کشف «خمرۀ عظیم» 2 هزارساله در اعماق دریا

فرادید| این برنامه باستان‌شناسی زیرآبی از ماه مه ۲۰۲۶ آغاز شده و آب‌های میان کانال پیومبینو و جزایر مجمع‌الجزایر توسکانی را بررسی می‌کند. هدف آن شناسایی محوطه‌های ثبت‌شده، به‌روزرسانی نقشه‌های زیرآبی و بررسی گزارش‌های تازه درباره آثار احتمالی باستانی است.

به گزارش فرادید؛ مهم‌ترین یافته این کاوش‌ها یک دولیوم است؛ خمرۀ سفالی بسیار بزرگی که در دوران باستان برای نگهداری و حمل کالاهایی مانند روغن زیتون و غلات استفاده می‌شد.

برخلاف آمفوراها (کوزه‌های کوچکتر) که به‌صورت جداگانه جابه‌جا می‌شدند، دولیوم‌ها برای نگهداری حجم بسیار زیادی از مواد طراحی شده بودند. در برخی کشتی‌های تجاری رومی، این ظروف درون بدنه کشتی ثابت می‌شدند و مانند مخزن‌های بزرگ ذخیره‌سازی عمل می‌کردند. بعضی از نمونه‌های بزرگ دولیوم می‌توانستند حدود دو هزار لیتر گنجایش داشته باشند؛ یعنی تقریباً معادل ظرفیت ۷۵ آمفورای معمولی رومی.

بر اساس ویژگی‌های این ظرف و شرایط باستان‌شناختی محل، احتمال داده می‌شود که این دولیوم متعلق به یکی از کشتی‌های موسوم به «ناوهای دولیوم‌دار» بوده باشد؛ کشتی‌هایی که به‌ویژه میان سده اول پیش از میلاد تا سده اول میلادی برای حمل مقدار زیادی نوشیدنی در مسیرهای تجاری دریای تیرنی استفاده می‌شدند.

این کشتی‌ها شیوه‌ای متفاوت از حمل‌ونقل دریایی داشتند. به جای آنکه هزاران آمفورای جداگانه در کشتی چیده شود، چند دولیوم بزرگ امکان انتقال حجم زیادی از کالا را با فضای کمتر فراهم می‌کرد.

با این حال، در حال حاضر تنها یک دولیوم کشف شده و برای اثبات اینکه این محل بقایای یک کشتی حامل دولیوم بوده، شواهد بیشتری لازم است.

احتمال کشف بخش‌هایی از یک کشتی

در نزدیکی محل کشف دولیوم، غواصان همچنین سازه‌ای چوبی را شناسایی کردند که احتمال می‌رود بخشی از یک کشتی غرق‌شده باشد.

این سازه حدود پنج متر طول و دو متر عرض دارد و تقریباً به‌طور کامل با لایه‌های مواد دریایی پوشیده شده است؛ موضوعی که بررسی دقیق آن را دشوار کرده است.

با این وجود، غواصان بخش‌هایی از تخته‌های بدنه کشتی، عناصر سازه‌ای چوبی و تعداد زیادی میخ برنزی را شناسایی کرده‌اند.

تاریخ این بقایا هنوز مشخص نیست. باستان‌شناسان احتمال می‌دهند این سازه ممکن است به دوره‌ای میان اواخر دوران باستان و قرون وسطی تعلق داشته باشد. همچنین هنوز مشخص نیست که آیا این بقایای چوبی و دولیوم رومی در یک حادثه دریایی به زیر آب رفته‌اند یا دو اثر جداگانه هستند.

قرار است در پاییز ۲۰۲۶ بررسی‌های تازه‌ای انجام شود تا ماهیت، قدمت و گستردگی این محوطه احتمالی کشتی‌شکسته روشن‌تر شود. تا آن زمان، این دو یافته به‌عنوان دو قطعه جداگانه از تاریخ دریایی اِلبا باقی می‌مانند؛ جزیره‌ای که بستر دریای آن قرن‌ها رفت‌وآمد کشتی‌ها و تجارت در مدیترانه را در خود حفظ کرده است.