«معبد خدای جنگ» بعد از 1500 سال در دل جنگل پیدا شد
باستانشناسان در قلب جنگلهای منطقه تاونوس در شرق آلمان، تنها چند سانتیمتر زیر سطح زمین، بقایای یک سکونتگاه رومی بسیار سالم را کشف کردهاند؛ شهری کوچک که زمانی در مرزهای امپراتوری روم قرار داشت. تازهترین کاوشها در این محوطه به کشف یک معبد اختصاصیافته به مارس (خدای جنگ رومیان)، چند سنگ نذری، تندیس مفرغی کوچک ویکتوریا (الهه پیروزی) و قطعاتی از مجسمهای دیگر انجامیده که احتمالاً متعلق به خود مارس بوده است.
فرادید| این کشفیات در ویکوس، یعنی سکونتگاه غیرنظامی وابسته به دژ رومی کاپرسبورگ در ایالت هسن آلمان به دست آمده است. از سال ۲۰۲۴، باستانشناسان اداره باستانشناسی هسن و مؤسسه علوم باستانشناسی دانشگاه گوته فرانکفورت، بررسی بخشهایی از این محوطه را آغاز کردهاند که در مقایسه با دژ نظامی مجاور کمتر مورد مطالعه قرار گرفته بود.
به گزارش فرادید؛ کاپرسبورگ بخشی از سامانه مرزی امپراتوری روم بود؛ شبکه گستردهای از استحکامات که مرزهای قلمرو روم در شمال آلپ را مشخص میکرد. این دژ حدود ۱۵۰ سال محل استقرار واحد کمکی رومی موسوم به «Numerus Nidensium» بود؛ نامی که آن را به شهر باستانی نیدا، در نزدیکی فرانکفورت امروزی، مرتبط میکند.
خود دژ از اواخر قرن نوزدهم میلادی مورد بررسی قرار گرفته بود و باستانشناسانی مانند لویی ژاکوبی در آن کاوش کرده بودند، اما سکونتگاه غیرنظامی بیرون از دیوارهای دژ تا سالهای اخیر کمتر شناخته شده بود.
قرار گرفتن این محوطه در میان جنگل، عامل اصلی حفظ شگفتانگیز آن بوده است. برخلاف زمینهای کشاورزی که قرنها شخم خورده و لایههای باستانی را تخریب کردهاند، خاک این منطقه دستنخورده باقی مانده است. به گفته کای موکنبرگر، مسئول اداره باستانشناسی هسن، بسیاری از آثار تنها چند سانتیمتر زیر سطح کنونی جنگل قرار دارند.
جادهها، تراسهای مصنوعی، ساختمانها و لایههای سکونت انسانی که در بسیاری از محوطههای دیگر از بین رفتهاند، در اینجا تقریباً سالم باقی ماندهاند.
کشف معبدی برای خدای جنگ رومیان
مهمترین یافته کاوشهای اخیر، بقایای یک معبد رومی در مرکز سکونتگاه غیرنظامی است. این پرستشگاه به مارس، خدای جنگ و یکی از مهمترین خدایان روم اختصاص داشته است.
در کنار بقایای معبد، باستانشناسان دو سنگ نذری دیگر، یک تندیس کوچک از ویکتوریا و قطعاتی از مجسمهای بزرگتر پیدا کردند. پژوهشگران احتمال میدهند این مجسمه بزرگتر متعلق به مارس بوده باشد، هرچند برای تأیید آن به بررسیهای بیشتری نیاز است.
این یافتهها ادامهدهنده کشفیات پیشین در کاپرسبورگ است؛ جایی که در کاوشهای قبلی نیز یک سنگ نذری با کتیبهای تقدیمشده به مارس پیدا شده بود. این سنگنوشته اکنون در موزه برج دفاعی شهر روسباخ فور در هههه به نمایش گذاشته شده است.
مارکوس شولتش، استاد دانشگاه گوته فرانکفورت، همراه با تیم کاوش در حال بررسی کتیبههای جدید است تا تصویری دقیقتر از باورهای مذهبی سربازان و ساکنان غیرنظامی در مرزهای شمالی امپراتوری روم به دست آید.
نشانههایی از ادامه زندگی پس از پایان حضور روم
یکی از جالبترین جنبههای این کشف، احتمال ادامه حیات سکونتگاه پس از ترک مرز توسط ارتش روم است. در نزدیکی معبد، باستانشناسان یک سنجاق سینه متعلق به اواخر دوران باستان و قطعاتی از سفال دستساز پیدا کردند.
اداره باستانشناسی هسن معتقد است این آثار میتوانند نخستین شواهد باستانشناختی از فعالیت انسانی در کاپرسبورگ پس از رها شدن منطقه لیمس توسط ارتش روم در قرن سوم میلادی باشند.
در دورهای که به «سقوط لیمس» در میانه قرن سوم میلادی معروف است، کنترل روم بر این مرزها بهشدت تضعیف شد و کاپرسبورگ دیگر نقش یک پایگاه نظامی رومی را نداشت. با این حال، یافتههای جدید نشان میدهد که احتمالاً پس از خروج سربازان نیز استفاده از این مکان ادامه داشته است.
پژوهشگران این آثار پسارومی را با حضور گروههای آلامانی در منطقه وترائو مرتبط میدانند، هرچند هنوز مشخص نیست این حضور کوتاهمدت بوده یا به سکونت طولانیتر انجامیده است.
