عکس| نسخه گمشده اعلامیه استقلال آمریکا به نمایش عمومی درآمد

نسخه‌ای از اعلامیه استقلال آمریکا، کشف‌شده در اسناد نیروی دریایی بریتانیا، برای نخستین بار به نمایش عمومی درآمد. این سند نزدیک به ۲۵۰ سال در یک پرونده دولتی بریتانیا قرار داشت و توسط افسر نیروی دریایی سلطنتی که آن را ضبط کرده بود، چیزی جز «یک سند دیگر» توصیف نشد. از امروز [دیروز]، ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ [۷ مهر ۱۴۰۵]، عموم مردم سرانجام می‌توانند ارزش واقعی آن را دریابند: یکی از کمیاب‌ترین نسخه‌های چاپی «اعلامیه استقلال» که تاکنون باقی مانده است.

«اعلامیه اکستر» که اوایل سال جاری در «آرشیو ملی» (واقع در کیو) شناسایی شد، اکنون هم‌زمان با دویست و پنجاهمین سالگرد تصویب سند بنیان‌گذاری ایالات متحده، به نمایشگاه رایگان این مرکز با عنوان «انقلاب ۲۵۰: داستان استقلال آمریکا، ۱۷۸۳–۱۷۶۳» افزوده شده است.

این سند که در ژوئیه ۱۷۷۶ در اکسترِ نیوهمپشایر چاپ شده، یکی از تنها ۱۱ نسخه شناخته‌شده باقی‌مانده از چاپ اگزتر است و تنها نسخه‌ای است که می‌دانیم در خارج از مرزهای ایالات متحده نگهداری می‌شود.

حق نشر: آرشیو ملی (بریتانیا)

دو اعلامیه، در کنار یکدیگر

آن‌چه این نمایش را ویژه می‌کند، همنشینی نسخه «اکستر» با نسخه «دانلپ» (Dunlap) است که در شب ۴ ژوئیه ۱۷۷۶ [۱۴ تیر ۱۱۵۵] توسط جان دانلپ در فیلادلفیا چاپ شد. دانلپ چاپچی رسمی «کنگره قاره‌ای» بود و چاپ شبانه او، جزو نخستین نسخه‌های رسمی اعلامیه استقلال به‌ شمار می‌رفت؛ نسخه‌ای که در میدان‌های شهر با صدای بلند خوانده می‌شد و با شتاب به سیزده مستعمره فرستاده می‌شد.

نسخه اکستر نشان می‌دهد که در ادامه چه رخ داد. این نسخه بین ۱۶ تا ۱۹ ژوئیه ۱۷۷۶ [۲۶ تا ۲۹ تیر ۱۱۵۵] چاپ شد، درست زمانی که اعلامیه از فیلادلفیا به سمت نیوانگلند در حال گسترش بود. تفاوت این دو نسخه در یک نگاه مشخص است: دانلپ متن را به صورت یک بلوک واحد چیده بود، در حالی که در نسخه اکستر متن در ستون‌های موازی تنظیم شده است.

دکتر گراهام مور، متصدی نمایشگاه «انقلاب ۲۵۰» در آرشیو ملی، می‌گوید: «این نخستین فرصت برای عموم مردم است تا سندی درخشان را ببینند که نزدیک به ۲۵۰ سال در مجموعه‌های ما شناسایی‌نشده باقی مانده بود. نمایشِ اعلامیه اکستر در کنار اعلامیه دانلپ که در ۴ ژوئیه ۱۷۷۶ [۱۴ تیر ۱۱۵۵] چاپ شد، به‌خوبی نشان می‌دهد که پیام استقلال آمریکا با چه سرعتی از فیلادلفیا فراتر رفت.»

او می‌افزاید: «گردهم آوردن این دو نسخه بسیار کمیاب در دویست و پنجاهمین سالگرد، لحظه‌ای فوق‌العاده است.»

امسال همچنین برای نسخه‌های «اعلامیه» در «کیو» (مرکز آرشیو ملی) سال پرباری است؛ تابستان امسال این آرشیو اعلام کرد که یکی دیگر از نسخه‌های موجود در آن‌جا که مدت‌ها به دلیل داشتن مهر «بالتیمور» نادیده گرفته شده بود، باید به‌ عنوان بیست‌وهفتمین نسخه باقی‌مانده از اعلامیه اصلی دانلپ ثبت شود.

اعلامیه‌ای از یک وفادار به سلطنت

آرشیو ملی، چاپ نسخه اکستر را به «رابرت لوئیست فاول» نسبت می‌دهد و طنزی شیرین در این موضوع نهفته است. نسخه‌های چاپی اکستر فاقد نام چاپچی هستند، بنابراین این انتساب بر پایه شواهدی استوار است که مورخان کنار هم چیده‌اند. فاول اعلامیه را در نسخه‌ای ویژه از روزنامه خود، «نیوهمپشایر گازت» یا «اکستر مورنینگ کرونیکل»، در ۱۶ ژوئیه ۱۷۷۶ [۲۶ تیر ۱۱۵۵]، با بهره‌گیری از نسخه دانلپی که به‌تازگی به شهر رسیده بود، چاپ کرد.

بنا بر اعلام «انجمن تاریخی اکستر»، فاول در زندگی خصوصی خود یک «وفادار» (Loyalist) یا به قول میهن‌پرستان، «توری» (Tory) بود. او به دلیل اختلاف‌نظر سیاسی با عمو و شریک تجاری‌اش که از میهن‌پرستان سرسخت بود، از او جدا شد و چاپخانه خود را در اکستر، که به پایتخت انقلابی نیوهمپشایر بدل شده بود، دایر کرد. به‌عبارت‌دیگر، ممکن است یکی از اسنادِ بنیان‌گذارِ شورشیان، توسط مردی حروف‌چینی شده باشد که هیچ قرابتی با انقلاب نداشت.

سرنوشت او پایان خوشی نداشت. در اوایل ۱۷۷۷، فاول به اتهام جعل پول کاغذی ایالتی دستگیر شد، از زندان اکستر گریخت و خود را به پشت خطوط نیروهای بریتانیایی رساند. او بعدها مستمری وفاداران به سلطنت را دریافت می‌کرد و سرانجام به نیوهمپشایر بازگشت و در سال ۱۸۰۲ در آن‌جا درگذشت.

ضبط‌شده در شب کریسمس

چگونه یک اعلامیه چاپی نیوهمپشایر سر از آرشیو دولتی بریتانیا درآورد؟ پاسخ در دریاست.

این نسخه در کشتی «دالتون» حمل می‌شد؛ یک کشتی خصوصی آمریکایی (کشتی خصوصی‌اجاره‌ای) که از سوی کنگره مجوز حمله و ضبط کشتی‌های تجاری بریتانیا را داشت. در شب کریسمس ۱۷۷۶، کشتی دالتون در سواحل پرتغال توسط ناو جنگی بریتانیایی «اچ‌ام‌اس ریزنبل» (HMS Raisonable) توقیف شد. اسناد این کشتی به‌ عنوان مدرک به «ادمیرالتی» (وزارت دریاداری) در لندن فرستاده شد و در میان آن‌ها، بدون هیچ تأملی، نام این «اعلامیه» نیز ثبت شده بود. آرشیو ملی اعلام کرده است که این تنها نسخه شناخته‌شده از اعلامیه است که در جریان یک اقدام نظامی ضبط شده است.

سند تا مه ۲۰۲۶ در همان‌جا ماند تا این‌که «مایکل اسکار»، داوطلبی که سال‌ها صرف فهرست‌نویسی اسناد در «کیو» کرده بود، هنگام بررسی مکاتبات کاپیتان‌های نیروی دریایی بریتانیا در دوران جنگ انقلاب آمریکا، به آن برخورد. کارکنان آرشیو بعداً احتمال دادند که شاید کاپیتانِ دالتون، اعلامیه را برای خدمه‌اش با صدای بلند خوانده باشد؛ یادآوریِ آرمانی که برای آن می‌جنگیدند.

برای بازدیدکنندگان آمریکایی، دیدن این سند در آرشیوِ همان کشوری که مستعمره‌نشینان قصد گسستن پیوند با آن را داشتند، حسی عمیق و آرام‌بخش دارد؛ سندی که به طرزی کنایه‌آمیز، به لطف دقتِ دیوان‌سالاری نیروی دریایی بریتانیا حفظ شده است.

درباره نمایشگاه

نمایشگاه «انقلاب ۲۵۰: داستان استقلال آمریکا، ۱۷۸۳–۱۷۶۳» زایش ایالات متحده را از پیامدهای «جنگ هفت‌ساله» (که آمریکایی‌ها معمولاً آن را جنگ فرانسویان و سرخ‌پوستان می‌نامند) تا پایان انقلاب ترسیم می‌کند. این نمایشگاه با تکیه بر نقشه‌های اصلی، قوانین، مکاتبات و روایت‌های شاهدان عینی، علاوه بر داستان سیاسی، به هزینه‌های انسانیِ این مناقشه نیز می‌پردازد. این شامل تجربیات مردمان بومی، وفاداران سیاه‌پوست (به سلطنت) و بردگان نیز می‌شود. از دیگر موارد برجسته این نمایشگاه می‌توان به «دادخواست شاخه زیتون» خطاب به شاه جرج سوم و نامه جورج واشینگتن در پذیرش تسلیم بریتانیا در یورک‌تاون اشاره کرد.

منبع: خبرآنلاین