اینجا فاصله خورشید تا مشتری فقط ۲.۵ برابر است!؛ رکوردی جدید در دنیای سیارهها
اخترشناسان سیارهای به بزرگی زحل را در مداری تنگ به دور یک ستاره کوتوله سرخ رصد کردهاند؛ ستارهای که جرم آن تنها ۲۱ درصد خورشید است. این کشف، تصویر سادهای را که از تولد سامانههای خورشیدی در ذهن داشتیم، بر هم زده است.
آیا یک ستاره کوچک میتواند میزبان سیارهای بسیار بزرگتر از آنچه قوانین فیزیک اجازه میدهند، باشد؟ به نظر میرسد پاسخ مثبت است، اما دانشمندان هنوز نمیدانند این اتفاق چگونه ممکن شده است.
تصور کنید در یک اتاق کوچک، یک توپ غولپیکر را جای دهید که تقریباً تمام فضا را پر میکند. این دقیقاً همان چیزی است که اخترشناسان در سامانه TOI-۶۸۹۴ مشاهده کردهاند.
یک سیاره غول پیکر
یک سیاره گازی غولپیکر که تنها ۲.۵ برابر کوچکتر از ستاره میزبان خود است، در حالی که در سامانه خورشیدی خودمان، قطر خورشید ۱۰ برابر بزرگتر از مشتری است. اخترشناس ادوارد برایانت از دانشگاه واریک، که سرپرستی این پژوهش را بر عهده داشته، میگوید این کشف این سوال را مطرح میکند که چگونه یک ستاره چنین کوچک میتواند میزبان چنین سیاره بزرگی باشد.
معمای یک ستاره و یک غول
در سامانه خورشیدی خودمان، خورشید به عنوان یک ستاره متوسط، ۱۰ برابر بزرگتر از مشتری است. این نسبت طبیعی به نظر میرسد، زیرا ستارگان معمولاً بسیار بزرگتر از سیارههای اطراف خود هستند. اما سامانه TOI-۶۸۹۴ این قاعده را شکسته است. ستاره مرکزی این سامانه، یک کوتوله سرخ است؛ کوچکترین و رایجترین نوع ستارگان در کهکشان راهشیری که جرم آن تنها ۲۱ درصد خورشید است و نور آن ۲۵۰ برابر کمنورتر از خورشید میدرخشد. سیاره کشفشده، با وجود این که از نظر قطر اندکی بزرگتر از زحل و کمی کوچکتر از مشتری است، تنها ۲.۵ برابر از ستارهٔ خود کوچکتر است. این یعنی نسبتی که تا پیش از این ناشناخته بود.
مشکل تولد یک غول
برای درک این معمای کیهانی باید به چگونگی تولد یک سامانه خورشیدی نگاه کنیم. یک سامانه با یک ابر بزرگ از گاز و غبار (ابر مولکولی) شروع میشود که تحت تأثیر گرانش خود، فروریخته و ستاره مرکزی را تشکیل میدهد. مواد باقیمانده در یک قرص پیشسیارهای به دور آن میچرخند و به مرور زمان، سیارهها را میسازند.
ابرهای کوچکتر، ستارگان کوچکتری تولید میکنند و قرصهای کوچکتر نیز ماده کمتری برای ساخت سیاره در اختیار دارند.
یک سیاره داغ و عجیب!
سیاره TOI-۶۸۹۴b (نام علمی این جرم) یک سیاره گازی است که بسیار شبیه به زحل و مشتری در سامانه خودمان است، نه یک سیاره سنگی مانند زمین. این سیاره به طرز باورنکردنی به ستاره خود نزدیک است و فاصله آن ۴۰ برابر کمتر از فاصله زمین تا خورشید است.
این نزدیکی باعث میشود که مدار آن تنها حدود سه روز طول بکشد. همین نزدیکی، سطح آن را به شدت داغ میکند، هرچند به اندازه آن دسته از سیارههای گازی که "مشتریهای داغ" نامیده میشوند و در مدار بسیار نزدیک به ستارگان بزرگتر قرار دارند، داغ نیست.
منبع: همشهری
