عکس| جنگنده‌های ترکیه مشتریان جدیدی پیدا کردند

ترکیه در سال‌های اخیر تلاش کرده تا جایگاه خود را در صنعت هوافضا از یک تولیدکننده منطقه‌ای به یک بازیگر جهانی ارتقا دهد. قراردادهای تازه با اندونزی و مذاکرات اولیه با اسپانیا نشان می‌دهد که این کشور حالا نه‌ تنها روی فروش تجهیزات نظامی، بلکه روی ارائه یک مدل همکاری صنعتی و فناورانه تمرکز کرده است؛ مدلی که در آن تولید، توسعه و حتی دکترین عملیاتی به‌ صورت مشترک شکل می‌گیرد.

اسپانیا و قاآن؛ جست‌وجوی جایگزین در دوران گذار

براساس گزارش armyrecognition، در سوی دیگر اروپا، گزارش‌ها از آغاز گفتگوهای اولیه میان ترکیه و اسپانیا درباره احتمال خرید جنگنده قاآن خبر می‌دهند. این مذاکرات پس از قرارداد ۳٫۱۲ میلیارد یورویی مادرید برای خرید جت‌های آموزشی Hürjet شکل گرفته و نشان‌دهنده علاقه اسپانیا به گسترش همکاری دفاعی با ترکیه است.

اسپانیا در حال حاضر با مشکلاتی مانند فرسودگی ناوگان قدیمی EF-۱۸، تأخیر در پروژه FCAS و تردید درباره خرید F-۳۵ روبه‌روست؛ شرایطی که باعث شده تا به گزینه‌های جدید فکر کند.

چالش‌های هوایی و دریایی اسپانیا

نیروی هوایی اسپانیا با یک شکاف قابل توجه در توان عملیاتی مواجه است؛ شکافی که تا عملیاتی شدن پروژه نسل ششم اروپایی ادامه خواهد داشت. در بخش دریایی هم وابستگی به جنگنده‌های عمودپرواز هریر، این کشور را عملا به سمت F-۳۵B سوق داده است.

در چنین شرایطی، قاآن به‌عنوان یک گزینه جایگزین مطرح شده، اما محدودیت‌هایی مانند نبود قابلیت عمودپرواز همچنان نقش مهمی در تصمیم‌گیری نهایی ایفا می‌کند.

قاآن در برابر F-۳۵؛ بحث استقلال یا وابستگی

یکی از محورهای اصلی بحث در اسپانیا، مسئله وابستگی فناورانه به آمریکا در پروژه F-۳۵ است. ترکیه در پیشنهاد خود تلاش کرده این نگرانی را کاهش دهد و بر کنترل نرم‌افزاری بومی و مشارکت صنعتی کشورها تاکید کند.

بر این اساس، شرکت‌های اسپانیایی می‌توانند در توسعه و پشتیبانی قاآن نقش مستقیم داشته باشند؛ موضوعی که در مدل F-۳۵ کمتر دیده می‌شود.

توانمندی‌ها و محدودیت‌های قاآن

مقامات ترکیه ادعا می‌کنند که قاآن در برخی شاخص‌ها مانند ظرفیت حمل تسلیحات و توان مانور، حتی از F-۳۵ هم عملکرد بهتری دارد. طراحی دو موتوره آن نیز سطح ایمنی بالاتری فراهم می‌کند.

با این حال، وابستگی اولیه به موتورهای آمریکایی و قرار داشتن در مراحل آزمایشی توسعه، هنوز از چالش‌های مهم این پروژه محسوب می‌شود.

قزل‌الما؛ اولین صادرات جنگنده بدون سرنشین به اندونزی

براساس گزارش armyrecognition، اندونزی در تاریخ ۶ می ۲۰۲۶ با امضای قراردادی در نمایشگاه SAHA، به نخستین مشتری خارجی جنگنده بدون سرنشین بایراکتار قزل‌الما تبدیل شد. این قرارداد اولیه شامل ۱۲ فروند است و گزینه خرید ۴۸ فروند دیگر را هم در بر می‌گیرد که در صورت فعال شدن، ناوگان نهایی به ۶۰ هواگرد خواهد رسید.

این توافق صرفا یک خرید نظامی نیست، بلکه آغاز دسترسی جاکارتا به نسل جدیدی از جنگنده‌های خودمختار محسوب می‌شود؛ پلتفرم‌هایی که برای ماموریت‌های تهاجمی و نبردهای هوایی طراحی شده‌اند و نقش مهمی در افزایش بازدارندگی اندونزی در منطقه هند-آرام خواهند داشت.

انتقال فناوری و تولید مشترک

بر اساس این قرارداد، بخشی از پروژه از جمله ایجاد خطوط تولید، زیرساخت‌های تعمیر و نگهداری و آموزش نیروهای محلی در داخل اندونزی اجرا خواهد شد. شرکت بایکار همچنین همکاری گسترده‌تری را با صنایع دفاعی اندونزی در حوزه پهپادهای TB۳ و Akinci و حتی جنگنده قاآن دنبال می‌کند.

در کنار این پروژه‌ها، موضوع استفاده احتمالی از ناو هواپیمابر «جوزپه گاریبالدی» به‌عنوان پایگاه متحرک پهپادی هم مطرح شده که می‌تواند نقش اندونزی را در عملیات دریایی تقویت کند.

ریشه قزل‌الما به برنامه MIUS بایکار در سال ۲۰۱۳ بازمی‌گردد؛ پروژه‌ای که هدف آن توسعه یک جنگنده بدون سرنشین برای عملیات در محیط‌های به‌شدت متخاصم بود.

این پلتفرم طی سال‌های اخیر به سرعت پیشرفت کرده است؛ از نخستین پرواز موفق در سال ۲۰۲۲ گرفته تا پرواز گروهی کاملا خودمختار در سال ۲۰۲۵. همچنین در همان سال، این جنگنده بدون سرنشین توانست یک جنگنده F-۱۶ را با استفاده از رادار AESA بومی رهگیری کند؛ دستاوردی که توجه بسیاری از تحلیلگران نظامی را جلب کرد.

قزل‌الما با طراحی پنهان‌کار و بال دلتا ساخته شده تا سطح مقطع راداری پایینی داشته باشد. این هواگرد حدود ۱۴٫۵ متر طول و ۱۰ متر دهانه بال دارد و می‌تواند تا ۸٫۵ تن وزن برخاست داشته باشد و ۱٫۵ تن تسلیحات حمل کند.

این جنگنده بدون سرنشین در نسخه‌های مختلف، از مدل‌های مادون‌صوت گرفته تا نسخه‌های دو موتوره با توان نزدیک به مافوق‌صوت، توسعه یافته است. همچنین قابلیت عملیات از روی ناوهای کوتاه‌باند بدون نیاز به منجنیق، یکی از ویژگی‌های مهم آن به شمار می‌رود.

نتیجه‌گیری؛ تغییر در منطق خرید تسلیحات

هم اندونزی و هم اسپانیا، هر کدام به شکلی متفاوت، نشان می‌دهند که صنعت دفاعی در حال حرکت به سمت مدل‌های جدید همکاری و خرید است؛ مدلی که در آن فقط توان رزمی اهمیت ندارد، بلکه کنترل فناوری، استقلال عملیاتی و مشارکت صنعتی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای پیدا کرده‌اند. ترکیه هم با قزل‌الما و قاآن تلاش می‌کند تا جای خود را در مرکز این تغییرات تثبیت کند.

منبع: خبرآنلاین