کشف ردپای ۱۱۵ هزار ساله در جایی که نباید باشد!
دریاچهای که امروز الاثر را تشکیل میدهد، احتمالاً بخشی از یک بزرگراه ماقبل تاریخ بود که تمام حیوانات بزرگ منطقه را جذب میکرد و راهرویی را تشکیل میداد که با مناطق استراحت آب شیرین پوشیده شده بود و موجودات زنده میتوانستند حین مهاجرت با آب و هوا یا تغییر اقلیم از آن عبور کنند.
دانشمندان میگویند یک گودال گلی ماقبل تاریخ که به طرز منحصربهفردی حفظ شده، ممکن است قدیمیترین ردپای انسان در شبهجزیره عربستان را در خود جای داده باشد. این هفت ردپا که در میان صدها اثر پای حیوانات ماقبل تاریخ کشف شدهاند، حدود ۱۱۵ هزار سال قدمت دارند.
بسیاری از یافتههای باستانشناسی شگفتانگیز از موقعیتهایی مانند این بستر دریاچه خاص در شمال عربستان سعودی به دست آمدهاند. باستانشناسان این محل را که در اعماق صحرای نفود و در نقطهای با نام مستعار «اثر» به زبان عربی قرار دارد، در سال ۲۰۱۷ کشف کردند، پس از اینکه زمان و آب و هوا رسوبات روی آن را از بین بردند. به راحتی میتوان تصور کرد که یک بستر دریاچه گلی بیش از ۱۰۰ هزار سال پیش در شبهجزیره عربستان، منطقهای پرتردد بوده است.
چرا این ردپاها حفظ شدند؟
وقتی جمعیتها از جایی کوچ میکنند، این ردپاها باقی میمانند تا زمانی که پوشیده شوند. در رویداد بسیار قدیمیتر شیل برگس، برخی از قدیمیترین موجودات زنده که تاکنون کشف شدهاند، دستنخورده حفظ شدند چون احتمالاً در یک رانش زمین افتادند و فوراً کشته شدند. یک نودوسور زرهپوش کامل در وضعیتی بیسابقه خوب پیدا شد چون در گل و در سرمای کف اقیانوس محصور شده بود. اگر برای کشفیات باستانشناسی شگفتانگیز پاداشی وجود داشت، بخش زیادی از آن به گل تعلق میگرفت!
در مقاله خود، دانشمندان واقعاً بررسی میکنند که چرا آن گل باستانی اصلاً اینقدر خاص بوده است:
«یک مطالعه آزمایشی روی ردپاهای انسان مدرن در زمینهای گلی نشان داد که جزئیات ظریف ظرف دو روز از بین میروند و ردپاها ظرف چهار روز غیرقابل تشخیص میشوند، و مشاهدات مشابهی برای ردپاهای سایر پستانداران غیر انسانی انجام شده است.»
این بدان معناست که دسته کوچک و ویژه آنها از ردپاهای حفظشده در شرایط منحصربهفردی ایجاد شدهاند ک ه نوعی «اثر انگشت» برای تعیین زمان دقیق آنها نیز تشکیل میدهد.
چه کسی این ردپاها را ساخته؟
از آن نقطه، دانشمندان شروع به بررسی اینکه چه کسی این ردپاها را ساخته کردند. هومو ساپینس تنها نخستی انساننمای راستقامت نبود، اما شواهد، به گفته دانشمندان، نشان میدهد که ما کسانی بودیم که از بستر دریاچه در حال خشک شدن عبور میکردیم:
«هفت ردپای انسانی با اطمینان شناسایی شدند، و با توجه به شواهد فسیلی و باستانشناسی برای گسترش هومو ساپینس به سمت شام و عربستان در دوره ۱۳۰ هزار تا ۸۰ هزار سال پیش و عدم حضور هومو نئاندرتال در شام در آن زمان، ما استدلال میکنیم که هومو ساپینس مسئول ردپاها در الاثر بوده است. علاوه بر این، اندازه ردپاهای الاثر بیشتر با هومو ساپینس اولیه سازگار است تا هومو نئاندرتال.»
یک بزرگراه ماقبل تاریخ
دریاچهای که امروز الاثر را تشکیل میدهد، احتمالاً بخشی از یک بزرگراه ماقبل تاریخ بود که تمام حیوانات بزرگ منطقه را جذب میکرد و راهرویی را تشکیل میداد که با مناطق استراحت آب شیرین پوشیده شده بود و موجودات زنده میتوانستند در حین مهاجرت با آب و هوا یا تغییر اقلیم از آن عبور کنند.
در این مورد، دانشمندان شواهد بسیار کمی از عوامل دیگری که سفر انسان ماقبل تاریخ را همراهی میکنند، مانند علائم چاقو یا ابزار روی استخوانهای حیوانات که نشاندهنده شکار است، پیدا کردند.
«فقدان شواهد باستانشناسی نشان میدهد که دریاچه الاثر تنها برای مدت کوتاهی توسط مردم بازدید شده است»، دانشمندان نتیجه میگیرند. «این یافتهها نشان میدهند که استفاده گذرا از کناره دریاچه توسط انسانها در یک دوره خشک از آخرین دوره بینیخچالی احتمالاً در درجه اول به نیاز به آب آشامیدنی مرتبط بوده است.»
آخرین مسافران قبل از عصر یخبندان
این هومو ساپینسها میتوانند آخرین کسانی باشند که در حال عبور از یک مکان معتدل بودند، درست زمانی که یک عصر یخبندان قریبالوقوع در حال فرود آمدن بود. این موضوع همچنین توضیح میدهد که چرا ردپاهای آنها توسط گروه دیگری ردگیری نشد، حداقل نه قبل از اینکه یک لایه کاملاً تازه از رسوبات انباشته شود.
این کشف نشان میدهد که انسانهای اولیه مسیرهای مهاجرتی پیچیدهتری نسبت به آنچه تصور میشد داشتند و شبهجزیره عربستان نقش مهمتری در تاریخ مهاجرت بشر ایفا کرده است.
منبع: عصر ایران
