«ابوالهول» چیست و چرا ساخته شده است؟

فرادید| دوره‌ی «پادشاهی کهن» مصر (حدود ۲۶۸۶ تا ۲۱۸۱ پیش از میلاد) یکی از درخشان‌ترین دوره‌های تاریخ این تمدن بود؛ زمانی که بناهای سنگی عظیم ساخته شدند. نخستین هرم در زمان جوسر ساخته شد و بعدها در دوران دودمان چهارم، ساخت اهرام به اوج رسید.

به گزارش فرادید؛ در این دوره، خوفو هرم بزرگ جیزه را ساخت و پس از او، خفرع به قدرت رسید. بیشتر پژوهشگران معتقدند که ابوالهول نیز در زمان خفرع ساخته شده و بنابراین حدود ۴۵۰۰ سال قدمت دارد.

چه کسی ابوالهول را ساخت؟

خفرع که بین سال‌های ۲۵۵۸ تا ۲۵۳۲ پیش از میلاد حکومت می‌کرد، پس از مرگ برادرش جدفرع به قدرت رسید. گفته می‌شود در دوران او، مصر از ثبات سیاسی برخوردار بود و همین امر امکان اجرای پروژه‌های بزرگ معماری را فراهم کرد.

هرچند برخی مورخان یونانیِ متأخر او را پادشاهی سخت‌گیر توصیف کرده‌اند، شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که دوران او زمان شکوفایی اقتصادی و ساخت‌وسازهای عظیم بوده است. هرم خفرع و مجموعه‌ی اطراف آن—شامل معبد و راه‌روهای سنگی—همگی برای نمایش قدرت و جایگاه الهی او ساخته شده بودند و ابوالهول نیز احتمالاً بخشی از همین مجموعه بوده است.

ابوالهول دقیقاً چیست؟

با وجود شهرت زیاد، این سازه‌ی سنگ آهکی هنوز معما باقی مانده است. بیشتر مصرشناسان باور دارند که چهره‌ی آن بر اساس چهره‌ی خفرع ساخته شده، اما مشکل اینجاست که هیچ متن یا سند مستقیمی از زمان ساخت آن وجود ندارد.

یکی از مهم‌ترین شواهد، کتیبه‌ای است که حدود هزار سال بعد، در زمان تحوتمس چهارم ساخته شد. این کتیبه که «سنگ رؤیا» نام دارد، ابوالهول را به خفرع مرتبط می‌کند.

همچنین نزدیکی این مجسمه به هرم خفرع و استفاده از همان نوع سنگ آهک، نشان می‌دهد که این دو پروژه به‌هم مرتبط بوده‌اند.

محل و اندازه‌ی ابوالهول

ابوالهول در کرانه‌ی غربی رود نیل و نزدیک قاهره‌ی امروزی قرار دارد. این مجسمه از سنگ آهک تراشیده شده و حدود ۷۳ متر طول و ۲۰ متر ارتفاع دارد، که آن را به یکی از بزرگ‌ترین تندیس‌های جهان تبدیل کرده است.

برخلاف تصور رایج، این سازه از ابتدا ساخته نشده، بلکه از دل یک برآمدگی طبیعی سنگی که در اثر باد شکل گرفته بود، تراشیده شده است.

در گذشته، این مجسمه رنگ‌آمیزی شده بود و حتی در دوره‌ی روم باستان، به رنگ قرمز روشن توصیف شده است.

چرا ابوالهول ساخته شد؟

هدف دقیق ساخت ابوالهول مشخص نیست، اما احتمالاً این مجسمه نمادی از «نگهبان سلطنتی» بوده است. چنین پیکره‌هایی معمولاً در کنار معابد و آرامگاه‌ها قرار می‌گرفتند.

همچنین موقعیت آن نسبت به اهرام جیزه ممکن است با حرکت خورشید در ارتباط باشد و به نوعی به خدای خورشید رع اشاره کند. در دوره‌های بعد، این مجسمه اهمیت مذهبی بیشتری پیدا کرد و با خدایی به نام هورماخت نیز مرتبط شد.