کلاهخودهای ۳۵۰۰ سالهای که از «عاج گراز» ساخته شدهاند
یک کلاهخود شگفتانگیز از جنس عاج گراز که در آرامگاهی طاقدار نزدیک شهر پیلوس یونان کشف شده، افقهای تازهای درباره فرهنگ جنگاوری میسِنی و هنر صنعتگری در حدود ۱۵۰۰ پیش از میلاد گشوده است.
فرادید| یک کلاهخود شگفتانگیز از جنس عاج گراز که در آرامگاهی طاقدار نزدیک شهر پیلوس یونان کشف شده، افقهای تازهای درباره فرهنگ جنگاوری میسِنی و هنر صنعتگری در حدود ۱۵۰۰ پیش از میلاد گشوده است. این اثر که از دهها عاجِ با دقت شکلدادهشدهی گراز وحشی تشکیل شده و روی یک کلاه چرمیِ مخروطی دوخته شده، یکی از متمایزترین گونههای محافظت از سر در یونان عصر مفرغ بهشمار میرود.
به گزارش فرادید، باستانشناسان توضیح میدهند که این کلاهخود با دوختن عاجهای صیقلخوردهی گراز بر نوارهایی از پارچه یا چرم که پیرامون کلاهی با آستر نمدی قرار گرفته ساخته شده است. طراحی آن پوششی برای فک و گردنِ استفادهکننده فراهم میکرد، هرچند در قیاس با کلاهخودهای مفرغیِ متأخر، مقاومت کمتری در برابر ضربه داشت. با این حال، به نظر میرسد ارزش نمادین آن بهمراتب بیش از محدودیتهای کاربردی آن بوده است.
اهمیت این کلاهخودها با شواهد ادبی هم تقویت شده است. در کتاب دهم ایلیادِ هومر، قهرمان، اودیسه به کلاهخودی مجهز است که با ردیفهایی از عاجهای سفید و درخشان و بهشکل متناوب چیدهشده، آراسته شده است. این توصیف دقیق، بهطور چشمگیر با یافتههای باستانشناختی از محوطههای میسِنی همچون دِندرا همخوانی دارد؛ جایی که قطعات عاج و زرههای مفرغی کشف شدهاند.
کلاهخود عاجِ گرازِ میسِنی، سده چهاردهم پیش از میلاد. این اثر در موزه ملی باستانشناسی در آتن به نمایش گذاشته شده است
ساخت یک کلاهخود از جنس عاج گراز مستلزم استفاده از عاجهای ۴۰ تا ۵۰ گراز وحشی بوده که این امر بر ارزش مادی آن تأکید دارد. چنین سرمایهگذاری نشان میدهد این کلاهخودها کارکردی نمادین و منزلتی داشتهاند و شاید توسط جنگاوران یا رهبران نخبه استفاده میشدند. هومر حتی از آنها بهعنوان میراثهایی یاد میکند که نسلبهنسل انتقال مییافتند و این گواه اهمیت فرهنگیشان است.
امروزه نمونههایی از این کلاهخودها و آثار مرتبط، در موزه باستانشناسی پیلوس در کنار زیورآلات زرین، سفالینهها و سلاحهایی که از آرامگاههای باشکوه منطقه بهدست آمدهاند، نگهداری و به نمایش گذاشته میشوند. این کشفیات نهتنها جنگاوری یونان باستان را روشنتر میکنند، بلکه جامعهای را نشان میدهند که در آن صنعتگری، جایگاه اجتماعی و اسطوره بهگونهای عمیق در هم تنیده بودند.
مترجم: زهرا ذوالقدر
