ببینید| روایت ۱۰ سال سفر دو برادر ایرانی با ۱۸۰ دلار

با درگذشت عیسی امیدوار، سفر او و برادرش عبدالله در سیاره خاکی به پایان رسید اما نام این دو به عنوان یکی از نخستین مستندسازان در ژانر فیلم‌های سفری جاودان شد؛ برادرانی که روایتی از جهانی ارائه دادند که شاید بخشی از آن ناپدید شده باشد.

به بهانه درگذشت عیسی امیدوار در ۹۷ سالگی و ابدی شدن او همانند برادرش عبدلله که در سال ۱۴۰۱ در سن ۹۱ سالگی درگذشت، گزارشی را که نشریه گاردین چند سال پیش از این دو جهانگرد منحصر به فرد ایرانی منتشر کرد و فیلمی بی‌نظیر را که سفر ۱۰ساله برادران امیدوار در دهه ۱۹۵۰، ‌که تنها با ۹۰ دلار برای هر نفر و دو موتورسیکلت به خطرناک‌ترین نقاط جهان انجام شد، بازبینی می‌کنیم.  

در دهه ۱۹۵۰ میلادی، برادران امیدوار با موتورسیکلت و یک خودروی سیتروئن ۲سی‌وی به کنگو، قطب شمال و رشته‌کوه آند سفر کردند. فیلم بازیابی شده سفر آنها که چند سال پیش منتشر شد توجه‌های زیادی را به خود جلب کرد.

این فیلم بلند حدود ۱۲ سال پیش برای نخستین بار پس از بازیابی در جشنواره فیلم‌ سفر ماجراجویانه در بریتانیا به نمایش گذاشته شد که در زیر بخش‌هایی از آن را مشاهده می‌کنید.  

کِوین راشبی، نویسنده حوزه سفر، درباره اهمیت برادران امیدوار در گاردین نوشت: 

«امروزه، کسی که قصد داشته باشد سفری ۱۰ ساله با موتورسیکلت به دور دنیا داشته باشد و عمدا از مناطقی مانند کنگو، مدار قطب شمال و تمام طول رشته‌کوه آند عبور کند، باید روحیه‌ای بسیار شجاع داشته باشد. دقیقا کاری که برادران امیدوار اهل تهران در سال ۱۹۵۴ میلادی انجام دادند. آنها تجهیزات فیلمسازی خود را روی موتورسیکلت‌هایشان بستند و با تنها ۹۰ دلار برای هر نفر به راه افتادند تا دورافتاده‌ترین مردمی را که می‌توانستند پیدا کنند، ببینند. در طول مسیر، ثبت تصویری از سفر خود به جای گذاشتند که اکنون نقطه عطفی در تاریخ سینما محسوب می‌شود؛ یک مستند از جهانی که دیگر ناپدید شده؛ مردمان، فرهنگ‌ها و حتی کشورهایی که امروز دیگر نیستند.

آنها ابتدا به سمت شرق حرکت کردند و از پاکستان، هند، جنوب شرقی آسیا و استرالیا گذشتند. سپس از اقیانوس آرام عبور کرده و از طریق آلاسکا و کانادا خود را به قطب شمال رساندند. بعد از یک قوس وسیع در سراسر قاره آمریکا، سفری به جنوبگان داشتند و پس از یک دیدار کوتاه به ایران، دور تازه‌ای از اکتشاف را با یک خودروی سیتروئن ۲سی‌وی آغاز کردند که با آن از قاره آفریقا گذشتند و به نحوی توانستند وسیله نقلیه خود را از کنگو و مانع عظیم جنگل ایتوری عبور دهند.

فیلم‌هایی که آنها در طول مسیر ساختند، سرشار از حس شگفتی و هیجان اکتشاف است. همچنین این فیلم‌ها نقطه‌نظری متفاوت را در برابر رسانه تصویری آن زمان ارائه می‌دهند که عمدتا در اختیار آمریکا و اروپا بود. در حالی که بقیه جهان به سوی مدرنیته می‌شتافت و نسبت به اصطلاح «مردمان بدوی» احساس برتری می‌کرد، عبدالله و عیسی امیدوار با مردمانی که ملاقات می‌کردند، به راحتی ارتباط برقرار کرده و برایشان احترام قائل بودند. این موضوع به آن‌ها دسترسی بی‌نظیری به صحنه‌ها و صداهایی داد که به‌زودی برای همیشه از بین رفتند. آنچه ما در این فیلم می‌بینیم، جهانی است در وضعیتی بسیار بهتر از آنچه تصور می‌شود؛ جنگل‌ها بی‌نهایت به نظر می‌رسند، مردم دورافتاده شادتر و در زندگی خود امنیت بیشتری دارند. این دنیایی است پیش از جهانی‌شدن جایی پاک‌تر و بسیار کم‌دردسرتر به نظر می‌رسید.  

در پایان سفرهایشان، عبدالله در شیلی ساکن شد و یک شرکت سینمایی و سینما تاسیس کرد، در حالی که عیسی به عنوان یک فرد مشهور به ایران بازگشت. او در تهران، در یک کاخ  قرن هجدهمی (کاخ سعدآباد) موزه‌ای ایجاد کرد تا تمام اشیاء و آثار فرهنگی‌ای را که خود و برادرش جمع‌آوری کرده بودند، در آن نگهداری کند. این مکان واقعاً ارزش دیدن دارد؛ موزه برادران امیدوار.»

لوئیس پرایس، یکی از بنیانگذاران جشنواره فیلم ماجراجویی و سفر، روایت می‌کند چگونه فیلم بلند فراموش‌شده را پیدا کرده است:

«بهترین بخش کار من، کارآگاهی برای یافتن فیلم‌های آرشیوی عجیب و شگفت‌انگیز است. در طول سال‌ها، فیلم‌هایی از جمله سفر یک لندرور دهه ۱۹۵۰ به خاور دور، اولین زنانی که در سال ۱۹۳۴ با موتورسیکلت از آفریقا عبور کردند، و فیلم جاده‌های جنوب و ... را نمایش داده‌ایم. اما برای من، هیجان‌انگیزترین کشف، فیلم سفر ده‌ساله برادران امیدوار در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ به دور دنیاست. پیدا کردن فیلم گمشده‌ای مثل این، مانند یافتن آن صفحه نایاب موسیقی است که حتی نمی‌دانستی وجود دارد.

به طور اتفاقی و هنگامی که برای یک مجله سفری آمریکایی مقاله‌ای درباره اکتشافات تاریخی زمینی می‌نوشتم، با برادران امیدوار آشنا شدم. پس از جستجو در حجم عظیمی از تحقیقات، خود را در یک وب‌سایت آلمانی گمنام یافتم. عکسی سیاه‌وسفید از دو جوان خوش‌تیپ سوار بر موتورسیکلت‌های کلاسیک بریتانیایی توجه مرا جلب کرد. تحقیقات بیشتر نشان داد که آنها دو برادر ایرانی به نام‌های عیسی و عبدالله امیدوار هستند. به دست آوردن آن فیلم برایم تبدیل به یک دغدغه شد و پس از خواهش‌های بسیار از دوستان فارسی‌زبانی که در لندن داشتم، با عیسی ارتباط برقرار شد و نهایتا یک دی‌وی‌دی از تهران از طریق پست به دستم رسید.

برادران امیدوار نه جهانگردانی باتجربه بودند، نه فیلمسازانی حرفه‌ای و نه عضو نخبگان جامعه. آنها دو مرد حدودا ۲۰ ساله بودند که می‌خواستند بیشتر درباره جهان بدانند.»

منبع: ایسنا