شهاب‌سنگ سوئیس: داده‌های تازه درباره یخ‌های یک‌کیلومتری دوران یخبندان

در ژورای برن هر روز قطعات بیشتری از شهاب سنگ توانبرگ پیدا می‌شود و شمار آنها به بیش از ۲۲۰۰ رسیده است. این آهن شهاب‌سنگی نادر برای پژوهشگران بسیار ارزشمند است.

در کانتون برن، بالای دریاچه بیل، در توانبرگ و روی کوه مون سوژه، یکی از مهم‌ترین میدان‌های پراکندگی شهاب‌سنگ در اروپا قرار دارد. در این منطقه دهه‌هاست که هر از گاهی قطعات یک جرم آسمانی استثنایی کشف می‌شود.

تعداد نمونه‌های شناخته‌شده اکنون به بیش از ۲۲۰۰ قطعه رسیده است و به این ترتیب ابعاد این شهاب‌سنگ به‌مراتب بزرگ‌تر از آن چیزی است که در ابتدا تصور می‌شد.

شهاب‌سنگ توانبرگ به شکل یک توده بزرگ واحد روی زمین نیفتاد، بلکه هنگام ورود به جو منفجر شد. آوار آن در منطقه‌ای به وسعت حدود شش کیلومتر در ژورای امروزی کانتون برن پراکنده شده است.

دانشمندان برآورد می‌کنند این جرم آسمانی حدود ۱۷۵ هزار سال پیش به زمین برخورد کرده است. اندازه اولیه آن احتمالا بین ۴ تا ۲۰ متر بوده و دست‌کم ۲۵۰ تن وزن داشته است.

نخستین کشف در سال ۱۹۸۴

داستان کشف این شهاب‌سنگ در ۹ مه ۱۹۸۴ آغاز شد. آن زمان یک زن کشاورز سوئیسی در مزرعه خود به قطعه‌ای غیرعادی به وزن حدود ۱۵ کیلوگرم برخورد. در ابتدا مشخص نبود این جسم چیست، اما بررسی‌های بعدی نشان داد نمونه پیدا شده از آهن تشکیل شده و واقعا منشأ فرازمینی دارد.

در دهه‌های بعدی قطعات بیشتری پیدا شد. به‌ویژه جست‌وجوی سیستماتیک با فلزیاب باعث شد تعداد قطعات شناخته‌شده به‌طور چشمگیری افزایش یابد.

یافته‌های جدید از سال ۲۰۲۶: دهه‌ها پس از نخستین کشف، همچنان قطعاتی از این شهاب‌سنگ از دل زمین بیرون آورده می‌شود.یافته‌های جدید از سال ۲۰۲۶: دهه‌ها پس از نخستین کشف، همچنان قطعاتی از این شهاب‌سنگ از دل زمین بیرون آورده می‌شود.

بِدا هوفمان، زمین‌شناس موزه تاریخ طبیعی برن، به رادیو سوئیس (اس‌آر‌اف) گفت: «ده سال پیش فقط ۴۰۰ قطعه داشتیم، اکنون تعداد قطعات به بیش از ۲۲۰۰ رسیده است.»

شهاب‌سنگی بسیار نادر

شهاب‌سنگ توانبرگ از گروه شهاب‌سنگ‌های آهنی است و در رده بسیار نادر IIG طبقه‌بندی می‌شود. این تنها شهاب‌سنگ آهنی شناخته‌شده از نوع IIG در اروپاست. این دسته از شهاب‌سنگ‌ها از جمله به‌خاطر میزان غیرمعمول کم نیکل و مقدار بالای فسفر شناخته می‌شوند و در سراسر جهان فقط نمونه‌های اندکی از آن‌ها شناسایی شده است.

این قطعات برای علم ارزش ویژه‌ای دارند؛ می‌توانند سرنخ‌هایی درباره ترکیب و سیر تحول اجرام آسمانی به دست دهند و امکان نگاهی به تاریخ اولیه منظومه خورشیدی ما را فراهم کنند.

نقش یخچال‌ها در پراکندگی قطعات

این تکه‌ها همچنین برای پژوهش در مورد تاریخ چشم‌اندازهای طبیعی سوئیس جالب توجه‌اند.

به گفته کارشناسان، بخشی از قطعات تازه کشف‌شده توسط یخچال‌های طبیعی جابه‌جا شده‌اند. حدود ۱۷۵ هزار سال پیش، یخچال‌های عظیم بخش‌های وسیعی از فلات مرکزی سوئیس را می‌پوشاندند و ضخامت لایه یخ در برخی نقاط به بیش از یک کیلومتر می‌رسید. از آن‌جا که قطعات تازه در ارتفاعاتی بالاتر از نمونه‌های پیشین پیدا شده‌اند، می‌توانند دیدگاه‌های تازه‌ای درباره حجم عظیم این توده‌های یخی در دوران یخبندانِ ماقبل آخر ارائه کنند.

به این ترتیب این قطعات تا حدی شاهدان دو دوره زمانی‌اند: در اصل از فضا آمده‌اند، اما بعدتر بخشی از تاریخ زمین شده و تحت تأثیر فرایندهای شکل‌دهنده چشم‌انداز در دوران یخبندان قرار گرفته‌اند.

جست‌وجو ادامه دارد

جست‌وجو در توانبرگ و کوه مون سوژه هنوز به پایان نرسیده و پژوهشگران و شکارچیان شهاب‌سنگ همچنان با فلزیاب به دنبال بقایای جدید می‌گردند.

این کار اما به آن سادگی که به نظر می‌رسد نیست، چون در خاک قطعات فلزی دیگری نیز وجود دارد که هیچ ربطی به شهاب‌سنگ ندارند، مانند فویل آلومینیومی یا میخ. ضمن این‌که برای انجام چنین جست‌وجویی باید از اداره مسئول باستان‌شناسی مجوز گرفت.

این کشفیات نشان می‌دهد که میدان شهاب‌سنگی سوئیس هنوز چه ظرفیت‌هایی دارد؛ با یافتن هر قطعه جدید، پژوهشگران اطلاعات بیشتری درباره جرم آسمانی اولیه و تاریخ برخورد آن به دست می‌آورند.

منبع: یورونیوز