عکس| قوری قلعه؛ غاری با قدمت ۶۵ میلیون سال که رکورددار آسیاست

استان کرمانشاه همواره به عنوان یکی از قطب‌های گردشگری طبیعی و تاریخی ایران شناخته می‌شود. در میان آثار شگفت‌انگیز این دیار، غار «قوری قلعه» درخششی ویژه دارد. غاری که نه تنها در ایران و خاورمیانه، بلکه در جهان حرفی برای گفتن دارد؛ غاری که در دل کوه‌های زاگرس، رازهای نهفته از میلیون‌ها سال پیش را در سینه خود محفوظ نگه داشته است.

قوری قلعه؛ پیشینه‌ای به وسعت ۶۵ میلیون سال

غار قوری قلعه که در ۹۰ کیلومتری شمال غربی کرمانشاه و در نزدیکی شهر پاوه واقع شده، یکی از کهن‌ترین پدیده‌های زمین‌شناسی غرب کشور است. این غار که به عنوان بزرگترین غار آبی جهان و طولانی‌ترین غار آبی آسیا شناخته می‌شود، قدمتی بالغ بر ۶۵ میلیون سال دارد و از رسوبات آهکی دوره‌های کرتاسه و تریاس تشکیل شده است.

نام «قوری قلعه» برگرفته از دژی در نزدیکی غار است که مربوط به دوره ساسانیان می‌شود. اهالی کرد منطقه این دژ را «گوره‌قلعه» به معنای «دژ بزرگ» می‌نامیدند که به تدریج به «قوری قلعه» تغییر یافته است.

کشف توسط غارشناسان خارجی

بر اساس اسناد تاریخی، غار قوری قلعه در دهه ۱۹۷۰ میلادی توسط تیمی از غارشناسان بریتانیایی و فرانسوی کشف شد. این گروه ماجراجو، ۶۲۰ متر از ابتدای غار را بررسی کردند، اما زمانی که به نقطه‌ای رسیدند که سطح آب تا سقف غار بالا می‌رفت، مجبور به توقف شدند.

طول کل غار حدود ۱۲ کیلومتر تخمین زده شده است، اما متأسفانه تنها حدود ۵/۱ کیلومتر از آن برای بازدید عموم قابل دسترسی است و بقیه مسیر نیازمند تجهیزات غواصی و تخصص ویژه است.

یافته‌های ارزشمند در دل غار

غار قوری قلعه علاوه بر زیبایی‌های طبیعی، از نظر باستان‌شناسی نیز غنی است. کاوش‌ها در این منطقه منجر به کشف اشیاء ارزشمندی از جمله سکه‌ها، بشقاب‌ها و قطعات سفالی مربوط به دوره ساسانیان (۶۵۱-۲۲۴ میلادی) شده است. همچنین در ویرانه‌های دژ نزدیک غار، جمجمه‌های انسانی و ظروف سفالی منقش به نقوش حیوانات، طرح‌های اسلیمی و گل‌ها کشف شده که نشان از اهمیت تاریخی این منطقه دارد.

زیستگاه خفاش‌های گوش‌موشی

از منظر جانورشناسی، غار قوری قلعه زیستگاه خفاش‌های کمیاب «گوش‌موشی» است. این گونه خاص از خفاش‌ها که در دیگر نقاط ایران کمتر دیده می‌شوند، در این غار زندگی می‌کنند و بر اهمیت اکولوژیکی این اثر طبیعی افزوده‌اند.

شرایط فیزیکی و اقلیمی غار

دمای هوای داخل غار قوری قلعه در تمام فصول سال بین ۷ تا ۱۱ درجه سانتی‌گراد است و هوای آن بسیار مرطوب می‌باشد. در برخی بخش‌ها، عمق آب به ۱۴ متر می‌رسد و رودخانه‌ای زیرزمینی در آن جاری است که زیبایی خاصی به فضا بخشیده است. تالارهای بزرگ غار با چکیده‌ها و چکنده‌های آهکی طبیعی تزئین شده‌اند که هر کدام به تنهایی یک اثر هنری خلق‌شده توسط طبیعت هستند.

مقصد میلیون‌ها گردشگر

آمارها نشان می‌دهد که غار قوری قلعه یکی از پرطرفدارترین جاذبه‌های گردشگری در غرب کشور است. بر اساس مطالعات انجام‌شده، تعداد بازدیدکنندگان سالانه این غار بیش از ۵۰۰ هزار نفر است.

این حجم از استقبال، تأثیر قابل توجهی بر توسعه روستایی منطقه گذاشته و زمینه اشتغال بیش از ۲۰۰ نفر را به صورت تمام‌وقت در اطراف غار فراهم کرده است. روستای قوری قلعه به یکی از مقاصد اصلی گردشگران داخلی و حتی گردشگران عراقی تبدیل شده است.

ثبت ملی و جایگاه در گردشگری

غار قوری قلعه به عنوان یکی از آثار طبیعی ارزشمند ایران، در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. این غار همراه با غار پراو، ۲ اثر طبیعی ملی مهم استان کرمانشاه به شمار می‌روند.

یکی از نکات جالب توجه درباره این غار، باور برخی از مردم محلی است که معتقدند انتهای غار به زیر شهر پاوه می‌رسد. هرچند این فرضیه هنوز از نظر علمی اثبات نشده، اما بر جذابیت‌های افسانه‌ای این پدیده شگفت‌انگیز افزوده است.

موقعیت جغرافیایی و دسترسی

غار قوری قلعه در دره زیبای «هفت ماران» و در فاصله ۱۰ کیلومتری از شهر پاوه قرار دارد. برای دسترسی به این غار، باید از مسیر کرمانشاه به پاوه حرکت کرد و پس از طی حدود ۸۴ کیلومتر، به جاذبه‌ای رسید که تیتر بزرگترین مجلات گردشگری جهان را به خود اختصاص داده است.

غار قوری قلعه نه تنها یک پدیده زمین‌شناسی کم‌نظیر، بلکه نمادی از ظرفیت‌های عظیم گردشگری استان کرمانشاه است؛ استانی که با داشتن آثاری چون طاق‌بستان، بیستون و قوری قلعه، همواره مقصدی جذاب برای عاشقان تاریخ و طبیعت بوده و خواهد بود.

منبع: ایرنا