عکس| کشف چکمهٔ زن سکایی ۲۳۰۰ ساله با زیره جواهرنشان

فرادید| کشف باستان‌شناختی بسیار خاص از کوه‌های آلتای، همچنان دانشمندان و علاقه‌مندان به تاریخ را در سراسر جهان مجذوب خود کرده است. یک چکمهٔ چرمی به شکل باورنکردنی حفظ‌شده و مربوط به ۲۳۰۰ سال پیش -که متعلق به زنی از قوم باستانی سکاها بوده- به یکی از جذاب‌ترین آثار کشف‌شده در استپ‌های اوراسیا تبدیل شده است.

به گزارش فرادید، این چکمه که پنجره‌ای نادر به هنر، مد و زندگی روزمرهٔ مردمان کوچ‌نشین آن دوران باز می‌کند، در مقبره‌های یخی در دهه‌های میانی قرن بیستم و طی کاوش‌های باستان‌شناسی در منطقهٔ کوهستانی آلتای (در مرز روسیه، مغولستان و قزاقستان) پیدا شد.

باستان‌شناسان آن را داخل یکی از مقبره‌های بزرگ قومی به نام تپه‌های پازیریک کشف کردند. این تپه‌ها، مقبره‌های بزرگی بودند که قبایل کوچ‌نشین سکایی برای بزرگان خود می‌ساختند. داخل هر مقبره، محفظه‌ای چوبی وجود داشت که جسد همراه با وسایل شخصی، لباس، جواهرات، اسب و حتی غذا در آن قرار می‌گرفت. پس از مراسم تدفین، مقبره با سنگ و خاک پوشانده می‌شد. آب باران به داخل نفوذ می‌کرد و به دلیل سرمای شدید کوهستان، به یخ تبدیل می‌شد. این یخ، مانند یک فریزر طبیعی عمل کرد و همهٔ اشیای ارگانیک را برای هزاران سال کاملاً حفظ کرد.

چرا این چکمه خوب حفظ شده است؟

دلیل اصلی حفظ شگفت‌انگیز چکمه، خاک یخ‌زدهٔ دائمی کوه‌های آلتای است. در بیشتر نقاط جهان، چرم و پارچه خیلی سریع پوسیده می‌شوند، اما در این شرایط یخ‌زده، اشیا می‌توانند هزاران سال بدون تغییر بمانند.این محفظهٔ یخی، چکمه را مانند روز اول نگه داشت: رنگ، شکل، دوخت و حتی جزئیات تزئینی آن کاملاً سالم مانده است.

زیبایی چکمه

این چکمه از چرم نرم قرمز رنگ ساخته شده و با دقت و ظرافت بسیار تزئین شده است. صنعتگران سکایی آن را با مهره‌های سیاه، کریستال‌های درخشان، فویل‌های فلزی و مهره‌های شیشه‌ای کوچک آراسته‌اند. یکی از جالب‌ترین بخش‌های چکمه، زیرهٔ آن است که با طرح‌های هندسی زیبا پوشیده شده. معمولاً زیرهٔ کفش‌ها ساده است، اما در این مورد، زیره هم تزئین شده و این موضوع بسیار نادر است.

این چکمه چه معنایی داشت؟

بسیاری از پژوهشگران معتقدند این تزئینات زیبا روی زیره برای نشان دادن موقعیت اجتماعی صاحب چکمه بوده است. در زندگی کوچ‌نشینی، مردم اغلب دور آتش روی زمین می‌نشستند یا زانو می‌زدند، بنابراین کف پا برای دیگران کاملاً دیده می‌شد. زنی که چنین چکمهٔ زیبایی داشت، احتمالاً از خانوادهٔ مهم و بانفوذ قبیله بوده است.هنوز مشخص نیست که این چکمه در زندگی روزمره استفاده می‌شده یا فقط برای مراسم تدفین دوخته شده بود.

برخی کارشناسان می‌گویند چون تقریباً هیچ نشانه‌ای از ساییدگی ندارد، ممکن است مخصوص مراسم خاکسپاری ساخته شده باشد.امروز این چکمهٔ زیبا در موزهٔ دولتی هرمیتاژ در سن‌پترزبورگ نگهداری می‌شود و یکی از مشهورترین آثار مربوط به فرهنگ پازیریک به شمار می‌رود.

این کشف کوچک اما باشکوه، نه تنها مهارت بالای صنعتگران سکایی را نشان می‌دهد، بلکه تصویری زنده از زندگی پرجنب‌وجوش، هنر غنی و جامعهٔ سازمان‌یافتهٔ مردمان کوچ‌نشین آلتای بیش از دو هزار سال پیش به ما ارائه می‌دهد.