پرورش عدسی چشم در آزمایشگاه می‌تواند به درمان آب مروارید کمک کند
دانشمندان روشی برای پرورش یک عدسی انسانی واقعی در محیط آزمایشگاهی پیدا کرده‌اند که می‌تواند مسیر تازه‌ای برای درمان آب مروارید، یکی از اصلی‌ترین دلایل نابینایی در سراسر جهان، فراهم کند.
پژوهشگران دانشگاه آنگلیا راسکین با همکاری محققانی از دانشگاه اوساکا در ژاپن و دانشگاه کاردیف، برای نخستین بار موفق به تولید عدسی‌های کوچک آزمایشگاهی با استفاده از سلول‌های بنیادی انسانی شده‌اند.
این عدسی‌های مینیاتوری شباهت زیادی به عدسی طبیعی داخل چشم انسان دارند و می‌توانند به دانشمندان در شناخت بهتر سازوکارهای ایجاد بیماری و یافتن روش‌هایی برای پیشگیری یا درمان آب مروارید کمک کنند.
آب مروارید زمانی شکل می‌گیرد که پروتئین‌های موجود در عدسی چشم آسیب ببینند یا به یکدیگر بچسبند. این اتفاق باعث کدر شدن عدسی و اختلال در تمرکز نور روی شبکیه می‌شود. آب مروارید یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش بینایی و نابینایی در جهان به شمار می‌رود و طبق برآوردها حدود ۹۴ میلیون نفر را در سراسر دنیا تحت تأثیر قرار داده است. در حال حاضر، تنها روش درمان قطعی این بیماری جراحی محسوب می‌شود.
تولید عدسی انسانی با استفاده از سلول‌های بنیادی
در این پژوهش که نتایج آن در مجله علمی ان‌پی‌جی پزشکی بازساختی منتشر شده، محققان کار خود را با سلول‌های بنیادی پرتوان القایی انسانی آغاز کردند. این سلول‌ها در اصل سلول‌های بالغ بدن هستند که با برنامه‌ریزی مجدد، ویژگی‌هایی مشابه سلول‌های بنیادی پیدا کرده‌اند. پژوهشگران سپس روشی برای رشد آن‌ها طراحی کردند تا سلول‌ها به‌صورت طبیعی در کنار یکدیگر سازمان‌دهی شوند و ساختارهایی شبیه عدسی چشم تشکیل دهند.
اندام‌واره‌های عدسی تولیدشده در آزمایشگاه، بسیاری از ویژگی‌های اصلی عدسی طبیعی انسان را در خود دارند. از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به پروتئین‌های حفظ‌کننده شفافیت عدسی، ساختارهایی مشابه کپسول عدسی که وظیفه احاطه و محافظت از آن را بر عهده دارد و سلول‌های فیبری بسیار منظم موجود در عدسی طبیعی اشاره کرد.
دانشمندان همچنین دریافتند سلول‌های تشکیل‌دهنده این عدسی‌های کوچک توانایی تولید ساختارهای جدیدی شبیه عدسی را دارند. این یافته نشان می‌دهد سامانه آزمایشگاهی توسعه‌یافته ممکن است برخی از فرایندهای طبیعی بازسازی و رشد عدسی را شبیه‌سازی کند.
گامی تازه در تحقیقات درمانی آب مروارید
پروفسور باربارا پیرشونک، نویسنده اصلی پژوهش از مرکز زیست‌پزشکی و نوآوری سلامت دانشگاه آنگلیا راسکین، گفت:
این دستاورد پیشرفت بسیار مهمی محسوب می‌شود، زیرا دسترسی به بافت عدسی چشم انسان در مراحل رشد و بررسی آن بسیار دشوار است. ما اکنون توانسته‌ایم با استفاده از سلول‌های بنیادی، بافت مینیاتوری عدسی انسان را در محیط آزمایشگاه پرورش دهیم و شرایط لازم برای شباهت هرچه بیشتر آن به عدسی طبیعی را شناسایی کنیم.
با پیشرفت این فناوری، بافت‌های تولیدشده در آزمایشگاه می‌توانند به آزمایش داروهای جدید، شناخت بهتر بیماری‌های مؤثر بر بینایی و احتمالاً توسعه روش‌های درمانی بازساختی در آینده کمک کنند.
منبع: دیجینوی
