افسانۀ «تونلهای باستانی زیر شهر» که حالا به حقیقت تبدیل شده است
افسانه تونلهای مخفی زیر روستای بلاکسهام سالها فقط بخشی از روایتهای قدیمی مردم محلی این منطقه بود؛ داستانهایی که نسلبهنسل نقل میشدند و بسیاری آنها را خیالپردازی میدانستند. اما اکنون گروهی از ساکنان این روستای واقع در شمال آکسفوردشر، شواهدی پیدا کردهاند که نشان میدهد این روایتها ریشه در واقعیت داشتهاند.
فرادید| کشفهای اخیر از وجود شبکهای زیرزمینی و گسترده حکایت دارد که احتمالاً در دورههای مختلف تاریخ انگلستان مورد استفاده قرار گرفته است. سن دقیق این تونلها هنوز مشخص نیست، اما یافتههای اولیه این احتمال را مطرح کردهاند که بخشی از این شبکه حتی ممکن است به پیش از دوران قرون وسطی بازگردد.
به گزارش فرادید؛ سالها بود که مردم بلاکسهام درباره گذرگاههای پنهانی زیر خانهها، باغها و مسیرهای قدیمی روستا صحبت میکردند. این داستانها میان اهالی شناختهشده بودند، اما هیچ مدرکی برای اثبات آنها وجود نداشت. ماجرا زمانی جدیتر شد که در سال ۲۰۲۴ گفتوگویی در فیسبوک دوباره این روایتهای قدیمی را وارد بحث عمومی کرد.
دیو گرین، یکی از ساکنان بلاکسهام که از کودکی این داستانها را شنیده بود، به همراه چند نفر دیگر «انجمن تونلهای زیرزمینی بلاکسهام» را تشکیل داد. هدف آنها ساده بود: بررسی اینکه آیا این شایعات واقعاً پایهای باستانشناختی دارند یا نه.
گرین در گفتوگو با بیبیسی توضیح داد که این روایتها سالها میان مردم جریان داشتند، اما با از دنیا رفتن نسلهای قدیمی در حال فراموشی بودند. به گفته او، این انجمن برای حفظ این خاطرات و مقایسه آنها با شواهد واقعی شکل گرفت.
نخستین موفقیت گروه پس از آن به دست آمد که یکی از اهالی، محل احتمالی ورودی تونلی را که از کودکی به یاد داشت، نشان داد. پس از پیدا شدن ورودی، غارنوردان حرفهای مسیر را بررسی کردند تا از ایمنی آن مطمئن شوند و سپس اعضای انجمن وارد تونل شدند.
برای گرین و همکارانش، این لحظه ثابت کرد که افسانههای زیرزمینی بلاکسهام دیگر نمیتوانند صرفاً شایعات محلی تلقی شوند. این کشف همچنین مسیر تحقیقات تازهای را در نقاط مختلف روستا باز کرد؛ زیرا ساکنان دیگری نیز از فضاهای خالی، راهروهای پنهان و ورودیهای مسدودشده زیر زمین سخن گفته بودند.
مهمترین کشف بهطور اتفاقی رخ داد. هنگام عملیات ساختمانی برای ساخت یک گاراژ خصوصی، زمین ناگهان در زمان حفاری فروریخت. زیر سطح زمین، تونلی بزرگ آشکار شد که بسیار وسیعتر از چیزی بود که اعضای انجمن انتظار داشتند.
گرین معتقد است این گذرگاه تازه کشفشده احتمالاً بخشی از یک شبکه زیرزمینی بسیار گستردهتر است. اگر این فرضیه تأیید شود، نشان میدهد فضاهای مخفی بلاکسهام ساختارهایی جدا از هم نبودهاند، بلکه اجزای بههمپیوسته یک مجموعه زیرزمینی بزرگتر را تشکیل میدادهاند.
کاربرد اصلی این تونلها هنوز مشخص نیست. ممکن است در دورههای مختلف، کارکردهای عملی، دفاعی یا مذهبی داشتهاند. پژوهشگران محلی اکنون در تلاشاند بفهمند آیا این مسیرها در یک دوره مشخص ساخته شدهاند یا طی قرنها بارها تغییر یافته و دوباره مورد استفاده قرار گرفتهاند.
در داخل تونل تازه کشفشده، اعضای گروه استخوانهای حیوانات، از جمله جمجمه یک گوزن قرمز را پیدا کردند. گرین احتمال میدهد این یافتهها نشاندهنده دورهای بسیار کهن از استفاده از تونلها باشد؛ شاید حتی پیش از قرون وسطی.
با این حال، هنوز هیچ تاریخگذاری قطعی انجام نشده است. اعضای انجمن امیدوارند آزمایشهای کربنسنجی بتواند اطلاعات دقیقتری ارائه دهد، هرچند تعیین زمان دقیق ساخت خود تونلها کار سادهای نخواهد بود. بقایای استخوانی و مواد آلی میتوانند سرنخهای مفیدی بدهند، اما همیشه زمان ساخت یک سازه را مشخص نمیکنند.
یکی از فرضیههایی که اکنون مطرح شده، این است که ریشه این شبکه ممکن است به دوران روم باستان برسد. احتمال دیگری نیز وجود دارد که تونلها در دورههای بعد، از جمله دوران اصلاحات مذهبی انگلستان، دوباره مورد استفاده قرار گرفته باشند؛ زمانی که روحانیان کاتولیک در جریان آشفتگیهای ناشی از انحلال صومعهها به دستور هنری هشتم، به پناهگاهها و مسیرهای مخفی نیاز داشتند.
تونلهای زیر بلاکسهام هنوز بهطور کامل شناخته نشدهاند. قدمت واقعی، گستره کامل و هدف اصلی ساخت آنها همچنان پرسشهایی بیپاسخ باقی ماندهاند. اما اکنون دستکم یک چیز روشن شده است: داستانهایی که سالها در خانهها و کوچههای این روستای آکسفوردشر روایت میشدند، بر پایه چیزی واقعی شکل گرفته بودند.
