دانشمندی که برای کشف راز رادیوم، آن را به بازوی خودش بست!

در آغاز قرن بیستم، جهان تازه با پدیده‌ای شگفت‌انگیز به نام رادیواکتیویته آشنا شده بود. دانشمندان می‌دانستند برخی عناصر بدون هیچ منبع انرژی ظاهری، پرتوهایی نامرئی منتشر می‌کنند، اما هنوز هیچ‌کس از اثر این پرتوها بر بدن انسان اطلاع دقیقی نداشت.

در چنین فضایی، پی‌یر کوری، فیزیکدان برجسته فرانسوی و برنده جایزه نوبل، تصمیم گرفت پاسخ این پرسش را با آزمایشی روی بدن خودش پیدا کند.

کوری که همراه همسرش ماری کوری موفق به کشف و مطالعه عنصر رادیوم شده بود، می‌خواست بداند تماس مستقیم این ماده با پوست چه پیامدی دارد. او لوله‌ای کوچک حاوی نمک رادیوم را با یک بند به پوست بازوی خود بست و آن را حدود ۱۰ ساعت در همان وضعیت نگه داشت.

چند روز بعد، نخستین نشانه‌ها ظاهر شدند.

ابتدا پوست محل تماس قرمز شد، سپس التهاب شدیدی ایجاد کرد و در ادامه به زخمی عمیق و دردناک تبدیل شد. این زخم هفته‌ها و حتی ماه‌ها طول کشید تا بهبود پیدا کند و به‌خوبی نشان داد که پرتوهای رادیواکتیو می‌توانند سلول‌های زنده را از بین ببرند.

در آن زمان، این کشف هم نگران‌کننده بود و هم امیدوارکننده.

اگر رادیوم می‌تواند بافت سالم را تخریب کند، آیا می‌توان از همین ویژگی برای نابود کردن سلول‌های بیمار استفاده کرد؟

همین پرسش، مسیر پژوهش‌های پزشکی را تغییر داد. پزشکان دریافتند که اگر پرتوهای ناشی از مواد رادیواکتیو بتوانند سلول‌های سالم را تخریب کنند، شاید بتوان از همین ویژگی برای نابودی سلول‌های سرطانی نیز بهره برد.

این ایده، در کنار پژوهش‌های گسترده دانشمندان دیگر، به شکل‌گیری روش‌های پرتودرمانی (رادیوتراپی) انجامید؛ روشی که امروزه عمدتاً با دستگاه‌های تولیدکننده پرتوهای پرانرژی و در برخی موارد با منابع رادیواکتیو انجام می‌شود و یکی از مهم‌ترین ابزارهای درمان بسیاری از سرطان‌هاست.

نکته جالب آن است که در آن دوران، خطرات تشعشعات هنوز شناخته نشده بود. بسیاری از دانشمندان بدون دستکش، لباس محافظ یا سپرهای سربی با مواد رادیواکتیو کار می‌کردند. حتی ماری کوری سال‌ها لوله‌های رادیوم را در جیب لباس خود حمل می‌کرد، زیرا از درخشش زیبای آن در تاریکی لذت می‌برد؛ بی‌آنکه بداند این پرتوها چه آسیبی به بدن وارد می‌کنند.

امروزه می‌دانیم قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض پرتوهای یونیزان می‌تواند باعث سوختگی، آسیب ژنتیکی و افزایش خطر سرطان شود. به همین دلیل استفاده از مواد رادیواکتیو اکنون تحت سخت‌گیرانه‌ترین استانداردهای ایمنی انجام می‌شود.

سرنوشت پی‌یر کوری اما با تشعشعات پایان نیافت. او در سال ۱۹۰۶، در ۴۶ سالگی، بر اثر برخورد با یک درشکه اسبی در خیابان‌های پاریس جان باخت. با این حال، پژوهش‌های او و همسرش مسیر علم فیزیک و پزشکی را برای همیشه تغییر داد.

منبع: عصر ایران