تصاویر| سوسوی تاریخ در غارهای دست‌کند سرعین

غارهای دست‌کند روستای تاریخی کنزق شهرستان سرعین در استان اردبیل با معماری خاص، گوشه‌ای از تاریخ کهن زندگی مردم دامنه‌های سبلان را در خود نهان کرده و پی بردن به راز و رمز این محوطه باستانی به کاوش‌ها و بررسی‌های علمی نیاز دارد.

 شهرستان گردشگرپذیر سرعین در ۲۵ کیلومتری اردبیل واقع شده است و روستای کنزق در سه کیلومتری شهر سرعین قرار دارد و طبق نظر کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل، این روستا دارای غارهایی با معماری بی‌نظیر و قدمت تاریخی ۲ هزار و ۵۰۰ سال مربوط به دوره اشکانیان و ایلخانی است و در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده ‌است.

معماری صخره‌ای روستای متروکه کنزق که در امتداد شرق و جنوب شرقی دره سرسبز این روستا، روی سنگ‌های رسوبی آهکی و ماسه‌ای متراکم شکل گرفته ، از آثار برجسته برای تکمیل مطالعات معماری صخره‌ای آذربایجان و ایران محسوب می‌شود.

روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل اعلام کرد با وجود اینکه در زلزله سال ۱۳۷۵ روستای کنزق، متروکه شده و کنزق جدید در جوار روستای قدیمی شکل گرفته است اما غارهای این محوطه باستانی قابلیت تبدیل به موزه، مجموعه پذیرایی و اقامتی را دارد و ایجاد نورپردازی‌ها و آلاچیق و کافی‌شاپ‌هایی در محوطه کنزق در دستور کار است.

روستای تاریخی کنزق سرعین

از مشخصه های واحدهای معماری کنزق، فضاهایی به نسبت چهارگوش و دالان‌های راست‌گوشه یا هلالی است که در بخش‌هایی از آنها محفظه‌هایی به صورت طاقچه‌های قوسی برای قرار دادن مشعل و وسایل روشنایی تعبیه شده است.

کاوش باستان شناسی در روستای کنزق با هدف بررسی و لایه‌نگاری تاریخی با مجوز پژوهشگاه سازمان مرکزی در سال ۹۷ آغاز شده بود و بازگشایی مدخل‌های ورودی و خروجی غارهای دست کند و همچنین به دست آوردن داده‌های باستانی لایه نگاری و نقشه برداری مسیرهای داخلی آنها جهت شناساندن محوطه انجام گرفته است.

مدیر روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل گفت: به دنبال عملیات نقشه‌برداری و توپوگرافی منطقه و تهیه و تدوین طرح جامع مرمت و احیای این اثر تاریخی، روستای کنزق به یکی از سایت‌های تاریخی پربازدید تبدیل شده است.

یاسر رعنایی افزود: عملیات توسعه پایگاه ملی روستای تاریخی کنزق به منظور ایجاد زیرساخت‌های گردشگری و تبدیل غارهای تاریخی و معماری دستکند به کاربری‌های فرهنگی و گردشگری با سرعت و نظارت کامل در حال اجرا است.

وی ادامه داد: در سال ۱۴۰۱ بیش از ۲۰ میلیارد ریال اعتبار از وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی برای توسعه این پایگاه در نظر گرفته شده بود و این پایگاه ملی و معماری دستکند، به نگین گردشگری و فرهنگی سرعین تبدیل شد و در تکمیل چرخه گردشگری سرعین در کنار آب و هوای مطبوع و ظرفیت آبدرمانی‌ها آماده ارائه خدمات است.

فضاهای داخلی غارهای کنزق سرعین

مدیر گروه باستانشناسان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل گفت: غارهای کنزق از جمله معماری‌های دستکند حوزه کوه سبلان است و گفته می‌شود این محوطه با بیش از ۴۵ فضای معماری دستکند، یک روستای زیرزمینی با قدمت طولانی در بازه زمانی هزاره اول قبل از میلاد تا دوره ایلخانی است.

روح الله محمدی افزود: این منطقه از دوره قاجار دوباره مسکونی شده و خانه‌های خشتی و کاه‌گلی با پوشش چوبی و سقف مسطح با الگو گرفتن از معماری و بافت روستایی مناطق کوهستانی آذربایجان بر روی روستای زیرزمینی ساخته شده است.

به گفته کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل ، در سال های اخیر با صرف ۴۰ میلیارد ریال اعتبار به اجرای سنگ‌فرش معبر اصلی به اندازه ۷۵۰ متر مربع و معبر ارتباطی فضاهای دست‌کند، نصب تابلوهای راهنما، کانال‌کشی، بهسازی و آسفالت راه مواصلاتی سرعین به پایگاه ملی کنزق ، تاسیس و تجهیز دفتر پایگاه ملی ، نمازخانه، مجتمع خدمات رفاهی و سرویس بهداشتی و تعبیه روشنایی فضاهای دست‌کند و آماده‌سازی اولیه برای بازدید گردشگران و مسافران اقدام شده است.

به گفته مدیر روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل، سایت موزه و موزه‌های دولتی و خصوصی استان اردبیل به سامانه متمرکز فروش بلیت الکترونیکی مجهز شده‌ و گردشگران و علاقه‌مندان به آثار تاریخی می‌توانند قبل از بازدید از موزه‌ها با مراجعه به سایت www.bilit.tafrihati.com بلیت خریداری و در زمان مراجعه با نشان دادن رسید خرید و تایید بارکد از موزه‌های استان بازدید کنند.

از فضاهای داخلی غار دستکند کنزق

فرماندار سرعین با اشاره به وجود قابلیت‌های گردشگری در این شهرستان از جمله مراکز آبگرم و آب درمانی‌های متعدد اظهار کرد: مجموعه تاریخی و باستانی کنزق در نوع خود از معماری‌های بی‌نظیر محسوب می‌شود و بر جذابیت‌های گردشگری این شهرستان افزوده است.

باقر باقرزاده تصریح کرد: این اثر تاریخی بسیار مورد علاقه بازدیدکنندگان و گردشگران قرار می‌گیرد و متاسفانه به حد لازم شناخته نشده است و رسانه‌ها لازم است برای احیا و معرفی ناگفته‌ها و زیبایی‌های تاریخی کنزق محتواهای لازم و مفید را تهیه و منتشر کنند.

او ادامه داد: معرفی روستای تاریخی کنزق سرعین از منظر میراث فرهنگی اهمیت دارد و از حیث توسعه و رونق گردشگری و راه‌اندازی مشاغل مرتبط با آن برای منطقه نیز مهم است و دستگاه‌های متولی باید در شناساندن و تامین بسترها و امکانات رفاهی برای حضور مسافران و بازدیدکنندگان به طور مداوم اقدام کنند.

به نظر می رسد هر چند روستای تاریخی کنزق رازها و ناگفته‌های بسیار دارد و ابهام علمی و تاریخی گوشه و کنار آن بر جاذبه‌های گردشگری این محوطه افزوده است اما می‌توان با تداوم کاوش‌ها و بررسی‌های علمی و بسترسازی بیشتر برای بازدید علاقه‌مندان و مسافران از این گنج تاریخی بهتر و بیشتر بهره‌مند شد.

شهرستان گردشگرپذیر سرعین به عنوان نگین مناطق گردشگری استان اردبیل در امتداد جاده اردبیل - سراب واقع شده و همه ساله میزبان میلون ها مسافر و گردشگر داخلی و خارجی است.

منبع: ایرنا