کشف «دریچۀ نقرهای به سوی جهان آخرت» در یک قبر 1300 ساله
باستانشناسان در گورستان باستانی زویاگینو در غرب روسیه، آرامگاه دختری نوجوان را کشف کردهاند که بیش از ۱۳۰۰ سال پیش با جامهای آیینی و مجموعهای کمنظیر از زیورآلات به خاک سپرده شده است. در میان اشیای این قبر، صفحهای نقرهای با دریچهای کوچک بیش از همه توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است؛ شیئی که شاید نمادی از مسیر خروج روح از بدن و آغاز سفر به جهان پس از مرگ بوده باشد.
فرادید| این صفحه نقرهای به شکل یک دیسک بزرگ ساخته شده و در مرکز آن دریچهای دایرهای و متحرک قرار دارد. پژوهشگران معتقدند ممکن است هنگام مراسم تدفین این دریچه اندکی باز گذاشته شده باشد تا بهصورت نمادین، روح متوفی بتواند از بدن خارج شود و راهی جهان آخرت گردد.
به گزارش فرادید؛ جایگاه این شیء روی سینه متوفی، ساختار خاص آن و ارتباطش با لباس آیینی، نشان میدهد که کاربردش فراتر از یک زیور ساده بوده است.
دختری نوجوان با پوششی آیینی و مجلل
قدمت این آرامگاه به اواخر سده هفتم یا اوایل سده هشتم میلادی بازمیگردد و از قدیمیترین قبرهای شناساییشده در این گورستان به شمار میرود.
بررسی بقایای اسکلت نشان میدهد که متوفی دختری نوجوان یا زنی بسیار جوان بوده که با لباس تشریفاتی بسیار مجلل به خاک سپرده شده است. باستانشناسان اجزای یک سربند، حلقههای شقیقه، نوار پیشانی، نوارهای چرمی آراسته به قطعات فلزی و دو گردنبند حلقهای سخت را در کنار او کشف کردند.
نمونهای از زیورآلات دختر دفن شده در این گور
آثار سبزرنگ ناشی از اکسید شدن فلز نیز روی خاک باقی مانده و نشان میدهد لباس او زمانی با مهرههای ریز فراوان مزین بوده است.
به گفته باستانشناسان احتمال دارد که پوشش سر این دختر شامل بندهای تزئینی بوده که در بالای سر از روی یکدیگر عبور میکردهاند. این بندها یا پارچهای بلند را نگه میداشتهاند یا بخشی از آرایش مویی بودهاند که در آن دستههای مو درون نوارهای چرمی و مارپیچهای برنزی پیچیده میشده است.
در زمان استفاده، این مجموعه زیورآلات احتمالاً حالتی شبیه هالهای در اطراف سر ایجاد میکرده است. تزئینات شانههای او نیز به همان اندازه چشمگیر بود. نوارهای چرمی حامل آویزهای فلزی متعددی بودند که هنگام حرکت صدا تولید میکردند. این زیورهای صدادار در میان چندین فرهنگ اورالیزبان منطقه ولگا شناخته شدهاند و احتمالاً افزون بر جلوه ظاهری، نقش محافظتی یا آیینی نیز داشتهاند.
در میان این آویزها، پیکره کوچکی از یک اسب نیز دیده میشد. هرچند معنای دقیق آن هنوز روشن نیست، اما شواهد نشان میدهد اسب در آیینهای تدفین قوم موروم جایگاهی ویژه داشته است.
آیا دریچه نقرهای برای رهایی روح باز میشد؟
اما شگفتانگیزترین شیء آرامگاه روی سینه دختر قرار داشت. در نگاه نخست، این صفحه نقرهای شبیه یک سنجاق یا تزئین بزرگ لباس به نظر میرسد، اما در مرکز آن دریچهای کوچک و متحرک قرار گرفته که به در کوچکی شباهت دارد.
شوِتسووا میگوید باستانشناسان این شیء را بخشی از لباس آیینی متوفی میدانند. یکی از تفسیرهای مطرح این است که این دریچه نمادی از گذرگاهی بوده که روح از طریق آن بدن را ترک میکرده و سفر خود را به جهان آخرت آغاز میکرده است.
جایگاه قرار گرفتن این دریچه بر روی سینۀ دختر، باستانشناسان را به این نتیجه رسانده که شاید این راهی نمادین برای خروج روح از بدن و رفتن به جهان آخرت بوده باشد
گزارشهای اولیه کاوشها حاکی از آن است که ممکن است این دریچه هنگام مراسم تدفین اندکی باز گذاشته شده باشد. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند هنوز مدرک مستقیمی در دست نیست که نشان دهد این شیء دقیقاً چگونه در مراسم خاکسپاری استفاده شده است.
از این رو، تعبیر «دریچهای به جهان پس از مرگ» در حال حاضر تنها یک فرضیه علمی است که بر اساس شکل شیء و محل کشف آن ارائه شده و هنوز به اثبات قطعی نرسیده است.
با وجود این، همین صفحه نقرهای پنجرهای کمنظیر به باورهای مردمانی میگشاید که هیچ متن مکتوبی از آیینهایشان باقی نمانده است. بنابراین، باستانشناسان ناچارند تنها با بررسی اشیای همراه مردگان، نحوه قرار گرفتن اجساد و ساختار قبرها، برداشت آنان از مرگ و جهان پس از آن را بازسازی کنند.
