یک تختهسنگ معمولی در جنگل که مکان آیینی ۳۷۰۰ ساله از آب درآمد
یک جنگل آرام، یک سنگ ایستادهی تنها و دانشجویی که نمیتوانست ندای درونش را نادیده بگیرد. چیزی که ابتدا فقط کنجکاوی به نظر میرسید به کشفی بسیار قدیمیتر از آنچه انتظار میرفت منتهی شد.
فرادید| جنگلی آرام در مرکز انگلستان، جاییست که در آن یک شگفتی باستانشناسی عظیم کشف شده است: یک مکان آیینی ۳۷۰۰ساله که قرنها زیر خاک و رشد پوشش گیاهی پنهان مانده بود. جرقهی این کشف به کمک ندای درونی یک دانشجو زده شد و در نهایت، چشماندازی پیچیده از مراسمهای دوران عصر برنز کشف شد.
به گزارش فرادید، جورج بِرد، دانشجوی ۲۴ساله و علاقهمند به باستانشناسی، مدتها گمان میکرد سنگ ایستادهای به ارتفاع شش فوت در جنگل «فارلی مور» در دِربیشر، چیزی فراتر از یک سنگ تنها است. او به بیبیسی گفته: «فکر کنم با گذشت زمان، این حس در من تقویت شد که شاید این سنگ ایستاده در جنگل محل زندگی من داستانی بیش از آنچه به نظر میرسد داشته باشد.»
برد که علاقهمند به بازدید از دایرههای سنگی در طول پیادهرویهای طولانیش بود، به این سنگ خاص علاقهای ویژه پیدا کرده بود، سنگی که در منطقهای قرار داشت که تاکنون زیاد مورد توجه باستانشناسان قرار نگرفته بود. او گزارش دقیقی از مشاهدات خود تهیه کرد و آن را برای نهاد «Forestry England» ارسال کرد؛ سازمانی دولتی که مسئول مدیریت جنگلهای بریتانیاست. این گزارش توجه تیم باستانشناسی «Forestry England» و همچنین گروه تولید برنامه تلویزیونی مشهور بریتانیایی «Time Team» را جلب کرد و آنها با هم شروع به بررسی منطقه کردند.
جورج برد گمان میکرد سنگ ایستادهای که در جنگل محلی زندگیش قرار دارد، چیزی فراتر از آنچه به نظر میرسد در خود پنهان کرده است.
کاوشهای آنها نتایجی فراتر از انتظار در پی داشت. زیر سنگ ایستاده، سکویی سنگی کشف شد که به شکلی هدفمند بالای چشمهای طبیعی ساخته شده بود؛ چشمهای که هنوز جریان دارد و به جوی «بِنتلی بروک» میریزد، جویی که در نهایت به رودخانه «دِروِنت» متصل میشود.
قرارگیری سنگ به شکل مرکزی در اطراف چشمه، اهمیت آب در مراسم آیینی جوامع عصر برنز را نشان میدهد. باستانشناسان پنج سنگ دیگر را هم شناسایی کردند که بهاحتمال زیاد در گذشته به حالت عمودی و چیدمان بیضی با ابعاد حدود ۲۵ در ۲۳ متر قرار داشتهاند.
تاریخگذاری کربنی نشان داده که این مکان مربوط به حدود ۱۷۰۰ پیش از میلاد است و آن را در ردیف دیگر بناهای آیینی نظیر «هِنجها» و دایرههای سنگی سدههای دوم و سوم پیش از میلاد قرار میدهد.
جورج بِرد گفته که افتخار میکنم در این حفاری نقش داشتم!
لارنس شاو، مشاور ارشد محیطزیست تاریخی در Forestry England گفته: «آنچه ما کشف کردهایم مدرکی از یک چشمانداز آیینی بسیار پیچیدهتر است که سنگ ایستاده اولیه فقط بخشی از آن بوده است. سکو پیش از سنگ ایستاده ساخته شده و نشان میدهد این منطقه برای مدت طولانی کاربرد آیینی داشته است.»
برای باستانشناسان، نزدیکی این مکان به منابع آب جاری اتفاقی نیست. دِرِک پیتمَن، استاد باستانشناسی دانشگاه بورنماث میگوید: «میزان فعالیتهایی که احتمالاً در این منطقه وجود داشته، گواه اینست که تأثیر زندگی آیینی عصر برنز فراتر از مکانهایی مانند استونهنج بوده است.»
این کشف موجب بازنگری در ارزشهای باستانشناسی مناطق جنگلی انگلستان شده است، مناطقی که شاو میگوید اغلب بهدلیل زیبایی طبیعی و زیستمحیطیشان تحسین میشوند، اما جنبه تاریخیشان نادیده گرفته شده است. ما جنگلهایمان را بیشتر بهخاطر زیبایی طبیعیشان ستایش میکنیم، اما آنها برخی از شگفتانگیزترین مکانهای تاریخی انگلستان را در خود پنهان دارند.»
هرچند ارتباط دایرههای سنگی با مراسمهای آیینی و تقدس آب پیشتر نیز مطرح شده بود، اما کشف مجموعه فارلی مور بهدلیل پنهان ماندنش تا به امروز استثنایی است و همهی اینها با احساس درونی بِرد آغاز شد.
او به بیبیسی گفته: «واقعا نمیتوانستم صبر کنم تا با تیم حفاری همکاری کنم. فوقالعاده است که حالا تأیید شده که آن سنگهای عجیب در واقع بخشی از یک بنای بزرگتر بودهاند.»
دایرهسنگی تازه کشفشده قدمتی در حدود ۳۷۰۰ سال دارد.
به لطف ابتکار بِرد، اکنون این مکان تحت حفاظت رسمی Forestry England قرار گرفته است. قرار است در تابستان آینده حفاریهای بیشتری انجام شود تا روشن شود این مکان به راستی چه زمانی ساخته شده، چگونه در طول زمان تغییر کرده و آیا مکانهای آیینی مرتبط دیگری نیز در همان نزدیکی وجود دارند یا خیر.
شاو گفته: «ما هیچوقت قصد نداشتیم بدون جورج کاری انجام دهیم. این ایده او بود و او را بخشی از تیم میدانیم. ما میدانستیم این سنگ اینجاست، اما هیچتصوری از این نداشتیم که بنای بزرگتری زیر آن پنهان باشد.»
بِرد که سالهاست دوستانش را به دیدن دایرههای سنگی دعوت میکند و اغلب به خاطر علاقهاش به بناهای باستانی با او شوخی میکنند، حالا موجب بازنویسی بخشی از گذشته ماقبل تاریخ بریتانیا شده است.
مترجم: زهرا ذوالقدر
