عکس| نخستین نمونه جنگنده بدون سرنشین X-BAT با قابلیت برخاست و فرود عمودی رونمایی شد

شرکت Shield AI ساخت نخستین نمونه اولیه در ابعاد واقعی هواپیمای رزمی خودمختار X-BAT را به پایان رسانده است؛ دستاوردی که طرح بلندپروازانه این شرکت برای ساخت جنگنده‌ای بی‌نیاز از باند فرود را یک گام دیگر به مرحله آزمایش‌های پروازی نزدیک می‌کند.

این هواپیما از ساختار برخاست و فرود عمودی (VTOL) بهره می‌برد که می‌تواند به نیروهای آمریکایی اجازه دهد پهپادهای رزمی را بدون نیاز به باندهای پروازی متداول به پرواز درآورند. طراحی این هواپیما برای انجام عملیات از روی شناورهای نظامی، جزایر دورافتاده و سایر مناطقی با زیرساخت‌های محدود در نظر گرفته شده است.

این نمونه اولیه که X-BAT 001 نام‌گذاری شده، به‌تازگی از مرکز توسعه شرکت Shield AI در شهر فریسکو، تگزاس خارج شده است. این شرکت اکنون در حال انتقال هواپیما به مرکز آزمایش پروازی X-Forge 2 در شهر نیوتن، کانزاس است. مهندسان پیش از تلاش برای انجام پرواز آزاد و بدون اتصال به تجهیزات پشتیبانی، ارزیابی سامانه پیشران و قابلیت‌های پرواز عمودی آن را آغاز خواهند کرد.

آزمایش سامانه پرواز عمودی

شرکت Shield AI قصد دارد پیش از نخستین پرواز مستقل X-BAT، برنامه آزمایشی دقیقی را در چند مرحله اجرا کند. مهندسان ابتدا موتور را در وضعیت افقی روشن خواهند کرد، درحالی‌که هواپیما روی وسیله مخصوص پرتاب و بازیابی خود قرار دارد. پس از آن، آزمایش‌های موتور در وضعیت عمودی انجام خواهد شد.

در ادامه، تیم مهندسی از یک جرثقیل برای نگه‌داشتن هواپیما در نخستین آزمایش‌های پروازی استفاده خواهد کرد. این روش باید در صورت خاموش‌شدن موتور یا بروز مشکلات فنی دیگر، از نابودی نمونه اولیه جلوگیری کند. موفقیت آزمایش‌های پروازی با پشتیبانی جرثقیل، راه را برای نمایش پرواز آزاد و بدون اتصال هموار خواهد کرد.

قلب سامانه پیشران X-BAT را موتور توربوفن F110-GE-129E ساخت GE Aerospace تشکیل می‌دهد. این موتور به یک نازل خروجی با قابلیت تغییر بردار رانش متقارن محوری (Axisymmetric Vectoring Exhaust Nozzle یا AVEN) مجهز است که با هدایت نیروی رانش، جهت‌گیری هواپیما را هنگام عملیات عمودی کنترل می‌کند.

شرکت‌های Shield AI و GE Aerospace در ماه ژوئیه آزمایش‌های روشن‌شدن موتور، حرکت نازل و یکپارچه‌سازی سامانه‌ها را تکمیل کردند. این آزمایش‌ها در تأسیسات GE در شهر پیبلز، اوهایو انجام شدند و به تأیید عملکرد یکی از بخش‌های حیاتی ساختار پروازی غیرمعمول این هواپیما کمک کردند.

جنگنده‌ای بدون نیاز به باند پرواز

X-BAT رویکرد متفاوتی نسبت به علاقه روزافزون ارتش آمریکا به هواپیماهای رزمی مشارکتی (Collaborative Combat Aircraft یا CCA) دارد. شرکت Shield AI در نظر دارد یک پلتفرم بدون سرنشین بزرگ‌تر بسازد که بتواند محموله تسلیحاتی قابل‌توجهی حمل کند. براساس گزارش‌ها، ابعاد این هواپیما تقریباً دو برابر طرح‌های نسل نخست CCA نیروی هوایی آمریکا است.

محفظه‌های داخلی تسلیحات این هواپیما باید توانایی حمل مهماتی با وزن حداکثر ۹۰۷ کیلوگرم را داشته باشند. جایگاه‌های خارجی نصب تسلیحات نیز می‌توانند انعطاف‌پذیری بیشتری برای اجرای مأموریت‌های رزمی مختلف فراهم کنند. شرکت Shield AI همچنین حملات هوا به زمین، عملیات مقابله با تهدیدات هوایی و جنگ الکترونیک را از جمله نقش‌های عملیاتی موردنظر برای این هواپیما معرفی کرده است.

این هواپیما برای مدیریت پرواز و اجرای مأموریت‌ها از نرم‌افزار خودمختار Hivemind متعلق به شرکت Shield AI استفاده خواهد کرد. این سامانه برای فعالیت در محیط‌هایی طراحی شده است که سیگنال‌های GPS یا ارتباطات مخابراتی در آن‌ها غیرقابل‌اعتماد می‌شوند. چنین قابلیتی می‌تواند به‌ویژه هنگام اجرای عملیات در مناطق مورد مناقشه ارزشمند باشد.

شرکت Shield AI اعلام کرده است که X-BAT با حمل کامل محموله مأموریتی خود، بردی بیش از ۳۷۰۴ کیلومتر خواهد داشت. شعاع عملیاتی رزمی اعلام‌شده آن نیز به حدود ۱,۸۵۲ کیلومتر می‌رسد. بااین‌حال، آزمایش‌های پروازی باید مشخص کنند که آیا این هواپیما واقعاً می‌تواند به چنین اهداف عملکردی دست پیدا کند یا خیر.

تغییرات در طراحی هواپیما

همان‌طور که رسانه TWZ اشاره کرده است، تصاویر ویدیویی جدید X-BAT 001 تفاوت‌های متعددی را نسبت به مدل‌های طراحی قبلی آشکار می‌کنند. نازل خروجی موتور با قابلیت تغییر بردار رانش اکنون به‌شکل محسوسی از لبه‌های انتهایی بال‌های هواپیما بیرون زده است. در تصاویر رندر قبلی، این بخش در موقعیتی فرورفته‌تر قرار داشت.

همچنین دو ساختار برجسته در دو طرف بخش مرکزی و طولی روی بدنه پشتی هواپیما دیده می‌شوند. هرکدام از این ساختارها دارای یک دهانه کوچک رو به جلو هستند. دو دهانه دایره‌ای دیگر نیز در قسمت بالایی همین بخش مرکزی قرار گرفته‌اند که با صفحات توری پوشانده شده‌اند. کاربرد این دهانه‌ها هنوز مشخص نیست، هرچند ممکن است با سامانه پیشران ارتباط داشته باشند.

نازل خروجی موتور وظیفه کنترل حرکت دماغه به بالا و پایین و چرخش هواپیما به چپ و راست را بر عهده دارد. شرکت Shield AI پیش‌تر توضیح داده بود که برای کنترل چرخش هواپیما حول محور طولی، از رانشگرهای نصب‌شده روی بال‌ها استفاده می‌کند که با هوای برداشت‌شده از موتور کار می‌کنند.

دهانه‌های تازه مشاهده‌شده ممکن است سرنخ‌هایی درباره این ساختار ارائه دهند، اما شرکت سازنده هنوز توضیحی درباره عملکرد آن‌ها منتشر نکرده است.

طراحی X-BAT از زمان رونمایی اولیه در اکتبر ۲۰۲۵ تاکنون تغییرات قابل‌توجهی داشته است. مدل نیم‌مقیاسی که در نمایشگاه Sea-Air-Space 2026 انجمن نیروی دریایی به نمایش درآمد، دارای طرح اصلاح‌شده‌ای از بال‌ها با شکل سرپیکان بود. اکنون نمونه اولیه در ابعاد واقعی، تصویر روشن‌تری از تصمیم‌های مهندسی اتخاذشده در طراحی این هواپیما ارائه می‌دهد.

منبع: روزیاتو