مقبرۀ 2 هزارسالۀ «مدیر نمایش‌های گلادیاتوری» در اثر سیلاب از زیر خاک بیرون آمد

فرادید| یک سازهٔ تدفینی رومی باشکوه که با صحنه‌های گلادیاتوری تزیین شده، در امتداد راه باستانی آپیا در جنوب ایتالیا کشف شده و نور تازه‌ای بر جهان اجتماعی بازی‌های گلادیاتوری در اوایل امپراتوری روم می‌افکند.

به گزارش فرادید، این کشف در نزدیکی شهر مدرن آپولوسا، در استان بنونتو، در بخشی تاریخی از این جادهٔ مشهور رومی که به «ملکهٔ راه‌ها» معروف است، انجام شده. باستان‌شناسان معتقدند این مقبره زمانی متعلق به یک شهروند ثروتمند رومی بوده که ارتباط نزدیکی با سازمان‌دهی نمایش‌های گلادیاتوری در دوران آگوستوس داشته است. این یافته، بینش نادری ارائه می‌دهد دربارهٔ اینکه چگونه رومیان نخبه از مقبره‌های عظیم برای نمایش پرستیژ و هویت خود در امتداد مهم‌ترین مسیرهای حمل‌ونقل امپراتوری استفاده می‌کردند. این کشف به دنبال وقوع یک سیلاب رخ داد.

برخلاف بسیاری از اکتشافات باستان‌شناختی که نتیجهٔ کاوش‌های برنامه‌ریزی‌شده هستند، بنای آپولوسا پس از یک رویداد طبیعی آشکار شد. پس از طغیان نهر سرتله، بلوک‌های سنگی غیرعادی از میان گل‌ولای بیرون آمدند. داوطلب محلی مارکو زامپارلی قطعات سنگ آهک نمایان‌شده را دید و مقامات میراث فرهنگی را مطلع کرد. باستان‌شناسان ادارهٔ نظارت بر باستان‌شناسی، هنرهای زیبا و منظر برای کازرتا و بنونتو بلافاصله تحقیقات را آغاز کردند. تحت نظارت باستان‌شناس سیمونه فورستا، تیمی چندرشته‌ای حدود بیست بلوک بزرگ سنگ آهک را بازیابی کرد و ورودی یک محفظهٔ تدفینی زیرزمینی تزیین‌شده را شناسایی نمود. تحلیل‌های اولیه نشان می‌دهد این بنا به اوایل قرن اول میلادی، یعنی دوران سلطنت آگوستوس یا کمی پس از آن، تعلق دارد.

بنایی برای پرستیژ گلادیاتوری

عناصر معماری بازیابی‌شده نشان می‌دهند که مقبره در اصل یک آرامگاه دایره‌ای‌شکل با قطر تقریبی ۱۲ متر بوده که از بلوک‌های بزرگ سنگ آهک ساخته شده است. آنچه این بنا را به‌ویژه قابل توجه می‌کند، تزیینات آن است: صحنه‌های حجاری‌شده‌ای که گلادیاتورها را در حال نبرد نشان می‌دهند. چنین تصاویری در زمینه‌های تدفینی رومی نادر هستند و حاکی از آن است که فرد مدفون در آنجا ارتباط مستقیمی با نمایش‌های گلادیاتوری داشته — شاید به عنوان مدیر گلادیاتورها (لانیستا)، حامی بازی‌ها یا سازمان‌دهندهٔ سرگرمی‌های عمومی. در اوایل امپراتوری روم، بازی‌های گلادیاتوری نه تنها نمایش‌های محبوب بودند، بلکه ابزارهای قدرتمندی برای کسب پرستیژ اجتماعی و نفوذ سیاسی به شمار می‌رفتند. رومیان نخبه اغلب این بازی‌ها را تأمین مالی می‌کردند تا محبوبیت عمومی به دست آورند و مقبره‌های عظیم به عنوان بیانیه‌های ماندگار جایگاه اجتماعی عمل می‌کردند. قرارگیری چنین مقبره‌ای در امتداد راه آپیا -یکی از پرترددترین جاده‌های روم- تضمین می‌کرد که هزاران مسافر آن را ببینند و محل تدفین به نمایشگاهی دائمی از ثروت و شهرت تبدیل شود.

اهمیت استراتژیک راه آپیا

راه آپیا که نخستین بار در سال ۳۱۲ پیش از میلاد توسط سنسور آپیوس کلودیوس کائکوس ساخته شد، یکی از نخستین و مهم‌ترین جاده‌های ساخته‌شده توسط جمهوری روم بود. این جاده ابتدا رم را به کاپوا متصل می‌کرد و بعدها تا بریندیزی گسترش یافت و به کریدور حیاتی برای جابه‌جایی نظامی، تجارت و ارتباطات در جنوب ایتالیا تبدیل شد. به دلیل اهمیت آن، رومیان ثروتمند اغلب مقبره‌ها و بناهای یادبود خود را در حاشیهٔ این جاده می‌ساختند. قانون رومی دفن در داخل محدودهٔ شهر را ممنوع کرده بود و این امر منجر به ایجاد گورستان‌های وسیع کنار جاده شد که در آن معماری تدفینی برای جلب توجه و پرستیژ با یکدیگر رقابت می‌کردند.بنای تازه‌کشف‌شده در آپولوسا به نظر می‌رسد در بخشی استراتژیک از جاده، بین سکونتگاه‌های باستانی کائودیوم و مونتزارکیو قرار داشته که زمانی کریدور عبور مهمی در منطقهٔ کامپانیای رومی تشکیل می‌داد.