ماجرای هزاران «اردک پلاستیکی» که سالها در اقیانوس سفر کردند
بستهبندیهای مقوایی اسباببازیها خیلی زود در آب دریا از بین رفت، اما اردکهای پلاستیکی به دلیل توخالی و شناور بودن و همچنین ساختار بسته و نفوذناپذیرشان روی آب باقی ماندند. مهمتر از همه اینکه شکل و رنگ مشخص آنها باعث میشد هر کسی بتواند آنها را بهراحتی شناسایی کند و همین ویژگی، این حادثه را به فرصتی ارزشمند برای مطالعه جریانهای اقیانوسی تبدیل کرد.
فرادید| تعداد ۲۸۸۰۰ اسباببازی پلاستیکی حمام شامل اردکهای زرد، سگهای آبی قرمز، لاکپشتهای آبی و قورباغههای سبز، که در چین ساخته شده و با نام «دوستان شناور» توسط شرکت «فرست ییرز» فروخته میشدند، در ۱۰ ژانویه ۱۹۹۲ در مختصات ۴۴٫۷ درجه شمالی و ۱۷۸٫۱ درجه شرقی به درون آبهای اقیانوس آرام شمالی افتادند؛ نقطهای در پهنهای باز از اقیانوس که از هر خشکی بسیار دور بود و فاصله چندانی با خط بینالمللی تاریخ نداشت.
به گزارش فرادید؛ این اسباببازیها تنها محمولهای نبودند که به دریا افتادند. در جریان یک طوفان شدید، ۱۲ کانتینر، هر یک به طول ۱۲٫۲ متر، از عرشه یک کشتی کانتینربر در مسیر هنگکنگ به تاکوما در ایالت واشنگتن به دریا سقوط کردند.
بستهبندیهای مقوایی اسباببازیها خیلی زود در آب دریا از بین رفت، اما اردکهای پلاستیکی به دلیل توخالی و شناور بودن و همچنین ساختار بسته و نفوذناپذیرشان روی آب باقی ماندند. مهمتر از همه اینکه شکل و رنگ مشخص آنها باعث میشد هر کسی بتواند آنها را بهراحتی شناسایی کند و همین ویژگی، این حادثه را به فرصتی ارزشمند برای مطالعه جریانهای اقیانوسی تبدیل کرد.
اهمیت این اتفاق برای اقیانوسشناسی فیزیکی بسیار بیشتر از یک حادثه ساده مربوط به محمولههای گمشده بود. جسمی شناور که منشأ، تاریخ رها شدن و موقعیت دقیق آن مشخص باشد، در واقع یک آزمایش علمی آماده است؛ آزمایشی که نیازی به بودجه پژوهشی ندارد.
کِرتیس اِبِسمایر، اقیانوسشناس ساکن سیاتل که پیشتر نیز مسیر محمولههای گمشده در دریا را دنبال کرده بود، همراه با دبلیو. جیمز اینگرام جونیور از مرکز علوم شیلات آلاسکا در سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا، متوجه اهمیت این اتفاق شدند. اینگرام مدلی برای شبیهسازی جریانهای سطحی اقیانوس به نام «سامانه شبیهسازی جریانهای سطحی اقیانوس» داشت. آنها یافتههای خود را در ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۴ در مجله «ایوس» منتشر کردند.
از خط تاریخ تا سیتکا
اسباببازیها در همان سالی که در دریا گم شدند، به آلاسکا رسیدند. اِبِسمایر در گزارش خود از این حادثه نوشته است که آنها در ماههای اوت و سپتامبر ۱۹۹۲، پس از طی حدود ۲۲۰۰ مایل دریایی، در نزدیکی سیتکا به ساحل رسیدند و صدها مورد از آنها پیدا شد. بنابراین نخستین سفر آنها به ساحل آلاسکا تنها چند ماه طول کشید و حدود ۳۲۰۰ کیلومتر آبهای آزاد را دربر گرفت.
بیشتر کسانی که در سال ۱۹۹۲ این اسباببازیها را پیدا کردند، اطلاعات منظمی از یافتههای خود ثبت نکردند. ثبت دقیق و مستمر ماجرا از سال بعد آغاز شد و دو نفر نقش اصلی را در آن داشتند.
دین اوربیسون و پسرش تایلر که در سواحل اطراف سیتکا به جمعآوری اشیای دریایی میپرداختند، از سال ۱۹۹۳ تاریخ و محل پیدا شدن هر اسباببازی را ثبت کردند و بیش از یک دهه این کار را ادامه دادند. آنها در جشنواره ساحلگردانان سیتکا در ژوئیه ۲۰۰۴، تعداد ۱۱۱ اسباببازی را که بین سالهای ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۴ پیدا کرده بودند به نمایش گذاشتند و تعداد یافتههایشان تا سال ۲۰۰۵ به ۱۲۴ مورد رسید.
هر چهار نوع اسباببازی تقریباً به نسبت مشابهی در میان یافتهها وجود داشت: ۳۵ درصد اردک، ۲۶ درصد سگ آبی، ۲۱ درصد قورباغه و ۱۸ درصد لاکپشت. این نسبت بیشتر با پراکندگی تصادفی اسباببازیهای یک محموله سازگار بود تا اینکه نشان دهد یکی از انواع در مسیر دریا ماندگاری بیشتری داشته است.
اِبِسمایر اشاره میکند که نخستین اوج یافتهها در سال ۱۹۹۲ رخ داد؛ یعنی پیش از آنکه خانواده اوربیسون ثبت منظم یافتهها را آغاز کنند. در آن سال ساحلگردانان دیگر نیز از پیدا شدن صدها اسباببازی خبر داده بودند.
بخشی از این اسباببازیها نیز مسیر متفاوتی را طی کردند. بر اساس مدل شبیهسازی جریانهای سطحی اقیانوس، برخی از آنها به سمت شمال و از طریق تنگه برینگ وارد اقیانوس منجمد شمالی شدند. سپس ممکن بود یخهای شناور آنها را در مسیر خود از نزدیکی قطب شمال حمل کرده و در نهایت به اقیانوس اطلس منتقل کنند.
آنچه این حادثه در نهایت به وجود آورد، بیش از آنکه یک نتیجه منفرد باشد، یک روش پژوهشی بود: سالها ثبت گزارشهای ساحلگردانان، همراه با تاریخ و محل دقیق هر یافته، با یک مدل جریان اقیانوسی ترکیب شد و دادههای واقعی برای اصلاح و آزمون مدل به کار رفتند.
اِبِسمایر ثبت اطلاعات را مدتها پس از آنکه ماجرا از خبرها خارج شد ادامه داد. تا آن زمان او پیشبینی کرده بود که اسباببازیها ممکن است تا سال ۲۰۲۲ حدود ۱۰ بار گرداب زیرقطبی اقیانوس آرام را دور زده باشند.
تا سال ۲۰۰۷، تعداد اسباببازیهای گزارششده که پیدا شده بودند حدود ۳٫۳ درصد کل محموله را تشکیل میداد؛ تقریباً همان میزان بازیابی که همین دو پژوهشگر در مورد محمولهای از کفشهای ورزشی نایک که در سال ۱۹۹۰ در دریا گم شده بود نیز مشاهده کرده بودند.
ماجرای «اردکهای شناور» نشان داد سطح اقیانوس سامانهای آهسته، چرخشی و همراه با اتلاف است؛ و اینکه ۲۸۸۰۰ شیء یکسان که ناگهان وارد آن شوند، میتوانند سالها اطلاعاتی درباره نحوه حرکت آبهای اقیانوسی در اختیار دانشمندان بگذارند؛ به شرط آنکه کسی حاضر باشد مسیر آنها را ثبت و دنبال کند.
