«نقاب خدای تئاتر» بعد از 2 هزار سال در یک غار پیدا شد
در جریان کاوشهای باستانشناسی در غار «دریاچه سیاه» در شبهجزیره پلشاتس کرواسی، یک نقاب کامل سفالی متعلق به تئاتر یونان باستان کشف شد. این نقاب در بخش بالایی سر دارای سوراخی برای آویزان کردن است و داخل آن توخالی ساخته شده؛ به همین دلیل باستانشناسان احتمال میدهند که از آن برای نصب روی دیوار غار استفاده میشده، زمانی که غار به عنوان یک نیایشگاه مذهبی کاربرد داشته است.
فرادید| بررسیهای باستانشناسی در سال ۲۰۲۵ و اوایل امسال نشان داد که ورودی غار و بخشهای جانبی آن از هزاره دوم پیش از میلاد مورد استفاده انسان بوده است. مردم عصر برنز از این غار به عنوان محل اقامت موقت استفاده میکردند؛ گاهی برای پناه گرفتن در دوران درگیریها، شرایط نامساعد آبوهوایی یا اقامتهای فصلی.
به گزارش فرادید؛ در اواخر عصر برنز و اوایل عصر آهن، غار به گورستان تبدیل شد. آزمایشهای رادیوکربن روی بقایای اسکلتهای کشفشده نشان داد که این تدفینها بین سالهای ۱۰۱۲ تا ۴۸۱ پیش از میلاد انجام شدهاند. پس از حدود ۵۰۰ سال، دفن مردگان در این مکان متوقف شد.
نقاب سفالی که به گمان باستانشناسان، چهرۀ دیونوسیوس خدای حامی تئاتر را نشان میدهد
با این حال، استفاده از غار پایان نیافت. در مرحله بعدی، از اواخر قرن چهارم تا میانه قرن اول پیش از میلاد، ایلیریها از غار به عنوان نیایشگاه استفاده میکردند. در این دوره، ظرفهای کوچک نذری در غار قرار داده میشد؛ بیشتر آنها نمونههای وارداتی یونانی بودند، هرچند برخی نیز در کارگاههای محلی ساخته شده بودند. همچنین قطعاتی از ظروف بزرگ یونانی، از جمله ظروف مخصوص نگهداری شراب و جامهای نوشیدن آن، در غار پیدا شد.
ایلیریها این اشیای بسیار گرانقیمت را در زندگی روزمره استفاده نمیکردند، بنابراین باستانشناسان معتقدند که این ظروف به دلایل مذهبی در آیینهای غار به کار میرفته یا به عنوان هدیه برای خدایان گذاشته میشدهاند.
نمونههایی از ظروف کشف شده در غار
اگرچه هیچیک از اشیای نذری نام خدایی را که در این مکان پرستش میشده مشخص نمیکند، اما این نقاب سفالی بهوضوح احتمال ارتباط غار با «دیونیسوس»، خدای حامی نمایشهای تئاتری در اسطورههای یونانی، یا نسخه ایلیریایی او را مطرح میکند. قطعات ظروف شراب یونانی نیز وجود آیینهای مرتبط با دیونیسوس را تقویت میکنند.
دوماگوی پرکیچ، باستانشناس و رئیس موزه باستانشناسی دوبروونیک، درباره این کشف گفت: «ما فقط میتوانیم حدس بزنیم که آیا میتوان میان دیونیسوس یا همتای ایلیریایی او با ظروف شراب و همچنین این نقاب ارتباطی پیدا کرد یا نه. نکته مهم این است که بیشتر یافتههای مربوط به این نیایشگاه در بخشهای ورودی و کناری غار قرار داشتند؛ بخشهایی که تا زمان حفاری تقریباً پنهان و مدفون بودند. به لطف قرار گرفتن در قسمت مخفی و دستنخورده غار، این آثار سالم ماندهاند و تقریباً به طور کامل حفظ شدهاند؛ گویی تصویری یخزده از بیش از دو هزار سال پیش هستند».
