ برابر بلندتر از خاک‌های معمولی رشد می‌کنند. افزودن فقط ۲۰ درصد از این خاک به زمین‌های فرسوده، سرعت رشد محصولات کشاورزی را دو برابر می‌کند چرا که طلای سیاه آمازون سرشار از نیتروژن، پتاسیم، فسفر و دارای سطح pH بسیار بالاتری نسبت به محیط اطراف است.

بزرگترین سوال دانشمندان این است که این لکه‌های پراکنده چگونه به وجود آمده‌اند؟ دو نظریه اصلی در این باره وجود دارد. 

۱ - مهندسی هوشمندانه جوامع باستانی

بسیاری از باستان‌شناسان معتقدند این خاک حاصل زندگی روزمره میلیون‌ها بومی آمازون در هزاران سال پیش است. شواهد نشان می‌دهد که این خاک ترکیبی از بقایای مواد غذایی و استخوان حیوانات، خاکستر و زغال چوب و تکه‌های سفال و فضولات انسانی است.

تحقیقات روی قوم کویکورو (Kuikuro) در آمازون امروزی نشان می‌دهد که آن‌ها به عمد پسماندهای خود را با خاکستر و زغال ترکیب کرده و در اطراف دهکده پخش می‌کنند تا زمین را برای کشاورزی بارور کنند.

۲ - فرآیندهای زمین‌شناسی

برخی دیگر از دانشمندان، مانند پروفسور لوکاس سیلوا، معتقدند که عناصر معدنی موجود در این خاک قدمتی فراتر از حضور انسان در منطقه دارند و احتمالا جریانات رودخانه‌ای در انتقال این مواد نقش داشته‌اند که بعدها توسط انسان‌ها تقویت شده است.

دانشمندان در پروژه‌هایی نظیر Terra Preta Nova تلاش می‌کنند تا این فرمول باستانی را کپی کنند، اما بازسازی کامل آن بسیار دشوار است. راز اصلی احتمالا در میکروب‌ها و زغال زیستی (Biochar) نهفته است. زغال به خاک کمک می‌کند تا مواد مغذی را در برابر شستشوی ناشی از باران‌های شدید حفظ کند.

خاک سیاه آمازون ثابت می‌کند که انسان‌های باستان نه تنها با طبیعت هماهنگ بودند، بلکه توانسته‌اند سیستمی پایدار برای تقویت محیط زیست خود خلق کنند.

منبع: خبرآنلاین